Ποιήματα

Ποιήματα (94)

simikΔυο σκυλιά 

 

Γέρικο σκυλί φοβάται τη σκιά του

σε κάποια πόλη του νότου.

Την ιστορία αυτή μου την είπε

μία γυναίκα που έχανε το φως της

ένα καλοκαιριάτικο βραδάκι

ενώ σέρνονταν οι σκιές 

από τα δάση του Νιου Χάμσαϊρ,

jackΧτυπιέται στις οξιές, θροΐζει στις φτελιές

μαγκώνει στην αθωότητα και γρήγορα την διαλύει.

Στέλνει παιδιά στη ζωή αμήχανα. Η παιδική ηλικία 

τελειώνει και μένει άθαφτη. Οι νεαροί φεύγουν καβάλα 

και πέφτουν απ'τη σέλα, τ'άλογα τριγυρίζουν άσκοπα.

dylan2

Τι θυμήθηκα τώρα, σαν ξεκάρφωμα δηλαδή, για να πάψει για λίγο να μου τριβελίζει το μυαλό και να μου ρίχνει τη διάθεση αυτό το μακελλιό στη Βαρκελώνη, αυτό το πανάθλιο κτύπημα στη ζωή αθώων ανθρώπων; Να πως κάποια στιγμή έφηβος έμαθα πως το  Ρόμπερτ Άλλεν Ζίμμερμαν είναι το πραγματικό όνομα του Μπομπ Ντύλαν. Όλοι πια συμφωνούν πως το 1961 ο Ζίμμερμαν αυτοβαφτίστηκε Ντύλαν προς τιμήν του Ουαλλού ποιητή Ντύλαν Τόμας ( Σουόνζι, 1914 - Νέα Υόρκη, 1953). Αυτή ήταν η πρώτη φορά που άκουσα το όνομα αυτού του ποιητή, που πέθανε από το πολύ πιοτό σε ένα ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης.


 

Μετά, όταν προσπαθούσαμε να μάθουμε ποιοι ήταν όλοι αυτοί οι τύποι στο εξώφυλλο του Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band ( 1967) των Beatles, μάθαμε πως πάνω πάνω εκτός από τον Μπόμπ Ντύλαν υπήρχε και ο Ντύλαν Τόμας. Τον λατρεύανε οι Μπητλς.

Κάποια χρόνια αργότερα, σε μία συνέντευξη του Λέοναρντ Κόεν διαβάσαμε πόσο πολύ ο Καναδός τραβαδούρος γούσταρε από μικρός τον Ντύλαν Τόμας. Και κάπου ανάμεσα θυμηθήκαμε και το ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη:

Σήμερα καθώς οργίζομαι και μπαίνω / εις τα πενήντα μου δύο χρόνια / με δέος και θάμβος μαζί σε χαιρετίζω / αδελφικό μου φάσμα Ντύλαν Τόμας  / που τόσος νέος ήξερες / φωτιά να βάζεις μες τις λέξεις / να τις πυροδοτείς / κι αυτές με κρότο και Θεό μαζί / να εκρύγνηνται στο αχανές.  

Όλα αυτά με έσπρωξαν και διάβασα αρκετά ποιήματα αυτού του δαιμόνιου ποιητή. Για να λέμε την αλήθεια δεν με ξετρέλανε όπως ο Άλλεν Γκίσνμπεργκ που εντελώς τυχαία τον διάβασα περίπου την ίδια εποχή. Με έπιασε όμως αυτή η μαγκιά του να παλεύει με τις λέξεις προσπαθώντας να εμφυσήσει σ'αυτές νέο νόημα, νέα ζωή. Κι αυτή η κόντρα του με ότι θεωρείτο χαμένη υπόθεση με τραβούσε όπως τα χειμερινά άστρα. Το ποίημά του "Κι ο θάνατος δεν θα'χει πια εξουσία" το έχω διαβάσει και το έχω απαγγείλει στον εαυτό μου. 

Κι ο θάνατος δεν θα ’χει πια εξουσία...

Κι ο θάνατος δεν θα ’χει πια εξουσία.

Γυμνοί οι νεκροί θα γίνουν ένα με τον άνθρωπο του ανέμου και του δυτικού φεγγαριού

Όταν ασπρίσουν τα κόκκαλά τους και τριφτούν τ’ άσπρα κόκκαλα

Θα ’χουν αστέρια στον αγκώνα και στο πόδι

Αν τρελάθηκαν η γνώση τους θα ξανάρθει,

Αν βουλιάξαν στο πέλαγος θ’ αναδυθούν

Αν χάθηκαν οι εραστές δεν θα χαθεί η αγάπη

Κι ο θάνατος δεν θα ’χει πια εξουσία.

 

Κι ο θάνατος δεν θά ’χει πια εξουσία.

Όσους βαθιά σκεπάζουν οι στροφάδες των νερών

Δεν θ’ αφανίσει ανεμοστρόβιλος

Κι αν στρίβει η μέγγενη κι οι κλειδώσεις ξεφτίζουν

Στον τροχό αν τους παιδεύουν δεν θα τους συντρίψουν

Στα σπασμένα τα χέρια τους θα ’ναι η πίστη διπλή,

Κι οι μονόκεροι δαίμονες ας τρυπούν το κορμί

Χίλια κομμάτια θρύψαλλα κι αράγιστοι θα μείνουν

Κι ο θάνατος δεν θα ’χει πια εξουσία.

 

Κι ο θάνατος δεν θά ’χει πια εξουσία.

Ας μην φωνάζουν πια στο αυτί τους γλάροι

Ας μην σπάζει μ’ ορμή στο γιαλό τους το κύμα

Εκείθ που έν’ άνθι φούντωσε δεν έχει τώρα ανθό

Να υψώσει την κορφή του στης βροχής το φούντωμα

Τρελοί, μπορεί, και ξόδια, ψόφια καρφιά, μα δες,

Φύτρα των σημαδιών τους, να, σφυριές οι μαργαρίτες

Ορμούν στον ήλιο ώσπου ο ήλιος να καταλυθεί,

Κι ο θάνατος δεν θα ’χει πια εξουσία.

 

μετάφραση: Λύντια Στεφάνου

sar135. Για να προσφέρουμε πραγματική βοήθεια στους ανθρώπους δεν είναι απαραίτητο να τους αγαπάμε. Αρκεί να επιθυμούμε να βελτιώσουμε κάποια έκφραση του βλέμματός τους όταν αυτό ακουμπάει κάπου πιο φτωχό από τους ίδιους, να προεκτείνουμε κατά ένα δευτερόλεπτο κάποια ευχάριστη στιγμή της ζωής τους. Από αυτό το διάβημα και από κάθε θεραπευμένη ρίζα, η αναπνοή τους θα γινόταν πιο γαλήνια. Κυρίως να μην καταργούμε παντελώς για κείνους αυτά τα οδυνηρά μονοπάτια, όπου το προφανές της αλήθειας διαδέχεται την προσπάθειά τους μέσα από δάκρυα και κόπους.

kakaroglouΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΙΑ

                         Στον αδελφό μου

 

Καμιά φορά ονειρεύομαι 

Μιαν όμορφη νύχτα

Που θα'μαστε πάλι όλοι μαζί

Καθισμένοι στο μεγάλο τραπέζι της βεράντας

Να τρώμε και να πίνουμε

Και να ακούμε τους μεγάλους

Να λένε ιστορίες από τα παλιά

 

lifo88Αρχή μιας ομιλίας

 

Αγαπητοί φίλοι -

μα σε ποιους  φίλους απευθύνομαι

μέσα σε τόσους αγνώστους

που ακόμα και να το 'θελα

δεν πρόκειται να τους ξανασυναντήσω,

μέσα σε γνώριμους που τα ονόματά τους

δύσκολα συνδυάζω πια 

με τις φυσιογνωμίες τους, 

μέσα σε ανθρώπους κάποτε κοντινούς

που έγιναν με τον καιρό αγνώριστοι

όπως τα σπίτια των εφηβικών μας χρόνων.

 

simporskaΕυτυχισμένη αγάπη. Είναι φυσιολογική,

είναι σοβαρή, είναι προσοδοφόρα;

Τι χρησιμεύουν στον κόσμο δύο άνθρωποι

που δεν έχουν μάτια γι’ αυτόν;

exiperi

 

ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟ ΑΡΑ ΙΠΤΑΜΕΝΟ

 

Περνώ βουνοκορφές ξυστά

                                 γκρεμούς που γίναν οικειότητα

λάθη παλιά που τσούξανε

                                 και δε σκαμπάζει πια

καμία χελιδόνα ο ύπνος μου

                                 Ξυπνώ βαρύς κι αποσυνάγωγος

οι άνεμοι με παίρνουν στο ψιλό

                                  πως ξέρουν και οι δεκάξι το κορμάκι σου; 

Δεν είσαι μία Ελένη εσύ

                                   είσαι πολλές Ελένες συναπτές

δεν ξέρεις τι σημαίνει αυτό

                                   θα' πρεπε να'χω

τύχη πολλή

                                  πενήντα τόσα μάτια

χέρια μονίμως ξάγρυπνα

                                  θά'πρεπε να 'χω κάνει 

χρόνια θητεία σε αερόστατο

                                   ραμμένο από - ποιος ξέρει πόσα -

άδεια πουκάμισα

 

SPUTNIK 2017

 

Θέλω να ξεκινήσω με ένα χασμουρητό

 

Ας πούμε: ο σκύλος είναι ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο προβλέψιμο

από το λιντσάρισμα μιας κοινής αλήθειας.

Εξίσου προβλέψιμη είναι και η εξέλιξη του πολιτισμού.

Σαν να επινικελώνουμε διαρκώς το ίδιο χασάπικο.

 

 

Όπως καταλαβαίνεται, δεν μου καίγεται καρφί για τα διαστημόπλοια.

Ό, τι δεν γδέρνεται κάτω από απ'τα νύχια σου 

                                                         έχει κάτι το απάνθρωπο. 

Α, η αληθινή εξερεύνηση 

ξεκινά 

           από το πιο μαλακό σου σημείο

Τρώει πολλή τρυφερότητα.

 

Σιγά σιγά

               Βρίσκω μέσα μου τις λέξεις 

για να επιζήσω κουβεντιαστά

Αυτό δεν είναι σχέδιο πτήσης

είναι το δικό μου

                           επείγον πολίτευμα.

 

Ζούμε σε μία εποχή απόλυτης αναρχίας στην απάντηση

και στυγνής δικτατορίας στην ερώρηση.

Χρειαζόμαστε 

                      μια μέση κατάσταση.

 

Ερώτηση: τι κάνει ένας σκύλος στο διάστημα

Απάντηση: διαγράφει μια ελλειπτική πορεία.

Ούτε η ηρωϊκή απελπισία της ευθείας, ούτε η λύτρωση του κύκλου.

Αυτό το ανάμεσα. Μια μπάσταρδη κίνηση.

Η πραγματική μητέρα του ιλίγγου.

 

Ίλιγγος

            στην πιο βαρειά του μορφή

είναι όταν εσύ 

                       και ο χρόνος 

σκυλεύετε

                την ίδια σκέψη

ταυτόχρονα.

 

Ένας ασκημένος αναγνώστης 

θα μυρίσει στην παραπάνω φράση διάσπαρτο θάνατο.

 

Η έκθεση θανάτου της Λάικας* αναφέρει ότι ο θάνατος προήλθε από

ταχυκαρδία λόγω υπερθέμανσης. Αυτό είναι πέρα ως πέρα ψευδές.

Κανείς δεν πεθαίνει από ταχυκαρδία. Δεν υπάρχει λέξη ταχυκαρδία.

Υπάρχει μόνο χτυποκάρδι.

 

Προβληματίζομαι μέρες ανάμεσα σε χτυποκάρδι και καρδιοχτύπι.

Κατέληξα στο εξής συμπέρασμα: χτυποκάρδι γράφουμε εδώ στη γη.

Καρδιοχτύπι γράφουμε στο διάστημα.

Λόγω έλλειψης βαρύτητας.  

 

Ό, τι ξεκινά με χασμουρητό τελειώνει με γάβγισμα

 

Τι κάνει ένας σκύλος στο διάστημα;

- Γαβγίζει τ'αστέρια.

 

Κάτι που δεν αναλύεται προς κάτι που δεν αναλύεται.

Η τέλεια απόκριση. Ανάμεσα σε δύο μοναξιές. Με δίχως αντίλαλο.

 

Τι άλλο να ζητήσει κανείς 

 

                                          από ένα αδέσποτο

 

Λάικα, στα ρώσικα Лайка, "Αυτή που γαβγίζει", ήταν μία σκυλίτσα που χρησιμοποιήθηκε στο Σοβιετικό Διαστημικό Πρόγραμμα. Στις 3 Νοεμβρίου 1957, έγινε ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη, επιβαίνοντας στον τεχνητό δορυφόρο Σπούτνικ 2.Πριν γίνει πειραματόζωο της Σοβιετικής Διαστημικής Υπηρεσίας, ήταν αδέσποτο στη Μόσχα.

Το Σπούτνικ 2 είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί στα γρήγορα, σε μόλις 1 μήνα, καθώς ο Νικίτα Χρουστσόφ είχε δώσει ρητή εντολή να προλάβει να εκτοξευτεί ο δορυφόρος στην επέτειο της Ρωσικής Επανάστασης. Ως αποτέλεσμα, αντίθετα με τους μεταγενέστερους σοβιετικούς δορυφόρους, δεν είχε προλάβει να σχεδιαστεί και για ασφαλή επανείσοδο στην ατμόσφαιρα και έτσι η Λάικα ήταν καταδικασμένη απ' τη στιγμή που άρχισε το ταξίδι της.

Το σχέδιο ήταν να μείνει ζωντανή επί 10 μέρες σε τροχιά, τρεφόμενη με ένα τζελ που περιείχε θρεπτικά συστατικά, και ύστερα να της γίνει ευθανασία, με δηλητήριο που είχε τοποθετηθεί στο τζελ που θα κατανάλωνε την δέκατη ημέρα. Οι αισθητήρες που ήταν τοποθετημένοι πάνω της έδειξαν ότι επιβίωσε απ' την εκτόξευση, οι παλμοί της όμως έφτασαν τους τριπλάσιους από το κανονικό λόγω του φόβου και επανήλθαν μετά από πολλή ώρα.

Επειδή ακριβώς το Σπούτνικ 2 είχε κατασκευαστεί πολύ γρήγορα και πρόχειρα, προκειμένου να προλάβει την επέτειο της Επανάστασης, λίγο μετά την επιτυχή τοποθέτηση σε τροχιά γύρω από τη Γη παρουσιάστηκε μία βλάβη στο σύστημα θερμομόνωσης και εξαερισμού, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία στον χώρο που βρισκόταν η Λάικα να φτάσει ή ίσως και ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου. Καθώς ο οργανισμός των σκύλων δεν μπορεί να αντέξει τέτοια υπερθέρμανση, λόγω έλλειψης ιδρωτοποιών αδένων, η Λάικα πέθανε από έναν συνδυασμό θερμοπληξίας, καταπόνησης και ακραίου στρες, σε 5 έως 7 ώρες μετά την εκτόξευση, αφού είχε συμπληρώσει 4 τροχιές γύρω από τη Γη. Το Σπούτνικ 2 εξαερώθηκε κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα στις 14 Απριλίου 1958, μετά από 2.570 τροχιές γύρω από τη Γη.

Εκτός από τον πρώτο ζωντανό οργανισμό σε τροχιά, έγινε έτσι και το πρώτο θύμα της εξερεύνησης του διαστήματος. Η πτήση της όμως απέδειξε ότι οι ζωντανοί οργανισμοί μπορούσαν να επιβιώσουν από μια εκτόξευση και από τις συνθήκες που επικρατούν σε τροχιά και έδωσε τα πρώτα στοιχεία για το πως συμπεριφέρονται τα έμβια όντα στο διάστημα. laikaΠαρόλα αυτά, ο τότε εκπαιδευτής της, Όλεγκ Γκαζένκο, το 1998 δήλωσε ότι «Όσο ο καιρός περνάει, μετανιώνω όλο και πιο πολύ γι' αυτό. Αυτά που μάθαμε από αυτή την αποστολή δεν ήταν τόσα ώστε να δικαιολογούν το θάνατο του σκυλιού». 

Το σύντομο ταξίδι της Λάικα, την έκανε ένα από τα πιο διάσημα σκυλιά του κόσμου. Απεικονίστηκε σε γραμματόσημα σε πολλές χώρες, και μάρκες από τσιγάρα και σοκολάτες είχαν το όνομά της. Τις τελευταίες δεκαετίες, έχει γίνει και όνομα συγκροτημάτων και τραγουδιών.

Ο Γιάννης Στίγκας ( Αθήνα, 1977) σπούδασε ιατρική. Ζει κι εργάζεται ως γιατρός στην Αθήνα. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί και σε ξένες γλώσσες. Το πρώτο του βιβλίο, Η αλητεία του αίματος, εκδόθηκε το 2004. Η έκτη ποιητική συλλογή του ΕΞΥΠΕΡΥ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΧΑΝΟΝΑΙ, εκδόσεις Μικρή Άρκτος, κυκλοφόρησε το 2017.  

 

dickinsonΈμιλι Ντίκινσον ( Άμχερστ, Μασαχουσέτης, 1830 - 1886), μια ξεχωριστή Αμερικανίδα ποιήτρια. Την είχαμε ακουστά και όλα αυτά τα πολλά χρόνια είχαμε τυχαία διαβάσει πέντε έξι ποιηματά της, δίχως όμως να μας σαγηνεύσει.  Στο "Πάτερσον" του Τζάρμους, αυτό το μικρό διαμάντι που προβλήθηκε φέτος, ο κεντρικός ήρωας, ο οδηγός κι ερασιτέχνης ποιητής δήλωσε σε μια σκηνή ότι η Ντίκινσον τον ενέπνεε. Και σχεδόν καπάκι ο αγαπημένος μου φίλος Ν.Μ μου δώρισε το βιβλίο "Επειδή δεν άντεχα να ζήσω φωναχτά", που πέρα από τα ποιήματα, τις επιστολές και τη ζωή της Ντίκινσον είναι και μια μελέτη για το έργο της γραμμένη από την Λιάνα Σακελλίου. Σφοδρός έρωτα δεν μας προέκυψε, αλλά διαβάζοντας αργά αργά τα ποιήματά της αισθάνομαι καλύτερα και ομορφότερα.

Η Κάλλια Παπαδάκη (Διδυμότειχο, 1978) λέει για το ποίημα που διάλεξε: Επέλεξα τα ποιήματα της Adrienne Rich ( Βαλτιμόρη, 1929 - Σάντα Κρουζ, 2012) γιατί έχουν κάτι το βαθιά ανθρώπινο και συνάμα στρατευμένο ενάντια σε οποιαδήποτε διάκριση, που στερεί στον άνθρωπο το δικαίωμα να υπάρχει και να συνυπάρχει, να αγαπά και να αγαπιέται. 

Πατώντας  εδώ  θα ακούσετε την συγγραφέα Κάλλια Παπαδάκη να διαβάζει σε 3:15 τέσσερα ποιήματα της Έντριαν Ρίτς από τη συλλογή  «THE DREAM OF A COMMON LANGUAGE» (1978) σε μετάφραση της Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη.