Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου 2020 18:30

Φάλαινες, να πνίγεσαι στον αέρα

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

falenaΌλοι οι κάτοικοι των αυστραλιανών παράλιων περιοχών κατέβαιναν στην παραλία, όταν κυκλοφορούσε το νέο πως κάποια αποπροσανατολισμένη φάλαινα είχε βγει στα ρηχά. Οι άνθρωποι, όλο αυτοθυσία, φύλαγαν σκοπιά δίπλα της για να βρέχουν το ευαίσθητο δέρμα της με νερό και να προσπαθούν να την κάνουν να επιστρέψει στη θάλασσα. Κάτι γηραιές κυρίες ντυμένες σαν χίπισσες υποστήριζαν πως ήξεραν πως έπρεπε να το κάνουν. Υποτίθεται πως έφτανε να πούνε " Πήγαινε, πήγαινε αδελφέ μου" ή "αδελφή μου", και να της περάσουν τη θετική ενέργεια με κλειστά μάτια.

Κάτι μικρές φιγούρες πηγαινοέρχοταν όλη την ημέρα στην αμμουδιά, περιμένοντας την παλίρροια που θα την έπαιρνε πάλι πίσω στα βαθιά. Βάρκες με δίχτυα προσπαθούσαν να την τραβήξουν προς τα πίσω. Ωστόσο το μεγάλο θηλαστικό μετατρεπόταν σύντομα, σε μια βαριά, ακίνητη μάζα, σε ένα σώμα που δεν ενδιαφερόταν καθόλου να ζήσει. Δεν είναι να απορεί κανείς που ο κόσμος μιλούσε για αυτοκτονία. Εμφανίστηκε και μια μικρή ομάδα ακτιβιστών που ήταν της άποψης πως θα έπρεπε κανείς να επιτρέπει στα ζώα να πεθαίνουν. Για ποιο λόγο η αυτοκτονία να αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των ανθρώπων; Μπορεί να υπάρχουν στη ζωή κάθε ζωντανού πλάσματος συγκεκριμένα όρια που δεν γίνονται αντιληπτά με το μάτι, η παραβίαση των οποίων όμως σημαίνει την εξάντληση της ίδιας της ζωής. Αυτό θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη στη χάρτα των δικαιωμάτων των ζώων, την οποία επεξεργάζονταν εκείνο τον καιρό στο Σίνδεϋ ή στο Μπρίσμπεϊν: Αγαπητά αδέλφια σας εκχωρούμε το δικαίωμα στην αυτοκτονία.

Παράξενοι σαμάνοι έρχονταν να δουν την ετοιμοθάνατη φάλαινα και έκαναν διάφορες ιεροτελεστίες, ενώ κατέφταναν ερασιτέχνες φωτογράφοι και κυνηγοί αξιοθέατων. Η δασκάλα ενός σχολείου ενός χωριού έφερε την τάξη της στην παραλία και μετά τα παιδιά ζωγράφισαν τον "αποχαιρετισμό της φάλαινας". 

Συνήθως διαρκούσε πολλές μέρες αυτός ο θάνατος. Στο μεταξύ οι κάτοικοι της ακτής συνήθιζαν στο ήσυχο, επιβλητικό ον με την ακατανόητη θέληση. Κάποιος του έδινε ένα όνομα, συνήθως ένα πολύ ανθρώπινο όνομα. Ερχόταν η τοπική τηλεόραση, στον θάνατο της φάλαινας συνέπασχε όλη η χώρα, ενώ χάρη στη δορυφορική τηλεόραση μπορούσε να συμμετάσχει και όλος ο κόσμος. Η μοναχική ύπαρξη στην αμμουδιά αποτελούσε ένα ζήτημα που διαπερνούσε τις ειδήσεις τριών ηπείρων. Έδινε στους τηλεοπτικούς σταθμούς την αφορμή να συλλέξουν ταινίες για την κλιματική αλλαγή και την οικολογία. Οι επιστήμονες τοποθετούνταν σχετικά σε διάφορες μελέτες, οι πολιτικοί συμπεριελάμβαναν στα κομματικά τους προγράμματα την προστασία του περιβάλλοντος. Γιατί; Το ερώτημα απαντούσαν ιχθυολόγοι και οικολόγοι, ο καθένας με τη θεωρία του.

Η καταστροφή του ηχοεντοπιστικού συστήματος. Η ρύπανση των θαλασσών. Θερμοπυρηνικές εκρήξεις στο βυθό που καμία κυβέρνηση δεν παραδεχόταν. Ή ίσως μία αυτοκτονία κατά το πρότυπο των ελεφάντων; Η ηλικία; Απογοήτευση; Οι εγκέφαλοι των θηλαστικών είναι ευαίσθητοι στην πίεση του σκότους. πολύ πρόσφατα ανακαλύφθηκε πόσο λίγο διαφέρει ο εγκέφαλος των φαλαινών από τον εγκέφαλο του ανθρώπου. Ωστόσο εκτός από τις ομοιότητες, υπάρχουν και κάποιοι τομείς στο πλέον αναπτυγμένο μετωπιαίο λοβό που δεν γνωρίζει ο homo sapiens. 

Στο τέλος όμως επερχόταν ο θάνατος και το νεκρό κορμί έπρεπε να μεταφερθεί στην παραλία. Σ'αυτήν τη φάση δεν υπήρχαν πλήθη ανθρώπων, συνήθως δεν βρισκόταν κανένας θεατής. Μόνο οι εργάτες με τα τζάκετ τους σε ανοιχτό πράσινο χρώμα που έκοβαν σε κομμάτια το πτώμα και το μετέφεραν πάνω σε τρέιλερ για να το πάνε σε κάποιον άγνωστο τόπο. Αν υπήρχε κάποιο νεκροταφείο φαλαινών σίγουρα το πήγαιναν εκεί.

Ο Μπίλι, η φάλαινα όρκα, πνίγηκε στον αέρα.

Οι άνθρωποι ήταν απαρηγόρητοι. 

Συνήθως όμως συνέβαινε συχνά να καταφέρνουν να σώσουν κάποιες. Μετά από μεγάλες προσπάθειες και δουλειά όλο αυτοθυσία δεκάδων εθελοντών, οι φάλαινες έπαιρναν μια βαθιά ανάσα και επέστρεφαν πίσω στον ωκεανό. Μπορούσε κανείς να τις δει να εκτοξεύουν χαρούμενες στον ουρανό τους γνωστούς τους πίδακες και ύστερα να βουτάνε πάλι στα βάθη της θάλασσας. Ζητωκραύγαζε όλη η ακτογραμμή. 

Μερικές εβδομάδες αργότερα ξεβράζονταν στις ιαπωνικές ακτές, και τα απαλά, όμορφα κορμιά τους μετατρέπονταν μέσω ειδικής επεξεργασίας σε σκυλοτροφές. 

olgaΣ.Δ Το απόσπασμα αυτό το αντιγράψαμε από το βιβλίο 'Πλάνητες" της Πολωνέζας Όλγκας Τοκαρτσούκ (Σουλέχοφ, 1962), που κυκλοφόρησε το 2007 στην Πολωνία και το 2020 στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου. Η Τοκαρτσούκ τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2018.

Ξέρω κάποιες που οι "Πλάνητες", αυτό το μυθιστόρημα κολάζ, τους αρέσει πιο πολύ απ'ότι εμένα. Τους εξιτάρουν αυτές οι ιστορίες που δένονται με αόρατα δεσμά και εξακτινώνονται προς πολλές κατευθύνσεις. Ιστορίες ως επί το πλείστον από περιοχές της καθημερινότητάς  μας που δεν δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, ιστορίες μισής σελίδας ή και δέκα, συνεχόμενες ή σπαστές, άλλες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα και άλλες όχι, σκέψεις και εσωτερικοί μονόλογοι, παρατηρήσεις, πληροφορίες και διάφορα γεγονότα από τον κόσμο των θετικών κατά βάση επιστημών, φτιάχνουν αυτό το βιβλίο, που σου δίνει την αίσθηση ότι η συγγραφέας δοκιμάζει ένα νέο τρόπο αφήγησης - που όπως γράφει η ίδια στο εξαιρετικό 28 σέλιδο επίμετρο στο τέλος του βιβλίου, "όταν η αφήγηση αλλάζει, αλλάζει κι ο κόσμος" - με ένα πρωτότυπο μοντάζ για να μας πει την ιστορία της ύπαρξης μέσα από θραύσματα και αποσπάσματα. Με ιστορίες που κινούνται ανάμεσα σε ένα ονειροπόλημα, σε ένα παραλήρημα ή σε μια φαντασία, αλλά που εν τούτοις όλες έχουν στενή σχέση με την αντίσταση στα βασανιστικά τίποτα της πραγματικότητας.

Κι ενώ οι ασυνήθιστες ιστορίες έχουν άλλες ένα μεγάλο κι άλλες ένα μικρότερο ενδιαφέρον και το ύφος και ο τρόπος που αφηγείται η Τοκαρτσούκ με έφτιαχνε, εν τούτοις όταν έφτασα κάπου στη μέση το παράτησα. Κι αυτό διότι ήταν σαν να παρακολουθούσα την μία μετά την άλλη μικρού μήκους ταινίες. Πόσες μπορείς ν'αντέξεις να δεις μια κι έξω; Το ξανάπιασα όμως πρόσφατα και στη δεύτερη συνάντηση κυλάει πιο αβίαστα, ίσως γιατί η αβέβαιη ροή του χρόνου ταιριάζει αυτές τις μέρες με τη δική μου αίσθηση. Αυτό το μυθιστόρημα που βάζει το σώμα μας στο κέντρο της ύπαρξης, δεν είναι για όλους. Έχω τη γνώμη πως είναι μία πρόκληση για εκείνους που έχουν μπουχτίσει από τα ίδια και τα ίδια.    

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2020 08:34
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση