Σχέδιο όμως που δεν περιλαμβάνει εξίσου σαφή στόχο για την επόμενη μέρα – για το πού αποσκοπούν ακριβώς ο Αμερικανός πρόεδρος και τα ακροδεξιά γεράκια της κουβανέζικης διασποράς, ιδίως στη Φλόριντα, με επικεφαλής τον νυν υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, γιο ενός ιδιοκτήτη καζίνου στην προεπαναστατική Αβάνα.

Κούβα ώρα μηδέν. Η εμβληματική αλλά γερασμένη επανάσταση των «μουσάτων» («barbudos») του Φιντέλ Κάστρο, 67 χρόνια μετά την πρωτοχρονιάτικη κατάληψη της πόλης Σάντα Κλάρα το 1959, βλέπει για πρώτη φορά ότι τα παραδοσιακά εργαλεία επιβίωσης δεν επαρκούν πλέον. Τα εργαλεία αυτά είναι η διεθνής αρωγή, η λιτότητα, η εθνική περηφάνια, τα επιμέρους σοσιαλιστικά επιτεύγματα από την ιατρική περίθαλψη έως την εκπαίδευση, ο τουρισμός και η μαζική μετανάστευση.

Την τελευταία δεν την ελέγχει η κυβέρνηση του νυν προέδρου της χώρας, του 65χρονου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ. Μέσα στην τελευταία πενταετία περίπου ένα εκατομμύριο Κουβανοί μετανάστευσαν στο εξωτερικό, από τους οποίους περίπου οι 600.000 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτή τη στιγμή τα καύσιμα στερεύουν, το ρεύμα κόβεται για ολόκληρες μέρες, το νερό επίσης, τα τρόφιμα σπανίζουν, η κοινωνική και οικονομική ζωή απειλείται με κατάρρευση.

Αντιφατικά μηνύματα

Την ίδια στιγμή ο Τραμπ εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα. Τη μια δηλώνει διαλλακτικά ότι επιδιώκει «να κάνει ένα ντιλ» με την κομμουνιστική κυβέρνηση – ανατρέποντας πολιτική δεκαετιών του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, που μιλούσε για μηδενική επαφή μαζί της. Την άλλη υπόσχεται (μεγαλόθυμα...) ότι θα κάνει την Κούβα «ελεύθερη ξανά», αφήνοντας να εννοηθεί αλλαγή καθεστώτος – χωρίς να εξηγεί πώς θα γίνει αυτό. Ταυτόχρονα συγκεντρώνει τεράστια αεροναυτική δύναμη πυρός στην Καραϊβική, παίζοντας επικίνδυνα παιχνίδια πολέμου.

«Μία πιθανότητα είναι όντως ΗΠΑ και καθεστώς να καταλήξουν σε κάποιου είδους συμφωνία», εκτιμά μιλώντας στο Al Jazeera ο Γουίλιαμ Λιογκράντ, καθηγητής στο American University της Ουάσινγκτον και ειδικός στις σχέσεις των δύο χωρών. «Αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι: Ποιοι θα είναι οι όροι μιας τέτοιας συμφωνίας;»

«Η δεύτερη πιθανότητα είναι ότι αυτό το εμπάργκο στο πετρέλαιο θα προκαλέσει κοινωνική κατάρρευση στο νησί και η κοινωνία θα αρχίσει κυριολεκτικά να διαλύεται», είπε. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν πραξικοπηματικού τύπου κινήσεις, καθώς οι αντικαθεστωτικοί δεν διαθέτουν ένοπλες ομάδες.

Μια τρίτη πιθανότητα, εξήγησε ο Λιογκράντ, είναι οι ΗΠΑ να υιοθετήσουν μια προσέγγιση τύπου Βενεζουέλας, διατηρώντας την κυβέρνηση στη θέση της και ποντάροντας σε πιο «ευέλικτο» ηγέτη, όπως η Ντέλσι Ροντρίγκες, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης στο Καράκας μετά την απαγωγή του Μαδούρο.

«Αλλά ακόμα κι αν υπήρχε κάποιο τέτοιο πρόσωπο αρκετά ψηλά στην κουβανική κυβέρνηση ώστε να κερδίσει την πίστη των ενόπλων δυνάμεων και της κομματικής γραφειοκρατίας –κάτι για το οποίο αμφιβάλλω– δεν νομίζω ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει τρόπο να το εντοπίσει ή να επικοινωνήσει μαζί του», προσθέτει ο Αμερικανός καθηγητής.

Η Κούβα έχει πολύ λιγότερα να προσφέρει οικονομικά σε σύγκριση με τη Βενεζουέλα, τη χώρα της Νότιας Αμερικής με τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Ωστόσο, διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών, συμπεριλαμβανομένου του τρίτου μεγαλύτερου αποθέματος κοβαλτίου παγκοσμίως, βασικού ορυκτού για μπαταρίες ιόντων λιθίου και άλλες προηγμένες τεχνολογίες.

Οι όροι ενός πιθανού ντιλ

Για την αντιμεταναστευτική κυβέρνηση Τραμπ, κεντρικός στόχος είναι η αποτροπή ακόμα ενός μαζικού κύματος Κουβανών μεταναστών προς τις ΗΠΑ. Συνιστούν προτεραιότητα η αποθάρρυνση των αναχωρήσεων και η αποδοχή πτήσεων επαναπατρισμού.

Πολλοί αναλυτές πιστεύουν επίσης ότι Ουάσινγκτον θα βοηθήσει μια «διαλλακτική» ηγεσία της Κούβας ώστε η ανθρωπιστική κρίση να μην εξελιχθεί σε μεταναστευτική.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ θα έβλεπαν με καλό μάτι τον περιορισμό των δραστηριοτήτων της Κίνας και της Ρωσίας στο νησί. Η μεν Κίνα έχει εγκαταστάσεις πληροφοριών με στόχο την υποκλοπή αμερικανικών επικοινωνιών, η δε Ρωσία το 2025 υπέγραψε νέα συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με την Κούβα.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση Τραμπ διακρίνει και εμπορικά οφέλη. Οι υποδομές της Κούβας βρίσκονται σε κακή κατάσταση και η αδυναμία «επαναπατρισμού κερδών» έχει αποθαρρύνει τους ξένους επενδυτές – βλέπε εταιρείες-κοράκια που ονειρεύονται να αγοράσουν τα πάντα φτηνά. Ωστόσο, οι παραλίες, τα λιμάνια και η γεωγραφική θέση του νησιού προσφέρουν μακροπρόθεσμες προοπτικές.

Οσο για την ηγετική ομάδα υπό τον Κουβανό πρόεδρο Ντίας-Κανέλ, ο υπ’ αριθμόν ένα στόχος είναι η επιβίωση του καθεστώτος. Αυτό μπορεί να σημαίνει ελεγχόμενη διείσδυση των Γιάνκηδων στην τοπική οικονομία (την ελέγχει κατά μεγάλο μέρος ο στρατός), αποφυλάκιση μερικών πολιτικών κρατουμένων, πιο εύκολη πρόσβαση στο ίντερνετ και χαλάρωση της λογοκρισίας, οργανωμένη υποδοχή, ξανά, ξένων τουριστών. Και φυσικά πετρέλαιο.

Πηγή: .efsyn.gr/kosmos/