Εκλαϊκευμένη Επιστήμη (28)
ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ / Το βιβλίο του μήνα: «Όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο»
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ, «Όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, Εκδόσεις Δώμα), αποτελεί ένα υβριδικό λογοτεχνικό έργο που ισορροπεί αξιοθαύμαστα ανάμεσα στη μυθοπλασία και στην ιστορική πραγματικότητα. Τέσσερα αναγνώσματα για την κβαντική φυσική με αφορμή της ανακήρυξης του 2025 ως «Διεθνές Ετος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας» 100 χρόνια από την επανάστασή της
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Σπύρος Μανουσέλης. Με αφορμή τους φετινούς διεθνείς εορτασμούς για τα εκατοστά γενέθλια από την επίσημη ημερομηνία γέννησης της Κβαντικής Φυσικής παρουσιάζουμε 4 νέα βιβλία που διαφωτίζουν, το καθένα από διαφορετική σκοπιά, τους μη ειδικούς αναγνώστες τόσο για τη μεγάλη επιστημονική-διανοητική περιπέτεια της κβαντικής επανάστασης στη μικροφυσική όσο και για τις ανατρεπτικές τεχνολογικές εφαρμογές της, από την ατομική βόμβα και την πυρηνική ενέργεια μέχρι τους ημιαγωγούς, τα λέιζερ και τους μελλοντικούς κβαντικούς υπολογιστές.
ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ, το βιβλίο του μήνα: "Συνωμοσίες" του Michael Shermer
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Στον πρόλογο του βιβλίου του, «Συνωμοσίες – Γιατί τόσοι λογικοί άνθρωποι πιστεύουν τόσο παράλογα πράγματα» (Μετάφραση: Μιχάλης Λαλιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), ο Αμερικανός συγγραφέας και ιστορικός της επιστήμης Μάικλ Σέρμερ σημειώνει: «Οι συνωμοσιολόγοι της QAnon ισχυρίζονται ότι η Χίλαρι Κλίντον, ο Μπαράκ Ομπάμα, η Μπιγιονσέ, η Λέιντυ Γκάγκα, ο Τομ Χανκς και άλλες διασημότητες είναι μέλη μιας παγκόσμιας σατανιστικής σεξουαλικής αίρεσης και παιδοφιλικής οργάνωσης που λειτουργεί έχοντας έδρα μια πιτσαρία».Και προσθέτει: «Στις τρεις δεκαετίες κατά τις οποίες μελετώ και καταρρίπτω κάθε λογής ακραίες πεποιθήσεις και αλλόκοτα πράγματα, ουδέποτε είχα φανταστεί πώς απόψεις τόσο περιθωριακές θα κατάφερναν να προσεγγίσουν το κέντρο της πολιτικής εξουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής τον 21ο αιώνα».
Παρουσίαση στο fb από τον Ν.Σ. Μαυρογιάννη του βιβλίου του Τεύκρου Μιχαηλίδη "Πίσω από το πέπλο. Οι μαθηματικοί του 20ου αιώνα"
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
«Ποιος ανάμεσα μας δεν θα ήθελε να ανασηκώσει το πέπλο πίσω από το οποίο βρίσκεται κρυμμένο το μέλλον; Να ρίξει μια ματιά στη μελλοντική πρόοδο της επιστήμης μας και να μάθει τα μυστικά των εξελίξεων στους αιώνες που έρχονται;»
Έτσι άρχισε την ομιλία του ο Hilbert στο Διεθνές Συνέδριο Μαθηματικών του 1900. Στην οποία ομιλία, εν μέρει , προκατέλαβε τις εξελίξεις θέτοντας ερευνητικές προτεραιότητες υπό μορφή 23 προβλημάτων.
Στο διάστημα του 1¼ του αιώνα που έχει περάσει από την ομιλία του Hilbert έχουν μεσολαβήσει και γραφεί πολλά. Ο 20ος αιώνας εν αντιθέσει με κάποιες ιστορικές θεωρήσεις (Hobsbawm) όπου θεωρείται βραχύς (1914-1991) για τα Μαθηματικά είναι μάλλον μεγαλύτερος (1900-2003**). Και συνταρακτικά πλούσιος. Και η θέα από την άλλη μεριά του πέπλου εξαιρετική. Μια περιδιάβαση σε πολλά από όσα ακολούθησαν την ομιλία του Hilbert μας προσφέρει το βιβλίο:
Τεύκρος Μιχαηλίδης Πίσω από το πέπλο. Οι μαθηματικοί του 20ου αιώνα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ 2024
ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ, το βιβλίο του μήνα: Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς, του Στέφανου Τραχανά
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Πώς σε μια εποχή θριάμβου της επιστήμης όλο και περισσότεροι άνθρωποι παραδίδονται χωρίς αντίσταση στις πιο ακραίες μορφές ανορθολογισμού;
Αυτό το καίριο ερώτημα, σχετικό με τους δεσμούς της θεμελιώδους επιστήμης με τη δημοκρατία, απασχολεί τον κβαντικό φυσικό Στέφανο Τραχανά στο νέο βιβλίο του, «Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς», που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Ο συγγραφέας, με σαφήνεια, στοχαστική διαύγεια, ξεκινώντας από την Κβαντική Επανάσταση που άλλαξε τον κόσμο που ζούμε, διερευνά τον τρόπο που οι αντιορθολογικές ιδέες της εποχής κυκλώνουν την επιστήμη.
ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ: Το βιβλίο του μήνα, «Ο Θρίαμβος και η Τραγωδία του Ρόμπερτ Όπενχάιμερ»
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Ποιος ήταν, πραγματικά, ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ; Το ερώτημα έχει επανέλθει στο προσκήνιο λόγω της επικής βιογραφικής ταινίας για τον κορυφαίο επιστήμονα που σκηνοθέτησε ο Βρετανός Κρίστοφερ Νόλαν.Η ταινία βασίζεται στο βραβευμένο με Πούλιτζερ βιβλίο, «Ο Θρίαμβος και η Τραγωδία του Ρόμπερτ Όπενχάιμερ», το οποίο κυκλοφόρησε στη γλώσσα μας το 2008 σε μετάφραση της Μαριλένας Κορωναίου και επιστημονική επιμέλεια του Θεοφάνη Γραμμένου από τις εκδόσεις Τραυλός. Είναι ένα έργο που ολοκληρώθηκε το 2005, ύστερα από 25 χρόνια εξαντλητικής έρευνας, από τον ιστορικό Kai Bird και τον Καθηγητή Αγγλικής και Αμερικανικής Ιστορίας Martin J. Sherwin, ο οποίος απεβίωσε το 2021.
ΕΒΑΡΙΣΤ, το βιβλίο του μήνα από Θαλής + Φίλοι
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ, το βιβλίο του μήνα. Πώς βιογραφείς έναν από τους σπουδαιότερους μαθηματικούς που έχουν υπάρξει σε ένα πόνημα 160 σελίδων; Μπορείς να μεταφέρεις το πνεύμα μιας πραγματικής ιδιοφυΐας των μαθηματικών σε ένα πυκνογραμμένο κείμενο, που αναμειγνύει αληθινά γεγονότα με τη μυθοπλασία, χωρίς να είσαι σε θέση να κατανοήσεις σε βάθος το μέγιστο μαθηματικό της επίτευγμα; ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ/ Βιβλίο του μήνα: «αν… ένας νέος, αλλιώτικος τρόπος να καταλαβαίνουμε μεγάλες έννοιες και αριθμούς»
Επιλέγουσα ή Συντάκτρια Σούζη Παλαιοκώστα
ΘΑΛΗΣ +ΦΙΛΟΙ. «Φανταστείτε να μπορούσαμε να συμπυκνώσουμε τα 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια της ύπαρξης της ζωής στη Γη σε μία μόνο ώρα. Αν μπορούσαμε να το κάνουμε, οι δεινόσαυροι θα εμφανίζονταν μόλις στο 56ο λεπτό, και θα εξαφανίζονταν 3 λεπτά αργότερα. Οι σύγχρονοι άνθρωποι (οι συγγενείς μας) θα έκαναν την εμφάνισή τους ακριβώς στο τέλος της ώρας, και θα είχαν στη διάθεσή τους μόλις 0,2 δευτερόλεπτα».Ο Αμερικανός συγγραφέας, και φωτισμένος εκπαιδευτικός, David J. Smith χρησιμοποιεί ανάλογα παραδείγματα για να προσεγγίσει την πολυπλοκότητα του κόσμου μας στην εξαιρετική έκδοση: «αν… ένας νέος, αλλιώτικος τρόπος να καταλαβαίνουμε μεγάλες έννοιες και αριθμούς» (Εκδόσεις, Εφαλτήριο Kids).
Τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στον Αϊνστάιν και τον Πικάσο;
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Ο Άρθουρ Ι. Μίλερ, καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο University College του Λονδίνου, εξερευνά τα υπόγεια νήματα που ένωναν δύο από τις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα.
ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΥΠΑΡΧΕΙ ανάμεσα στον Αϊνστάιν ( Ουλμ, Γερμανία, 1879 - Πρίνστον, Η.Π.Α, 1955) και τον Πικάσο ( Μάλαγα, Ισπανία, 1881- Μουζέν, Γαλλία, 1973); Τι κοινό συνδέει τη θεωρία ότι δεν υπάρχει απόλυτος χρόνος ούτε απόλυτος χώρος, αφού και τα δυο εξαρτώνται από την ταχύτητα, με τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν»; Ποια είναι η χρυσή τομή ανάμεσα στην ειδική θεωρία της σχετικότητας και στο αριστούργημα που αναπαριστά πέντε σεξεργάστριες σ’ έναν οίκο ανοχής, πέντε φιγούρες δομημένες από γεωμετρικά σχήματα, κατά παράβαση κάθε αρμονικής σύλληψης και κάθε κλασικιστικής φόρμας; Και πώς γεννιώνται τελικά οι κορυφαίες ιδέες που βάζουν φωτιά στα δεδομένα, οι διανοητικές αυτές εκρήξεις που ανατρέπουν οτιδήποτε έχει προηγηθεί;
Οι απαντήσεις κρύβονται στην πρωτότυπη όσο και απαιτητική μελέτη του Άρθουρ Ι. Μίλερ (καμιά σχέση με την Αμερικανό δραματουργό) «Αϊνστάιν-Πικάσο: Ο χώρος, ο χρόνος και η ομορφιά που έκαιγε καρδιές» (μετ. Σ. Πιέρρης, εκδόσεις Τραυλός, 2002).
Μπενχαμίν Λαμπατούτ: Η τραγική ομορφιά των επιστημών όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο
Επιλέγων ή Συντάκτης Λάκης Ιγνατιάδης
Ακροβατώντας μεταξύ του επιστημονικού δοκιμίου και της υψηλής λογοτεχνίας, το «Όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο» (εκδόσεις Δώμα) εξυμνήθηκε δικαίως από τους κριτικούς και ο συγγραφέας του χαρακτηρίστηκε ως το νέο παγκόσμιο λογοτεχνικό φαινόμενο.
Τίνα Μανδηλαρά. ΑΝ Ο ΔΑΝΤΗΣ ΗΘΕΛΕ ΤΙΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ κινήσεις της ψυχής να πραγματώνονται χάρη στις υψηλές κατακτήσεις της τέχνης, αν οι ρομαντικοί μιλούσαν για αναδημιουργία του Απόλυτου μέσα από την ποίηση, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι αυτά είναι εκφραστικές πολυτέλειες που καμία σχέση δεν έχουν με τις λογικές εξηγήσεις.