Τετάρτη, 04 Δεκεμβρίου 2019 16:54

Η προσφώνηση της Αγγέλας Καστρινάκη κατά την αναγόρευση του Σταύρου Ζουμπουλάκη σε επίτιμο διδάκτορα του Φιλολογικού του Πανεπιστημίου Κρήτης

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

zouboulakis1Με συγκίνηση προσφωνώ τον Σταύρο Ζουμπουλάκη, τον οξυδερκή φιλόλογο, τον ταγμένο εκπαιδευτικό, τον με καθαρό μυαλό στοχαστή του καιρού μας. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης συνδυάζει πολλές ιδιότητες, είναι όμως πάνω απ’ όλα ένας τολμηρός έως ριψοκίνδυνος άνθρωπος. Είναι ένας διανοούμενος που παρεμβαίνει στον δημόσιο χώρο για να πει πράγματα που λέγονται πολύ δύσκολα.

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης μίλησε για το σχολείο, έχοντας εργαστεί στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση για δεκαπέντε χρόνια. Κόντρα σε όλους μας όσοι αναμηρυκάζουμε από τη Μεταπολίτευση και δώθε το σύνθημα για ένα «σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία και στη ζωή» και για «χρήσιμες γνώσεις», εκείνος είπε πως το σχολείο πρέπει να είναι κλειστό στη ζωή, να αποτελεί ένα σημείο απόστασης από όπου ο μαθητής θα μπορεί να δει τη ζωή με κριτικό μάτι∙ είπε ακόμα ότι το σχολείο πρέπει να είναι περήφανο για τις άχρηστες ακριβώς γνώσεις που μεταδίδει, δηλαδή για τη μετάγγιση του αποστάγματος των περασμένων αιώνων, από τον Όμηρο έως τον Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη. 

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης μίλησε για την εκκλησία, όντας ένας από το πλήρωμά της, ένας πιστός. Και δεν δίστασε να πει δημόσια για την «αντιδιανοούμενη στάση που χαρακτηρίζει γενικώς την Ορθόδοξη Εκκλησία», η οποία είναι «συναφής προς τον πολιτισμικό αντιδυτικισμό της» . Τόλμησε να μιλήσει για τον συνεχιζόμενο αντισημιτισμό των Ορθοδόξων, σε αντίθεση με τους Δυτικούς που βρήκαν επιτέλους, μετά τον πόλεμο, τον δρόμο να απαλλαγούν από το άσβεστο μίσος που καλλιεργούσαν όλες οι χριστιανικές εκκλησίες για τους Εβραίους, αφορμώμενες –φευ– από την ίδια την Καινή Διαθήκη. Ένα τρομερό υστερόγραφο κλείνει ένα άρθρο του για τον αντισημιτισμό: «Η φρικτή είδηση της εξόντωσης των Εβραίων στο Άουσβιτς δεν έχει φτάσει ακόμα στα αφτιά της [Ορθόδοξης Εκκλησίας]» .
Μίλησε και για το άγιο φως, που υποτίθεται θαυματουργά ανάβει στον Πανάγιο τάφο κατά την Ανάσταση. Είπε –με παρρησία που κοστίζει– για το «ασεβές ψέμα», για τη συνειδητή απάτη στην τελετή της αφής, και ζήτησε να φυσήξει «δροσερό αεράκι ειλικρίνειας και λογικής» .

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης συνδυάζει κατά τρόπο σπάνιο, στην πατρίδα μας τουλάχιστον, δύο ιδιότητες: είναι πιστός και ταυτόχρονα ορθολογιστής. Πρόκειται δηλαδή για έναν χριστιανό διαφωτιστή, ένα παιδί δύο γονιών: της ελληνικής ορθοδοξίας και των γαλλικών / ευρωπαϊκών Φώτων. Με συγκίνηση μιλά για την παιδική του ηλικία πλάι στον ιερέα πατέρα του, με συγκίνηση και για την παρουσία του Θεού στη ζωή των χριστιανών, ανθρώπων «που δεν βρίσκουν κανένα νόημα και καμιά χαρά στη ζωή χωρίς Θεό, που νιώθουν τη ζωή τους να θρυμματίζεται αν δεν αισθάνονται την παρουσία του, […] που δεν μπορούν να ζήσουν ανθρωπινά δίχως Θεό» . Και δίπλα σε αυτά μιλά με πάθος υπέρ του ουδετερόθρησκου κράτους, και βέβαια ούτε λόγος για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, για εκείνο το περίφημο χ.ο., που κόντεψε να ρίξει κυβέρνηση για να διατηρηθεί, αλλά ευτυχώς τώρα έχει πια για τα καλά ξεχαστεί. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης είναι περήφανος για ό,τι ονομάζει «οικοδόμημα της ευρωπαϊκής λογικότητας» και είναι καυστικός ενάντια σε κάθε τι που το απειλεί .
Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης σκέφτεται με καθαρό μυαλό και μας βοηθά και τους άλλους να σκεφτόμαστε έτσι, εγκαταλείποντας στερεότυπα και υπερνικώντας αδράνειες. Στο βιβλίο του με τον λιτό τίτλο Για το σχολείο μιλά για την ανάγκη της «αυθεντίας» στην εκπαιδευτική σχέση, ακολουθώντας τον γάλλο φιλόσοφο Μαρσέλ Γκωσέ: «μια σκέψη δεν διαμορφώνεται παρά μόνο επιλέγοντας την αυθεντία ή τις αυθεντίες με τις οποίες συζητάει» (22). Ναι, η σκέψη μας και η συνείδησή μας προχωρά πάντα σε συνομιλία, νοερή ή διά ζώσης, με κάποιους που τους αναγνωρίζουμε ως καλύτερούς μας.
Θεωρώ λοιπόν πως μια τέτοια «αυθεντία» είναι και ο ίδιος ο Σταύρος Ζουμπουλάκης. Οι ισχυρές του απόψεις συνδυάζονται με μια αυστηρότητα που προκαλεί κραδασμούς σε όσους συνομιλούν μαζί του. Κραδασμούς, χωρίς όμως ολική κατάληψη του συνομιλητή του, όπως συμβαίνει με άλλες ισχυρές προσωπικότητες. Η διαφορά του Σταύρου Ζουμπουλάκη είναι ότι δεν επιθυμεί να επιβληθεί, να εκμηδενίσει την προσωπικότητα του άλλου, παρά να του ανοίξει μια προοπτική σκέψης.
Το λέω αυτό εξ ιδίου βιώματος. Προσωπικά βρίσκομαι σε πολύχρονο νοερό διάλογο μαζί του. Δεν με μετακίνησε από τον «εκ γενετής» και από οικογενειακή παράδοση αθεϊστικό ορθολογισμό μου, αλλά μου άνοιξε ένα παράθυρο προς έναν διαφορετικό κόσμο, τον οποίο βλέπω πλέον με κάτι σαφώς παραπάνω από διανοητική περιέργεια.
Εντωμεταξύ και εκείνος έχει κάνει ίσως κάποιο άνοιγμα. Στα τέλη του 20ού αιώνα ήταν μάλλον πικρός με κάποιες τάσεις «επιστροφής του Θεού» (ή revanche του Θεού), που εξαπλώνονταν στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, καθιστώντας τη θρησκεία στοιχείο εθνικής ή πολιτισμικής ταυτότητας, όχι όμως τρόπο ζωής «που έχει ως βασικό γνώρισμά του την υπακοή στο θέλημα του Θεού και την τήρηση των εντολών του» . Το καλοκαίρι του 2019 ωστόσο τον άκουσα, σε μια από αυτές τις γεμάτες εσωτερικό παλμό ομιλίες του, να αποδέχεται ως σημείο συνάντησης πιστών και απίστων τη «θρησκεία χωρίς Θεό», δηλαδή μια φιλοσοφική τάση μερικής αναμάγευσης του κόσμου σε πλαίσιο πάντως αθεϊστικό. Γιατί ο τιμώμενός μας έχει και τούτο το χαρακτηριστικό: δεν είναι δογματικός. Αν κρατά κάπου μια στάση αυστηρή, είναι μονάχα για να προκαλέσει τους κραδασμούς που είπα παραπάνω∙ κατά βάθος όμως είναι έτοιμος να συζητήσει τις παραδοχές του.

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης έχει πει για την εκπαίδευση τον πιο συγκινητικό λόγο που έχω ακούσει: «Το σχολείο ήταν για μένα Κήπος, Παράδεισος. Δεν υπήρξε μέρα που να δυσανασχετήσω ή να γογγύσω» (9). Υπάρχει λοιπόν επίγειος παράδεισος για τον Σταύρο Ζουμπουλάκη: Είναι εκεί όπου προσφέρουμε τον εαυτό μας για τους άλλους, μικρούς και μεγάλους, εκεί όπου προσπαθούμε με όλες μας τις δυνάμεις να συμβάλουμε στην αγαθή συνύπαρξη και στην προκοπή των συνανθρώπων μας. Γι’ αυτό ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο τολμηρός έως ριψοκίνδυνος, ο μαχητικός διανοούμενος, ο διαυγής συγγραφέας, ο με καθαρό μυαλό στοχαστής του καιρού μας, ο συναρπαστικός ομιλητής, είναι και ένας χαρούμενος άνθρωπος.
Σταύρο, η χαρά μας είναι μεγάλη που αποδέχθηκες να σε συγκαταλέξουμε στους επίτιμους διδάκτορες του Τμήματός μας. Άξιος, δάσκαλε!

 

 

Το άρθρο αυτό το ψαρέψαμε στο fb

Πατώντας 

biblionet.gr θα σας εμφανιστεί ένα μίνι βιογραφικό του Σταύρου Ζουμπουλάκη (Συκέα, Λακωνίας, 1953) και το έργο του.

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 08 Δεκεμβρίου 2019 14:10
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση