Οι βασικοί παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση είναι: 

α. Οι κυρώσεις ειδικά από τις ΗΠΑ και τη Δύση μετά την εγκατάλειψη των συμφωνιών για το πυρηνικό πρόγραμμα και την επανενεργοποίηση του “snapback” του ΟΗΕ έχουν μειώσει δραστικά την πρόσβαση σε διεθνείς χρηματοπιστωτικές ροές και εξαγωγές πετρελαίου.

β. Η εσωτερική διαφθορά και η κακή διαχείριση με πελατειακές δομές, και πολιτικές που δεν λαμβάνουν υπόψη οικονομικές πραγματικότητες έχουν επιδεινώσει τις στρεβλώσεις, τη μαύρη αγορά και την έλλειψη επενδύσεων. Τα τελευταία 20 χρόνια οι Φρουροί της Επανάστασης προσπαθούν να μονοπωλήσουν και το εμπόριο.

????2. Τι είναι διαφορετικό κινηματικά

Το Ιράν έχει παράδοση εξεγέρσεωνμ περίπου κάθε 10–15 χρόνια. Μετά το 2017, οι εξεγέρσεις είναι πιο συχνές, είναι πιο αποκεντρωμένες, ριζικότερα αντικαθεστωτικές, και λιγότερο «μεταρρυθμιστικές». Αναλυτές από διαφορετικές ιδεολογικά παρατάξεις συμφωνούν πως το καθεστώς δεν έχει ανακτήσει την ηγεμονία μετά το 2022.

Στην παρούσα εξέγερση έχουμε τα εξής χαρακτηριστικά. Η εκτεταμμένη διασπορά σχεδόν σε όλη τη χώρα , η συμμετοχική ευρύτητα με παραδοσιακούς κοινωνικούς θύλακες του καθεστώτος να πρωτοστατούν στις διαμαρτυρίες (π.χ. το Παζάρι), η συμμετοχή διαφορετικών εθνοτικών και κοινωνικών ομάδων (π.χ. Κούρδων και Μπαλουχών) που σε παλαιότερες εξεγέρσεις ήταν αδιάφορες και η παρατεταμένη διάρκεια της συλλογικής δράσης παρά την ισχυρή καταστολή μετατρέπει την κρίση σε ζήτημα κατανομής εξουσίας και εκτεταμένης, δυστυχώς, βίας.

???? 3. Η καταστολή από το καθεστώς

Οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με βίαιη καταστολή σε πολλές πόλεις, με τουλάχιστον εκατοντάδες νεκρούς διαδηλωτές — οι εκτιμήσεις για τον απολογισμό ποικίλλουν, και υπάρχουν αναφορές ακόμα και για 500+ νεκρούς μέσα στις τελευταίες ημέρες. Επιβλήθηκε και ισχύει ακόμα εκτεταμένο μπλακάουτ στο ίντερνετ και στις επικοινωνίες, έτσι ώστε να αποκοπεί η διασπορά πληροφοριών και να δυσκολευτεί η οργάνωση των διαδηλωτών.

Ο ανώτατος ηγέτης, Αγιατολάχ Χαμενεΐ, περιέγραψε τους διαδηλωτές ως “βάνδαλους” και “σαμποτέρ”, κατηγορώντας τις δυτικές δυνάμεις για ανάμειξη. Η κυβέρνηση απειλεί με αυστηρότερη καταστολή και δηλώνει ότι θα εξουδετερώσει “εξωτερικές παρεμβάσεις”.

???? 4. Οι διεθνείς αντιδράσεις

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι εξετάζει «πολύ ισχυρές επιλογές» ως αντίδραση στην καταστολή, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών επιλογών, ενώ ταυτόχρονα λέει ότι το Ιράν «θέλει να διαπραγματευτεί». Ο Τραμπ υπονόησε διπλωματική προσέγγιση, αλλά και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο σκληρών μέτρων εάν η βία δεν σταματήσει.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες έχουν καλέσει το Ιράν να σταματήσει την καταστολή και έχουν εκφράσει αλληλεγγύη στους διαδηλωτές, με ζητήματα επιπλέον κυρώσεων να συζητούνται.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει εκφράσει υποστήριξη προς τους διαδηλωτές, βλέποντας στις εξελίξεις πιθανότητα αλλαγών στη χώρα. Το Ισραήλ κατανοεί πως το timing είναι σωστό για καθεστωτική αλλαγή στην χώρα που θα το ευνοεί. Με την Συρία σε διαφορετική τροχιά έπειτα από το τέλος του καθεστώτος Άσαντ, την αποδυνάμωση της Χεσμπολάχ και την γενοκτονία στην Παλαιστίνη, ο Νετανιάχου κατανοεί την κρίση ως ευκαιρία διεύρυνσης του δικού του πεδίου δράσης και κατοχύρωσής του ενάντια στον διαρκή ιρανικό βραχνά.

???? Τι λένε οι αναλύσεις

α. Στο “The Atlantic” περιγράφουν τις κινητοποιήσεις ως μια πιθανή «τέλεια καταιγίδα» που δημιουργεί τις προϋποθέσεις ακόμη και για μακροπρόθεσμες πολιτικές αλλαγές, δεδομένης της οικονομικής κατάρρευσης, της διάβρωσης εμπιστοσύνης στο καθεστώς και της επέκτασης των κινητοποιήσεων σε πολλές κοινωνικές ομάδες. Αναλυτές σημειώνουν ότι όσον αφορά το σενάριο κατάρρευσης του καθεστώτος, αυτό παραμένει επισφαλές αλλά πλέον συζητείται ανοικτά στα διεθνή μέσα, εξαιτίας των “πέντε κρίσιμων συνθηκών” για την επιτυχία μιας επανάστασης που φαίνεται να πληρούνται μερικώς.

β. Ο Houshang Sépéhr, ιρανός μαρξιστής επαναστάτης στην εξορία, ακτιβιστής της Solidarité avec les travailleurs en Iran (STI =“Αλληλεγγύη με τους εργαζόμενους στο Ιράν”), είναι μέλος της 4ης Διεθνούς στη συνέντευξή του είπε: “οι πρόσφατες δηλώσεις των Αμερικανών και Ισραηλινών ηγετών, καθώς και των μυστικών υπηρεσιών, έδωσαν στην Ισλαμική Δημοκρατία ένα επιπλέον πρόσχημα για να εντείνει την καταστολή, να δικαιολογήσει τις συλλήψεις και να κατηγορήσει τους διαδηλωτές ότι ενεργούν για λογαριασμό ξένων συμφερόντων.Ταυτόχρονα, ο Ρεζά Παχλάβι, «ο διάδοχος του θρόνου», και οι αντιδραστικοί υποστηρικτές του, που τάσσονται υπέρ μιας ξένης στρατιωτικής επέμβασης, προσπάθησαν να παρουσιαστούν ως πολιτική εναλλακτική λύση για την «απελευθέρωση» του Ιράν. Μάλιστα, παραποίησαν βίντεο και πλαστογράφησαν συνθήματα διαδηλώσεων προκειμένου να παρουσιάσουν τον γιο του πρώην Σάχη ως λαϊκό ηγέτη.”

γ. Στη συνέντευξή της η Ιρανή Μαρξίστρια Nida Kaveh, στο socialistmiddleeast.com είπε: “οι εργάτες, προς το παρόν, είναι ένας «γίγαντας» που δεν έχει ακόμη ασκήσει την εξουσία του, υιοθετώντας μια τακτική «περιμένετε και θα δείτε». Θα πρέπει να αναφέρω ότι ενώ υπάρχουν αυτή τη στιγμή απεργίες στη βιομηχανία πετρελαίου, αυτές δεν έχουν ακόμη συγχωνευθεί με το τρέχον κίνημα.” Θύμησε πως “ οι απεργίες των εργαζομένων πετρελαίου, ζάχαρης και χρυσού αποτέλεσαν το πιο πολιτικοποιημένο κύμα απεργιών από το 1979.”

δ. Ο Νεκτάριος Μπουγδάνης προειδοποιεί για την ισχνή και ίσως στρεβλωμένη ροή πληροφοριών από την μεγάλη χώρα και σκέφτεται σε ανάρτησή του πως, “πολλά θα κριθούν από τη συμμετοχή της σιωπηλής πλειοψηφίας στις συγκεντρώσεις αυτής της εβδομάδας, στις οποίες θα εκδηλωθεί η στήριξη στην Ισλαμική Δημοκρατία και τον Ανώτατο Ηγέτη. Αν θα είναι πολυπληθείς και τι ενέργεια θα βγάλουν.”

ε. Ο Σωτήρης Ρούσσος σχολιάζει, μεταξύ άλλων, στο άρθρο του Γιάννη Αλμπάνη στο Dnews.gr: “Οι Αμερικανοί γνωρίζουν τη δύναμη του ιρανικού εθνικισμού. Ο σημαντικός Ιρανός διανοούμενος Χαμίντ Ντααμπάσι έχει γράψει ότι « δεν θέλουμε αυτό το αυταρχικό καθεστώς, αλλά θα προτιμήσουμε να μείνουμε με το καθεστώς παρά τον έλεγχο από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ»”.

Πηγή: epohi.gr/articles

Σ.Δ. Η βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν έχει οδηγήσει σε απότομη αύξηση του αριθμού των θυμάτων τις τελευταίες ημέρες, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να μιλούν πλέον για εκατοντάδες νεκρούς και χωρίς καμία ένδειξη ότι οι αρχές σκοπεύουν να υποχωρήσουν.

Τουλάχιστον 648 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την έναρξη των κινητοποιήσεων στις 28 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τη νορβηγική οργάνωση Iran Human Rights (IHRNGO).

Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται και εννέα ανήλικοι κάτω των 18 ετών, ενώ, όπως αναφέρει η οργάνωση, χιλιάδες άνθρωποι έχουν τραυματιστεί τις τελευταίες εβδομάδες. Χθες, η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activist News Agency είχε ανακοινώσει ότι οι νεκροί ανέρχονταν σε 544.

Παρά το σχεδόν απόλυτο μπλακ άουτ στο διαδίκτυο και τους δρακόντειους περιορισμούς στις τηλεφωνικές επικοινωνίες σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων κατοίκων, αρχίζουν να φτάνουν επαληθευμένες αναφορές, ανάμεσά τους βίντεο με νεκρούς διαδηλωτές και πτώματα στοιχισμένα σε μαύρες σακούλες έξω από νοσοκομεία.