Και ναι μεν δεν μπορεί να αφανίσει την τυχαιότητα των αλληλοεπιδράσεων μαθητών και δασκάλων, μπορεί όμως να την περιορίσει αισθητά, βασικά εξ αιτίας της αντικειμενικότητας του περιεχομένου της μεταβιβάσιμης γνώσης.

Παρόλο που η αλήθεια της γνώσης ποτέ δεν είναι δεδομένη και πάντα θα πρέπει να επαληθεύεται από τα αποτελέσματα, εντούτοις στην νεότερη εποχή οι ανοιχτές κοινωνίες αποδέχονται σχεδόν όλα όσα ο επιστημονικός κόσμος εκτελωνίζει. Αμφιβολίες κι αμφισβητήσεις πάντα θα ακολουθούν σαν σκιά την γνώση, ακόμα κι αυτήν που η αλήθεια της έχει επανειλημμένως αποδειχθεί. Όμως ακόμα κι όταν υπεισέρχονται στην διδασκόμενη γνώση υποκειμενικές επιλογές και περισσότερες από μία προσεγγίσεις, δεν γεννά αυτό, ως προς τη μάθηση, ισχυρά πεδία τυχαιότητας. Κι αυτό διότι ό,τι, μέσω της εξουσίας του δασκάλου μπορέσει να γίνει κτήμα του μαθητή και να φωτίζει τη σχέση του με την πραγματικότητα, βασίζεται στην εποχή μας στην πειθώ μιας επιχειρηματολογίας, στις πέρα από τις πεποιθήσεις των ανθρώπων αποδείξεις και στην συνοχή των πεδίων της γνώσης. Τα θεμέλια είναι αρχές και κανόνες αποδεχτοί σε οικουμενική κλίμακα που ενίοτε τρίζουν. Τους φωτισμένους ανθρώπους, πέρα από τις γνώσεις, τους ενδιαφέρει πιο πολύ η μάθηση εκείνη που καταφέρνει να αναδεικνύει και να καλλιεργεί τις ικανότητες, τα ταλέντα και την κρίση των μαθητευομένων. Αυτό είναι το μεγαλύτερο στοίχημα που παίζουν τους τελευταίους αιώνες οι κοινωνίες της δύσης, με μέτρια είναι αλήθεια επιτυχία. Ένας σοβαρός λόγος είναι που δεν μπορεί το σχολείο να μειώσει τις αποστάσεις με το πολιτισμικό μπακράουντ των παιδιών της εργατικής τάξης και των χαμηλόμισθων. Κάτι που πιθανόν να το πετύχαιναν οι προηγούμενοι τρόποι μάθησης, όπως ο εξ αποκαλύψεως ( ο κατ'εξοχήν τρόπος όλων των θρησκειών), και αυτός του προσωπικού παραδείγματος (Σωκράτης, μύστες, κλπ). Κι αυτό διότι αυτοί αφήνουν μεγάλα περιθώρια τυχαιότητας μέσω της πίστης, των ερμηνειών, των τελετουργικών και των χάπενινγκ, αλλά και των διαθέσεων του δάσκαλου. Αλλά αυτοί στην εποχή μας είναι περιθωριοποιημένοι αν και έχουν πέραση σε ζητήματα υπαρξιακής ψυχολογίας.

Το αγαπημένο στέκι της θεάς τύχης, εκεί όπου ξημεροβραδιάζεται, το ξέρουμε όλοι πως είναι ο τζόγος. Να το πούμε κι αυτό, ότι δηλαδή οι λαμπροί πρόγονοι μας δεν έβρισκαν στον τζόγο ούτε ένα ελάττωμα. Από την άλλη μεριά και για να μην εθελοτυφλούμε, ας το πούμε για άλλη μια φορά, πως όποια πέτρα κι αν σηκώσεις θα βρεις την τύχη από κάτω. Ακόμα και την πιο μεγάλη απ'όλες, το Σύμπαν. Το μυαλό των επιστημόνων που δεν αναγνωρίζουν πως στην δημιουργία του κόσμου συμμετείχε κάποιος θεός, είναι σταμπαρισμένο από τη βεβαιότητα ότι η τύχη έβαλε το χεράκι της κι ότι μαζί με την αναγκαιότητα πρωταγωνίστησαν στη δημιουργία της ζωής. Αν πάμε δε στα τυχερά παιχνίδια, από τη ρουλέτα και τον κουλοχέρι, ως το φιδάκι και το τάβλι, στα μέρη όπου την κυνηγούν οι παίχτες, αυτή είναι η αδιαμφισβήτητη βασίλισσα. Ακόμα και σε παιχνίδια όπως το ποδόσφαιρο, το μπιλιάρδο και η πόκα, μυρίζεις το άρωμα της τύχης όταν εμφανίζεται αίφνης για να παίξει ένα ρόλο κομπάρσου.

Αν εξαιρέσουμε αυτούς που ψυχαναγκαστικά, από βιοπορισμό ή από συνήθεια παίζουν τυχερά παιχνίδια για να περνάει η ώρα, μένουν οι εραστές της τύχης. Αυτοί που με πάθος την κυνηγούν - όπως ο Στιβ Μακ Κουήν στον "Χαρτοπαίχτη", ταινία που όσοι την είδαμε μικροί, χαρτοπαίχτες ονειρευτήκαμε να γίνουμε - τι τύποι άραγε νάναι; Απελπισμένοι απαντούν οι λογοτέχνες - από τον "Παίχτη" του Ντοστογιέφσκι έως το "Όλα στο μηδέν" της Μάντογλου - απελπισμένοι, που έχουν κάψει όλα τ'άλλα καταφύγιά τους. Ακόμα και η "Χαρτοπαίχτρα" με την Βλαχοπούλου, μας έκανε ξεκάθαρο πως τα άτομα που τζογάρουν μετά μανίας είναι αλλού κι εθισμένα. Κι αυτό γίνεται ακραία επικίνδυνο από τη στιγμή που μέσω διαδικτύου δεν είναι πια ανάγκη να βγουν από το σπίτι τους για να ικανοποιήσουν το πάθος τους. Υπάρχει βαθύτερο κίνητρο για τους πέρα από κάθε λογική παίχτες που δεν πτοούνται από τη ματαιότητα του κυνηγιού της τύχης; Προσεχτικοί ψυχολόγοι λένε πως του τζογαδόρου η ανάγκη για ν'αλλάζει είναι πολύ έντονη. Τα τυχερά παιχνίδια του προσφέρουν αυτήν την ευκαιρία όταν κοντράροντας την αβεβαιότητα της ζωής παίρνει για λίγο την τύχη του στα χέρια του.Τότε είναι που ζεί στο απόλυτο παρόν το δυσεύρετο βίωμα του να κτυπάει κόκκινο η αδρεναλίνη του πολλές φορές μέσα σε λίγο χρόνο. Το άτομο που λατρεύει την τύχη συνήθως έχει κι ένα κρυφό καημό. Να άρει τις εις βάρος του αδικίες ενός συστήματος που παράγει αφειδώς ανισότητες και που μετά χαράς αποποιείται των ευθυνών του.

Μένει να ρίξουμε και μια ματιά στο τζόγο στις συνθήκες της κρίσης και στον τρόπο που η εκπαίδευση με τους τρόπους της τον καλλιεργεί στους ανυποψίαστους μαθητές. Το άρθρο που μιλάει επί τροχάδην γι'αυτά τα θέματα είναι του Ευγένιου Αρανίτση και το βρήκαμε στον ιστότοπο "Το Ραφείο". Αν και οι ράφτες, ο ένας μετά τον άλλον, εξαφανίζονται, "Το Ραφείο"  μας τους υπενθυμίζει σε ένα άλλο επίπεδο όμως, όπου οι ράφτες του πλέκουνε ιστορίες, ράβουνε άρθρα, ξηλώνουν μύθους. Θέλουν επίσης να ξετυλίξουν μαζί τον μίτο της Αριάδνης, μαζί με όσους περιπλανώνται στους σύγχρονους λαβύρινθους αναζητώντας την αλήθεια. Πατώντας  εδώ , θα σας εμφανιστεί αυτό το άρθρο του Ευγένιου.

Οι δύο πίνακες που κοσμούν αυτό το άρθρο, είναι του Αμερικανού Λερόι Νέιμαν ( 1921 - 2012) και της Αμερικανίδας Λίζα Έσθερικ.