Στον μισό σχεδόν αιώνα που έχει μεσολαβήσει από τότε, ο κλασικός μηχανισμός που χρησιμοποιούσε η Άγκυρα για να προκαλέσει ελληνοτουρκική κρίση ήταν να βγάζει ένα πλοίο για σεισμικές έρευνες στο Αιγαίο. Έτσι, δοκίμαζε τις αντοχές της Αθήνας και παραλλήλως έθιζε τη διεθνή κοινότητα για την ύπαρξη “διμερών διαφορών”.

 Τί κέρδισε με αυτή την τακτική; Ενώ τα προηγούμενα χρόνια η έξοδος ενός τουρκικού σκάφους για σεισμικές έρευνες σε –σύμφωνα με την μέση γραμμή– ελληνική υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ δεν γινόταν ανεκτή, το καλοκαίρι του 2020 το Oruc Reis για πολλές εβδομάδες πραγματοποίησε σεισμικές έρευνες νότια του Καστελλορίζου και ανατολικά της Κρήτης, χωρίς η Αθήνα να το εμποδίσει. Ήταν η εποχή που η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με δήλωση Γεραπετρίτη, είχε ορίσει ως κόκκινη γραμμή τα χωρικά ύδατα των έξι μιλίων! Με άλλα λόγια, είπε ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει μόνο εάν παραβιαστεί η κυριαρχία της, αλλά όχι και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Τουρκική-δήλωση μήνυμα

Η δήλωση εκείνη έστειλε ένα πολύ επικίνδυνο μήνυμα στην Άγκυρα, ειδικά όταν το φθινόπωρο 2019 είχε προηγηθεί η υπογραφή του τουρκολιβυκού Μνημονίου για οριοθέτηση ΑΟΖ, με το οποίο είχαν αγνοηθεί τα δικαιώματα της Ρόδου, Καρπάθου, Κάσου και Κρήτης σε ΑΟΖ. Από τότε ήταν ξεκάθαρο ότι το Μνημόνιο είχε υπογραφεί για να εφαρμοστεί. Με άλλα λόγια, ήταν απλώς ζήτημα χρόνου να υπογραφεί και η πρόσφατη συμφωνία Άγκυρας-Τρίπολης, με την οποία παραχωρούνται στους Τούρκους δικαιώματα έρευνας, γεωτρήσεων και εξόρυξης υδρογονανθράκων στη λιβυκή ΑΟΖ.

Επειδή, όμως, για την Τρίπολη και την Άγκυρα λιβυκή ΑΟΖ δεν είναι μόνο η θαλάσσια έκταση που ορίζεται με βάση τη μέση γραμμή, όπως θα έπρεπε, αλλά και οι θαλάσσιες περιοχές έξω από τα χωρικά ύδατα της νοτιοανατολικής Κρήτης, έχει ανοίξει ο δρόμος για να δούμε αρχικά τουρκικό ερευνητικό σκάφος και στη συνέχεια γεωτρύπανο, μέχρι και στα επτά μίλια έξω από τις κρητικές ακτές.

Και τότε θα έχει φθάσει ο κόμπος στο χτένι. Η Αθήνα θα κληθεί ή να υπερασπιστεί τα νόμιμα κυριαρχικά της δικαιώματα, ή να αποδεχθεί εμπράκτως την απαλλοτρίωσή τους από τους Τούρκους, μέσω των παραπάνω συμφωνιών με την –ελεγχόμενη σε μεγάλο βαθμό από τους ίδιους– λιβυκή κυβέρνηση. Η Άγκυρα επιλέγει να δημιουργήσει τετελεσμένο σ’ εκείνη την περιοχή για δύο λόγους:

• Πρώτον, επειδή είναι πολλές οι ενδείξεις για την εκεί ύπαρξη μεγάλων κοιτασμάτων.
• Δεύτερον, επειδή η παρεμβολή της Λιβύης στην ελληνική διένεξη συνιστά ένα σχετικό διπλωματικό πλεονέκτημα για τους Τούρκους, με την έννοια ότι η Άγκυρα λειτουργεί από κοινού με τρίτη χώρα.

Στον δρόμο του τυχοδιωκτισμού

Η ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων –με λίγες εξαιρέσεις– έχει εδραιώσει στους Τούρκους την πεποίθηση πως η Ελλάδα είναι πολιτικά απρόθυμη να απαντήσει στις δικές τους επιθετικές-επεκτατικές ενέργειες κατά τρόπο που να τους προκαλέσει κόστος. Η πραγματικότητα είναι ότι οι συνεχείς και κλιμακούμενες τουρκικές προκλήσεις, σε συνδυασμό με την απουσία αποτελεσματικών ελληνικών αντιμέτρων, έχουν προκαλέσει ρήγματα στην αξιοπιστία της ελληνικής αποτροπής.

 Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, επειδή ωθεί τον Ερντογάν να προχωρήσει παραπέρα στον δρόμο του τυχοδιωκτισμού. Το γεγονός, μάλιστα, ότι έχει καταστεί απόλυτος άρχων, χωρίς θεσμούς που να αναλύουν ορθολογικά τις εκάστοτε συνθήκες και να φιλτράρουν τις διαθέσεις του αρχηγού, αυξάνει τις πιθανότητες να προβεί σε κάποιον στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό. Τα γεγονότα, άλλωστε, έχουν αποδείξει ότι ο Τούρκος πρόεδρος έχει την τάση να ενίοτε να παρασύρεται από τις μεγαλοϊδεατικές παρορμήσεις του, αν και όπως όλοι οι αυταρχικοί ηγέτες έχει κι αυτός ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Από τα προηγηθέντα, προκύπτει ότι ο μηχανισμός πρόκλησης κρίσης έχει ήδη στηθεί και είναι ζήτημα χρόνου να ενεργοποιηθεί με την αποστολή τουρκικού ερευνητικού σκάφους νότια της Κρήτης έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα, κατά πάσα πιθανότητα με τη συνοδεία φρεγατών. Με άλλα λόγια, αποδεικνύεται για μία ακόμα φορά ότι υπάρχει ένα όριο για το τι μπορεί η Ελλάδα να αντιμετωπίσει μόνο με διπλωματικές ενέργειες, χωρίς να υποστούν ανήκεστο βλάβη τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Τί επιδιώκουν οι Τούρκοι

Πατώντας  slpress.gr/ethnika  θα εμφανιστεί ολόκληρο το άρθρο του Σταύρου Λυγερού.