Ο χρόνος της εξοστόρησης είναι το '71, με τον Νίξον πρόεδρο και το Βιετνάμ να δεσπόζει στην πολιτική ζωή πολλών χωρών όπου στον απόηχο του Μάη του '68 πολυπληθή κινήματα συνεχίζουν να αγωνίζονται κατά της επέμβασης των Αμερικανών. Παρόν και το ροκ της ελευθεριότητας και των ναρκωτικών να ηλεκτρίζει ακόμα τα πλήθη διατηρώντας κάτι από την αρχική αγνότητά του. Αυτή η περιρρέουσα ατμόσφαιρα με έναν υπόγειο τρόπο καραμπόλας επηρεάζει και την οικογένειά μας. Όσο για τον χώρο της δράσης είναι κάπου γύρω από το Σικάγο, εκεί στις μεσοδυτικές πολιτείες. 

Του Τζόναθαν Φράνζεν έχω διαβάσει το "Οι Διορθώσεις" που το είχα βρει εξαιρετικό, το πολύ καλό "Ελευθερία" και το ενδιαφέρον και πιο σύγχρονο με το δυνατό μοντάζ "Αγνή". Τα "Σταυροδρόμια" υπήρξαν κάποιες φορές που ήμουν στο τσακ να το παρατήσω. Θες οι σχοινοτενείς διάλογοί του, θες τα μέρη που οι αναζητήσεις των ηρώων με την πίστη τους δεν με άγγιζαν, θες και άλλα φλύαρα μέρη που δεν αντηχούσαν κάτι περισσότερο από αυτά που περιέγραφαν. Αν κάτι με κράτησε ήταν οι γεμάτες ένταση διαπλεκόμενες τροχιές των έξι μελών της οικογένειας που έβγαζαν κάποιες απρόσμενες αλήθειες, οι διαφορετικές προσεγγίσεις τους έτσι ώστε να μην αισθάνεσαι ότι ο Φράνζεν σε καπελώνει και μια οικειότητα που απέπνεε η παρουσίασή τους που με έκαναν να τους νιώθω σαν δικούς μου ανθρώπους, δίχως όμως να αισθάνομαι κάποια ιδιαίτερη συμπάθεια γι'αυτούς. Που αυτό και καλό είναι και όχι καλό.  

Πατώντας  ΕΔΩ   θα εμφανιστεί η αναφορά στην Βιβλιονέτ στο βίο και στα έργα του Τζόνοθαν Φράνζεν. Πατώντας πάνω σε κάθε βιβλίο του εμφανίζονται και τα άρθρα που έχουν γράψει Έλληνες κριτικοί γι'αυτό. 

Τα τρία αποσπάσματα που ακολουθούν είναι κάποια από τα αρκετά που με κέρδισαν λόγω της ενδιαφέρουσας λοξότητάς τους.  

Ο χριστιανισμός εν συνόψει με το μάτι του αφηγητή

Ο Ιησούς γύρισε πάλι στους φίλους Του, προγευμάτισε μαζί τους, τους άφησε να Τον αγγίξουν, ανελήφθη στους ουρανούς και δεν βρέθηκε ποτέ πια σωματικά στη γη. Αυτό που επακολούθησε σύμφωνα με τις πράξεις των Αποστόλων, ήταν μία ριζοσπαστική εξέγερση. Οι πρώτοι χριστιανοί τα είχαν όλα κοινά -  πούλησαν τα υπάρχοντά τους, μοιράστηκαν ότι είχαν - και ήταν μαχητικοί στην αντικομφορμιστική στάση τους. Ποτέ δεν έχασαν ευκαιρία να θυμίζουν στους Φαρισαίους την ευθύνη τους για την σταύρωση του Χριστού. Οι ηγέτες τους διώκονταν και ήταν πάντα κυνηγημένοι, αλλά οι οπαδοί τους δεν έπαυσαν να πληθαίνουν. Αναμφίβολα βοήθησε ότι ο Πέτρος και ο Παύλος έκαναν θαύματα, αλλά πιο ζωτική σημασία είχε η έμπνευση του Πέτρου να επεκτείνει το ποιμαντικό του έργο στους εθνικούς. Αμέσως μετά ακολούθησε με μεγαλύτερη ορμή και ο Παύλος. Από μια φωτιά που είχε αρχίσει στην εβραϊκή κοινότητα και θα μπορούσε κάλλιστα να περιοριστεί εκεί, σπίθες πέταξαν ως την ευρύτερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Παύλος, στην αρχή ήταν ένα από τους πιο παθιασμένους διώκτες των χριστιανών, όταν ήταν νεαρός Φαρισαίος και λεγόταν Σαύλος. Ως Παύλος έγινε ο πιο ακάματος υπέρμαχος του Χριστιανισμού. Την τελευταία φορά που τον είδαν, γύρω στο 67 μ.Χ σύμφωνα με τις Πράξεις, είχε πάει στην Ρώμη όπου ζούσε, ανενόχλητος, σε μια νοικιασμένη κατοικία. Ανενόχλητος, αλλά πάντα ξένος, πάντα εξεγερμένος, στασιαστής.

Αυτό που προσέδωσε τη δυναμική στη νέα θρησκεία ήταν μία παράδοξη αντιστροφή της ανθρώπινης φύσης, ο εκθειασμός της ένδειας και η απόρριψη της εγκόσμιας εξουσίας, αλλά μία θρησκεία θεμελιωμένη στο παράδοξο είναι εγγενώς ασταθής. Μόλις κατατροπώθηκαν οι παλιές θρησκείες,  οι εξεγερμένοι έγιναν Φαρισαίοι. Έγιναν η Άγια Ρωμαϊκή Εκκλησία, κι άρχισαν να διώκουν αυτοί, κύλησαν στην αυταρέσκεια και στη διαφθορά και πρόδωσαν το πνεύμα του Χριστού. Πολέμιο της εξουσίας, το πνεύμα αυτό αναζήτησε καταφύγιο και έκφραση στην αντίσταση - στην ευγενική απάρνηση του Αγίου Φραγκίσκου στη βίαιη εξέγερση της Μεταρρύθμισης. Η αληθινή χριστιανική πίστη πάντα είχε πυρωμένη αιχμή.  

Το Βιετνάμ των από κάτω στρατιωτών

Κλεμ είναι ο μεγάλος γυιος της οικογένειας και Σάρον η κοπέλλα του στο κολλέγιο. 

Η αφορμή του διαπληκτισμού τους ήταν το λαδί τζάκετ που φορούσε στην πιτσαρία. Για μια αντιπολεμική διαδήλωση την περασμένη άνοιξη, είχε κολλήσει ένα σήμα της ειρήνης καμωμένο με χαρτοταινία στην πλάτη του και δεν άρεσε στη Σαρόν. Δεν άντεχε τους ειρηνόφιλους του κολεγίου. Κάθε πρωί, είπε, ξυπνούσε με το φόβο μήπως είχε σκοτωθεί ή σακατευθεί ο αδελφός της στο Βιετνάμ. Ο μεγάλος αδελφός της Μάικ δεν ήταν άνθρωπος του βιβλίου, του άρεσε το κυνήγι και το ψάρεμα και δεν είχε άλλη φιλοδοξία πέρα από το να κληρονομήσει το αγρόκτημα, αλλά ήταν ο πιο καλός ο πιο έντιμος άνθρωπος που είχε γνωρίσει και οι ειρηνόφιλοι άλλο δεν έκαναν από το να τον περιφρονούν. Ποιοι ήταν αυτοί που έφτυναν έναν άνθρωπο σαν τον αδελφό της; Είχαν όλοι πάρει αναβολή από τον στρατό, κάπνιζαν μαριχουάνα και έκαναν σεξ ενώ άνθρωποι σαν τον αδελφό της πέθαιναν, και δεν ήταν καν ευγνώμονες. Πίστευαν ότι είναι ηθικά ανώτεροι. Τυχεροί λευκοί πιτσιρικάδες από τα προάστια που φιγουράριζαν τα σήματα ειρήνης τους, ενώ άλλοι πιτσιρικάδες πολεμούσαν και πολεμούσαν για χάρη τους: την αηδίαζε αυτό.

Η πρώτη αντίδραση του Κλεμ στην ιερεμιάδα της ήταν να την απαξιώσει. Καθώς ήταν γυναίκα και συναισθηματική, η Σάρον δεν φαινόταν να συνειδητοποιεί πόσο γκροτέσκα ανήθικος ήταν αυτός ο πόλεμος στο Βιετνάμ ή ότι ο αδελφός της είχε το δικαίωμα να αρνηθεί να πάρει μέρος σ'αυτόν. Ο Κλεμ, αν ήταν στη θέση του αδελφού της, θα είχε αρνηθεί να υπηρετήσει. Αλλά η Σάρον δεν πτοήθηκε. Ο αδελφός της αγαπούσε την χώρα του και ήταν αληθινός άντρας. Όταν τον κάλεσε το καθήκον, ανταποκρίθηκε. Και όλα τα άλλα αγόρια από τους μαχαλάδες των μαύρων και τους καταυλισμούς των ινδιάνων με τα οποία συνυπηρετούσε ο αδελφός της. Δεν ήξεραν ότι είχαν την επιλογή να αρνηθούν να υπηρετήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν ότι άνθρωποι σαν τον Κλεμ παρέμειναν και ασφαλείς και υποκριτές. 

"Τι αριθμό κατάταξης έχεις;" τον ρώτησε. 

"Δεκαενιά. Τρομερό."

"Κι έτσι τώρα κάποιος είναι στη ζούγκλα επειδή οι γονείς σου σ'έστειλαν στο κολέγιο"

"Μα θα πήγαινα ούτως ή άλλως".

"Το ίδιο κάνει. Κάποιος είναι εκεί επειδή δεν είσαι εσύ. Κάποιος σαν τον Μάικ. Όλο λες για την "γκροτέσκα ανηθικότητα" του πολέμου. Τι έχεις να πεις για την γκροτέσκα ανηθικότητα του να είναι στον πόλεμο οι φτωχοί και οι αμόρφωτοι και οι μαύροι; Γιατί δεν είναι εξ ίσου γκροτέσκο αυτό; Γιατί δεν διαμαρτύρεσαι γι' αυτό;" 

"Εννοείται, κατά κάποιο τρόπο, δεν νομίζεις;"

"Όχι. Ποτέ δεν άκουσα κανένα να μιλάει γι'αυτό. Το μόνο που ακούω είναι περιφρόνηση για το στρατό".  

Η οικολογική ενσυναίσθηση 

Ήταν γενναιοψυχία εκ μέρους της μητέρας του να υποθέτει ότι είχε καλλιεργήσει μία μεγαλύτερη ενσυναίσθηση στη Νότια Αμερική. Η ενσυναίσθηση ήταν μία πολυτέλεια που δεν μπορούσε να την έχει ένας χειρώνακτας. Όταν σταματούσε ένα καμιόνι το χάραμα και πενήντα άντρες πάλευαν για μία θέση σ'αυτό, το να συναισθάνεσαι αυτόν που προσπαθούσε να σε πετάξει έξω μπορούσε να οδηγήσει στον να μην έχεις να φας τίποτα εκείνη τη μέρα. Εάν ο Κλεμ είχε καλλιεργήσει κάτι στο Τρες Φουέντες ήταν απλώς θαυμασμός για τους άντρες που όργωναν την ανελέητη γη σ'αυτό το οροπέδιο των Άνδεων, για τις γυναίκες που σηκώνονταν την πιο κρύα ώρα της νύχτας για να τους βράσουν το μότε και το μάτε τους. Δεν ήταν ανάγκη να συναισθάνεται τον Φελίπε Κουέγιαρ. Αρκούσε να ξέρει ότι ήταν ανθεκτικός και αξιόπιστος. 

Έχοντας αναλάβει δράση έναντι της αγωνίας του, ο Κλεμ επέστρεψε στα στοιχειώδη. Ξυπνούσε και μοχθούσε, έπινε τσίτσα και κοιμόταν σε ένα υπόστεγο με τον γάιδαρο των Κουέγιαρ. Καθώς του έλειπαν πιο εκλεπτυσμένες δεξιότητες γεωργίας, έβγαζε τα προς τα ζην ξαναχτίζοντας ένα μαντρί για τα ζωντανά του χωριού, επιδιορθώνοντας πέτρινους τοίχους, μαζεύοντας καυσόξυλα. Ο γάιδαρος ήταν γερός κι ανθεκτικός, και ο Κλεμ του έκανε την χάρη να τον οδηγεί στο δάσος και να μην τον καβαλάει. Έμενε έκπληκτος για το πως τα φυλλοβόλα δένδρα επιβίωναν σε τέτοιο υψόμετρο, πολύ ψηλότερα απ'όσο θα άντεχαν τα δένδρα των εύκρατων κλιμάτων, κι αισθανόταν άσχημα που τα πελεκούσε με μια ματσέτα. Ο Κλεμ υποψιαζόνταν ότι μεγάλωναν υπερβολικά αργά για να καλύπτουν τη ζήτηση σε καυσόξυλα, αλλά το χωριουδάκι δεν είχε άλλη πηγή καύσιμης ύλης. Προσπαθούσε να κόβει ακριβοδίκαια, αφαιρώντας μονάχα τα ξεραμένα κλαδιά, αλλά κάθε κλαδί έμοιαζε μισοπεθαμένο και μισοζωντανό συνάμα. 

Μια συνάντηση με τον Τζόναθαν Φράνζεν  Μία συνέντευξη του 2015 τότε που ο Φράνζεν βρέθηκε στην Αθήνα.