Από τους πέντε "μοντιλιακούς" πίνακές του, επιλέξαμε αυτόν της ωραίας φουρνάρισσας. Είναι μια φιγούρα που η ομορφιά της ίσα ίσα τη διασώζει από την ψυχρότητα που αναπτύσσει ως αντιστάθμισμα για να επιβιώσει στη ζέστα του φούρνου της. Αυτή η θέση της στην κόψη του ξυραφιού, που παίζετε διαρκώς αν η ομορφιά θα κρατήσει την θηλυκότητά της ή θα στεγνώσει, μας την έκανε την πιο ενδιαφέρουσα τύπισσα από όλες. Αναρωτιόμαστε όμως αν το έχει συνειδητοποιήσει και δίνει μάχη ή έχει αφεθεί στο ότι ήθελε προκύψει. Τα φρύδια της πάντως, ως άσχετη τα περιποιήθηκε, ως βιαστική. Μήπως αυτόσημαίνει πως δεν την απασχολεί και πολύ η ομορφιά της; Τον πίνακα αυτόν, με το ωραιότερο χρωματικά πλαίσιο, θα τον τοποθετούσα στην κουζίνα για να μου θυμίζει κάθε πρωί πως πρέπει να διαλέγω με ποιους θα πάω και ποιους θα αφήσω μέχρι το βράδυ. 

Η ωραία μυλωνού από την άλλη μεριά, είναι η γυναίκα τροφός, η γυναίκα μαμά ως τα μπούνια, που παρόλο που δεν μας κοιτάζει το ξέρεις ότι η αθώα τρυφερότητά της είναι πηγαία. Αυτή θα σε παρηγορήσει απλά παίρνοντάς σε στην αγκάλη της και γι'αυτό θα έβαζα αυτόν τον πίνακα στην κρεβατοκάμαρά μου. Η ωραία ασπρορουχού στα ροζ με τα ωραιότερα χείλη, δεν μας τράβηξε ιδιαιτέρως. Κάτι ψεύτικο αποπνέει, κάτι ψεύτικο και μίζερο και περισσότερο μας φάνηκε ένα πράμα παρά ένα όν έστω και ταλαντευόμενο. Αν φυσικά ισχύει κάτι τέτοιο, αυτό σίγουρα ανεβάζει την καλλιτεχνική του αξία. Η ωραία ράφτρα με τα έντονα σε όλα νομίζουμε ότι το παράκανε. Η ράφτρα, όχι ο Στράτος. Καταφέρνει όμως να πιάσει ένα στιγμιαίο πέρασμα θλίψης στα μάτια της, που σε κάνει να την συμπαθήσεις αν και οι υπερβολές της υψώνονται ως τείχος ανάμεσά σας. Τέλος η ωραία εργάτρια - εννοείται σε φάμπρικα, γιατί όλες εργάτριες είναι, ακόμα κι αν είναι οι ιδιοκτήτριες - φοράει μοντέρνα μπλούζα ή είναι κουρασμένη και της ξέφυγε; Φοράει περούκα ή λάθος χρώμα διάλεξε για να βάψει τα μαλλιά της; Δουλεύει ή ψάχνει για δουλειά; Αυτή η εργάτρια πολύ καθώς πρέπει εργάτρια μας φάνηκε, ακόμα και το σεξ απήλ της είναι συγκρατημένο, σαν μιας αστής που οι κόρες της διαστέλλονται για να κρύψουν κι όχι για να φανερώσουν το μέσα της. 

α) Ευχαριστούμε τον Στράτο που μας έδωσε την ευκαιρία να αναρτήσουμε κάποια κείμενα και βίντεο για τον Αμεντέο Μοντιλιάνι ( Λιβόρνο, 1884 - Παρίσι, 1920).

Τα πρώτα βιογραφικά: Οι γονείς του ήταν σεφαραδίτες Εβραίοι. Αν και ήταν εύποροι κάποτε, ο πλούτος είχε εξαφανιστεί όταν γεννήθηκε ο Μοντιλιάνι, το τέταρτο και τελευταίο παιδί της οικογένειας. Φιλάσθενος από μικρός, μια και πέρασε φυματίωση στα πρώτα χρόνια της ζωής του, ήρθε σε επαφή με τον χώρο της τέχνης μέσω της μητέρας του που ήθελε να καλλιεργήσει τα ταλέντα του. Η μητέρα του έγραψε σε ένα γράμμα της όταν ο Μοντιλιάνι ήταν 11 ετών: «Ηδη θεωρεί τον εαυτό του ζωγράφο».  

Ο μικρός αυτός ζωγράφος εξελίχτηκε σε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του 20ου αιώνα στον χώρο των εικαστικών τεχνών. Το ταλέντο του το ξεδίπλωσε στο Παρίσι της μπελ επόκ, ζώντας μια ζωή που εξέφρασε αυτήν την εποχή της ανεξέλεγκτης κραιπάλης και του θυμού που σε ντε τε γίνεται πόθος.

Ο Μοντιλιάνι είναι από εκείνους τους ζωγράφους που αν έχεις δει μερικά έργα του, τότε και αν περάσουν πολλά χρόνια, εύκολα αναγνωρίζεις και τα υπόλοιπα ακόμα κι όταν είναι ανάμεσα σε άλλα. Στους πίνακές του παρελαύνουν αυγοκέφαλοι άνθρωποι, ασύμμετροι και συνήθως στραβοχυμένοι, οι περισσότεροι ψηλόλιγνοι και με προβληματικά μάτια. Μάτια αμυγδαλωτά, συχνά σκέτες τρύπες. Μα ακόμα κι όταν έχουν την κόρη τους, αυτή χάνεται ή έχει χαθεί, και κάποιες άλλες φορές παραείναι διεσταλμένη.

Έχουμε καταλάβει από καιρό πως συνήθως οι προσωπογραφίες που μας αιχμαλωτίζουν το πετυχαίνουν κατ'αρχήν με τα μάτια. Δίχως μάτια είναι δύσκολο να συναφθεί οποιαδήποτε σχέση προσωπογραφίας και θεατή. Με τον Μοντιλιάνι, παρόλο που οι πίνακές του δεν γεννούν μπρούσκα συναισθήματα, εν τούτοις αυτές οι αόμματες φιγούρες σε κατακτούν με ένα διακριτικό τρόπο ακόμα και όταν εκπέμπουν τη χρυσή νωχελική ηδυπάθεια. Σε τι να οφείλεται άραγε αυτή η παγίδα των χρωμάτων του; Το αίσθημα που μου έχουν δημιουργήσει οι Μοντιλιανικοί τύποι είναι αυτό της ευθραυστότητας. Σαν να μου λένε με το σώμα τους: "Κοίτα μας όσο θέλεις, εξ άλλου μας αρέσει να μας κοιτάνε. Κι αν σου αρέσει μάλαξέ μας, τη βρίσκουμε να μας μαλάζουν. Όμως σε παρακαλούμε πρόσεχε, γιατί δεν έχουμε ψυχή. Καρτούν είμαστε. Γι'αυτό είναι πολύ εύθραυστες οι ζωές μας, κι εύκολα παθαίνουμε εμφράγματα. Καλύτερα να μας κομματιάσεις μια κι έξω παρά να μας τρελάνεις αργά αργά". 

Η πηγή αυτών των σκέψεων έχει να κάνει με το ότι όλα τα σχέδιά του είναι τόσο απλά, που νομίζεις ότι αν το θέλεις, άνετα και εύκολα ζωγραφίζεις κι εσύ έτσι. Οπότε γιατί τόσο ντόρος βρε αδελφέ; Το μόνο πρόβλημα είναι για τους αγοραστές των πινάκων του, που εξ αιτίας αυτής της απλότητάς τους είναι σταθερά το νο 1 στις πλαστογραφήσεις. Αν το πράμα έμενε στις πλαστογραφήσεις, τότε εντάξει, δεν χάθηκε κι ο κόσμος. Έλα όμως που οι γνήσιοι πίνακες και τα γλυπτά του Μοντιλιάνι είναι από τα ακριβά έργα στο χώρο της αγοράς τέχνης. Αρκετά από αυτά σε δημόσιες δημοπρατήσεις τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν πωληθεί για ποσά που ξεπερνούν τα 20 εκατομμύρια δολάρια.Το 2010 σε μια δημοπρασία του Οίκου Σόθμπις στη Νέα Υόρκη το έργο του "Η όμορφη Ρουμάνα" πωλήθηκε με 68,9 εκατομμύρια δολάρια. 

Κι από ταινίες; Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει δύο ταινίες με θέμα τη ζωή του Μοντιλιάνι, που πέρασαν και δεν ακούμπησαν την ψυχή αυτού του "καταραμένου" Ιταλού ζωγράφου. Η πρώτη ήταν το Les Amants de Montparnasse του 1958, από τον Γάλλο σκηνοθέτη Ζακ Μπέκερ και η δεύτερη το Modigliani του 2004, του σκηνοθέτη Μικ Ντέιβις.

β) Στο youtube ο Δημήτρης Παπαναστασίου ανάρτησε   αυτό  το βίντεο για τον Μοντιλιάνι και η Ιωάννα Σκαντζέλι   αυτό . 

γ) Στο "ρεμάλι κλαμπ" μπορείτε να διαβάσετε μια περίληψη της ζωής του Μοντιλιάνι. (  εδώ  ).     

Ο πρώτος πίνακας του Μοντιλιάνι έχει τίτλο "Κεφάλι νεαρού κοριτσιού" και ο δεύτερος "Η Ιουδαία" (1908)