“Στον αιώνα που παραδίδει το πνεύμα, τον αιώνα των άκρων και της βαρβαρότητας όπως τον αποκάλεσε ο Έρικ Χομπσμπάουμ […] ζήσαμε τέτοια και τόσα δεινά ώστε, πιστεύουμε, αποκλείεται να μας έρθουν χειρότερα […] δυο παγκόσμιοι πόλεμοι και μερικές εκατοντάδες τοπικοί, λοιμοί και λιμοί, αποικιοκρατίες και καταλήστευση του τρίτου κόσμου, ρατσισμοί, εθνικισμοί, ολοκαυτώματα, δικτατορίες, καταστροφές ολοκληρωτικά καθεστώτα, παλιοί πολιτισμοί που σαρώθηκαν, οράματα που διαψεύστηκαν, το χνώτο του κεφαλαίου να κατακαίει ψυχές και σώματα.

[…] κι όσο περισσότερο μουντά είναι τα χρώματα που που χρωματίζουν το παρόν μας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα πως ο ερχόμενος αιώνας θα είναι εποχή ευτυχίας ατελεύτητης. […]

Ωστόσο ο 21ος αιώνας δεν είναι ένα λιβάδι με μαργαρίτες που, όταν ξημερώσει η πρώτη του μέρα, θα αρχίσουμε να κόβουμε ενώ η ψυχή μας θα αναπηδάει ως η έλαφος.

Τα χρόνια που θα έρθουν δεν θα είναι παρα η δράση και η εμπλοκή των τάσεων και των δυνατοτήτων του παρόντος, αν και το αποτέλεσμα αστάθμητο, μη προβλέψιμο. Στα χρόνια που θα έρθουν δεν θα είμαστε παρά οι δυνατότητες, αλλά και οι αδυναμίες, που σήμερα έχουμε, οι άυλες αλλά και οι υλικές. […]

Όταν άρχιζε ετούτος ο αιώνας (που εγώ τον αγαπώ πολύ, σε αυτόν έζησα, ήταν η εποχή μου) οι άνθρωποι είχαν μια τυφλή πίστη στην πρόοδο, στην θριαμβεύουσα επιστήμη και την τεχνολογία που θα έλυναν το ένα μετά το άλλο τα πρόβληματα. Μαζί όμως με τα πρώτα βήματα του αιώνα φτιάχτηκε και μια ειδική κατηγορία ανθρώπων: οι σοσιαλιστές, οι κομμουνιστές, οι αριστεροί. […] Ήταν αισιόδοξοι. Που στήριζαν την αισιοδοξία τους; [….]

ήταν ένα πνεύμα απείθειας που τους διέκρινε. Δεν δέχονταν ως δικές τους τις οργανωτικές αρχές και αξίες που η κατεστημένη τάξη πραγμάτων, η τάξη του αστισμού, επέβαλλε. Με τον καιρό, και μέσα από τις εμπόλεμες συνθήκες εκείνης της εποχής, η απείθια έγινε πνεύμα επαναστατικό, πνεύμα ρήξης. Η επανάσταση από τους αριστερούς θεωρήθηκε ο μηχανισμός που θα αλλάξει τον κόσμο. […]

Σημασία έχει να κρατήσουμε ότι στην εποχή τους το επαναστατικό πνεύμα, η γενική απείθια απέναντι στα παραδεδεγμένα, επιστράτευσε τα ευγενέστερα και τα ισχυρότερα πνεύματα, ότι κινητοποίησε τις πιο ισχυρές ενέργειες εκατομμυρίων ανθρώπων και τους έριξε στο στρόβιλο της ιστορίας. Σαν τους κάλεσε ο καιρός ρίχτηκαν στην ιστορία και αποτύπωσαν πάνω στα πεπραγμένα του αιώνα την σφραγίδα των ιδεών τους και του πάθους τους για το καλό και για το κακό.

Στα δράματα και τις εποποιίες που ξετυλίχθηκαν τίποτε δεν διαδραματίστηκε ερήμην τους. Δεν ήταν θεατές οι αριστεροί αλλά αυτούργοι. […]

Δεν μπορούμε να διδαχτούμε από το πνεύμα απείθιας των αρχών του αιώνα κι από το τοτινό όραμα του σοσιαλισμού. Κι ούτε έχει νόημα να συγκρίνουμε εκείνη την εποχή που οι αριστεροί άνθρωποι έφτιαχναν, με τη σωματικότητά τους και αυτοπροσώπως, οργανώσει πάσης φύσεως για να αλλάξουν τον κόσμο, με τη σημερινή που διαδικτυωνόμαστε και διακαλοδιονόμαστε με ένα κινητό (κι άλλα συναφή συμπράγκαλα) στο χέρι.

Είναι ανόητη αυτή τη σύγκριση για λόγους επιστημονικούς και άλλους, κυρίως, όμως, γιατί έτσι βαθμολογούμε με άριστα τους προγόνους, μηδενίζουμε τους εαυτούς μας κι αρχίζει η νοσταλγία για τον παλιό καλό καιρό και οι θρηνωδίες για τα σημερινά.

Πάντως αυτή η προσμονή των λειμόνων της νέας εποχής χωρίς την άμεση, την αυτοπρόσωπη, τη σωματική εμπλοκή στα πεπραγμένα του μέλλοντος είναι αφόρητη, διότι προδιαγεγραμμένο το αποτέλεσμα: ότι άλλοι αποφασίσουν, ότι τους φωτίσει ο θεός. […]

Να βλέπουμε το μέλλον σαν ιστορία συμβούλευε ο Λούκατς. Σωστο κι αυτό. Αυτό το μέλλον, που μπορούμε να το δούμε σαν ιστορία είναι μόνο εκείνο στο οποίο αυτενεργούμε”.

Διαβάστε όλο το editorial του Ελεφάντη στον ψηφιοποιημένο Πολίτη από τα ΑΣΚΙ

Άγγελος Ελεφάντης (1936-2008)

Ο Άγγελος Ελεφάντης γεννήθηκε τον Νοέμβριο του 1936 στο Καρπενήσι. Ο πατέρας του, Γιώργος, δικαστικός διορίζεται το 1939 στην Καρδαμύλη Μεσσηνίας, όπου και μετακινείται όλη η οικογένεια. Παραμένουν εκεί μέχρι το 1941, οπότε λόγω του πολέμου μεταβαίνουν στο Νεοχώρι Τυμφρηστού Φθιώτιδας, γενέτειρα της μητέρας του Άγγελου, Σοφίας. Μετά την εκκένωση του χωριού από τον στρατό, τον Οκτώβριο του 1947, η οικογένεια έρχεται στην Αθήνα. Τότε ο πατέρας του, άνθρωπος με ενεργό δράση στο αντιστασιακό κίνημα (όπως και ο θείος του Θανάσης), εκδιώκεται από την υπηρεσία λόγω «πολιτικών φρονημάτων». Επανέρχεται το 1948 στην υπηρεσία και μετατίθεται στη Μήλο, όπου εγκαθίσταται η οικογένεια μέχρι το 1953. Έρχονται στην Αθήνα μετά το 1953 και κατοικούν στο Χαλάνδρι. Ο Άγγελος τελείωσε το Γυμνάσιο στο Χαλάνδρι, όπου, σημειωτέον, ήταν άριστος μαθητής.

Σπούδασε στη Νομική Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 1964. Στα φοιτητικά του χρόνια εντάχθηκε στη νεολαία της ΕΔΑ. Το φθινόπωρο του 1964 πηγαίνει στο Παρίσι, όπου σπούδασε ανθρωπολογία και κοινωνιολογία στη Σορβόννη και ιστορία στην Ecole Pratique des Hautes Etudes, με καθηγητή τον Ζωρζ Χωπτ. Το 1973 παρουσίασε την (ανέκδοτη μέχρι σήμερα) εργασία του Le Parti Communiste de Grece devant la Resistance. Το 1968, με τη διάσπαση του ΚΚΕ, εντάχθηκε στο ΚΚΕ εσωτερικού. Μετείχε ενεργά στην έκδοση των περιοδικών: Ελληνική Παρουσία, Πορεία (όργανο της ΕΠΕΣ, συλλόγου των ελλήνων φοιτητών του Παρισιού, στο ΔΣ του οποίου υπήρξε για πολλά χρόνια μέλος), L’ Autre Grece (αντιδικτατορική έκδοση των Ελλήνων του Παρισιού) και Αγώνας (όργανο του ΚΚΕ εσωτερικού στο Παρίσι).

Έζησε στο Παρίσι μέχρι την πτώση της χούντας, οπότε και επέστρεψε στην Αθήνα. Από τον Μάιο του 1976 ήταν μέλος της γραμματείας σύνταξης, και στη συνέχεια, μέχρι και τον θάνατό του, διευθυντής και εκδότης του περιοδικού Ο Πολίτης, καθώς και Δεκαπενθήμερος Πολίτης – καθώς και των ομώνυμων εκδόσεων.

Στα χρόνια της μεταπολίτευσης, από τις στήλες του περιοδικού και γενικότερα με τη δημόσια παρουσία του, υπεράσπισε μαχητικά τις ιδέες της ανανεωτικής Αριστεράς. Μετείχε στην Κίνηση των 400 και άλλες πρωτοβουλίες ανένταχτων για τη συγκρότηση του χώρου της ανανεωτικής Αριστεράς.

Το διάστημα 1987-1990 εντάχθηκε στο ΚΚΕ εσωτερικού-Ανανεωτική Αριστερά, του οποίου υπήρξε μέλος της Πολιτικής Γραμματείας. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και βασικός συνεργάτης της εφημερίδας Η Εποχή, καθώς και του περιοδικού Κάπα. Γράφει τακτικά στα «Ενθέματα», από το πρώτο τους φύλλο, το 1996, ενώ το 2000 αναλαμβάνει και την επιμέλειά τους. Ακόμα, διετέλεσε διαδοχικά αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος, πρόεδρος και μέλος του ΔΣ της Αυγής.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και μέλος του ΔΣ των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), όπου επιμελούνταν και τη σειρά «Μαρτυρίες». Επίσης, δίδαξε για δύο χρόνια, με αντικείμενο τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στα «Εργαστήρια των ΑΣΚΙ», στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Πηγή: Το βιογραφικό του Άγγελου Ελεφάντη προέρχεται από τον αφιερωματικό τόμο Για τον Άγγελο. Στη μνήμη του Άγγελου Ελεφάντη 1936-2008, Αθήνα, Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, 2013

Πηγή: https://epohi.gr/articles/to-mellon-san-istoria/ 

Σ.Δ. Ο Άγγελος Ελεφάντης υπήρξε ένας από τους 5 Έλληνες συγγραφείς που νομίζω ότι με έκαναν καλύτερο. Πιο συγκεκριμένα, ο Ελεφάντης με έκανε καλύτερο ως άνθρωπο που ψαχνόταν στις αναζητήσεις της ανανεωτικής αριστεράς δυναμώντας κάθε φορά την επιθυμία μου να την πιστέψω εκείνα τα ζόρικα χρόνια που τα κίνητρά μου θαρρώ που ήταν ευγενή και τα όνειρά μου το οξυγόνο μου. Τα άρθρα του στον Πολίτη, στην Εποχή και στην Αυγή κάθε φορά που τα διάβαζα κάτι ζεσταινόταν μέσα μου κι ένιωθα την ανάγκη να μοιραστώ ότι έχω και δεν έχω με τους γύρω μου και τον κόσμο όλο για να γίνεται η ζωή άξια να τη ζει κανείς και να την χαίρεται μόνος του και προπάντων με τους άλλους.