Η μεγάλη εικόνα 

Στο κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε από τον Λευκό Οίκο, η Κίνα χαρακτηρίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος και όχι τυχαία. Είναι πολλοί οι αναλυτές που θεωρούν ότι η επόμενη κυρίαρχη δύναμη σε παγκόσμιο επίπεδο δεν θα προέρχεται πλέον από το χώρο της Δύσης φωτογραφίζοντας την Κίνα.

Ποιος λοιπόν θα έπρεπε να είναι ο στόχος των ΗΠΑ. Αυτονόητα ο περιορισμός της δυναμικής επέκτασης της Κίνας σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσω της μείωσης της πολιτικής της επιρροής αλλά και της αποκοπής της από τις πηγές ενέργειας αλλά και τις οδούς μεταφορών εμπορευμάτων της. Το σχέδιο “Belt and the Road” της Κίνας είναι ένα τεράστιο εργαλείο γεωπολιτικής επέκτασης επιρροής.

Τα προηγούμενα δύο χρόνια οι ΗΠΑ κινήθηκαν δραστήρια προς αυτή την κατεύθυνση. Όλοι στη χώρα μας αναφέρονται στην αποπομπή της Κίνας από τη Διώρυγα του Παναμά, στην αποκοπή της από την ενεργειακή πηγή της Βενεζουέλας, τον περιορισμό της στη Γροιλανδία. Λίγοι είναι αυτοί που έχουν κοιτάξει το χάρτη και έχουν δώσει σημασία, στην είσοδο του Καζαχστάν στις «Συμφωνίες του Αβραάμ», στην πρωτοβουλία C5+1 που επαναφέρει τις ΗΠΑ στην Κεντρική Ασία και στην Κασπία, αλλά και στον Αμερικανικό έλεγχο του διαδρόμου του Ζανγκεζούρ μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Το Ιράν με δεδομένη και την κακή προϊστορία θα ήταν ξεκάθαρα ο επόμενος αναμενόμενος στόχος. Με το Ιράν θα ολοκληρωνόταν ο χερσαίος αποκλεισμός της Κίνας αλλά και η αποκοπή της Ρωσίας από τη Μέση Ανατολή με το κλείσιμο του Κάθετου Διαδρόμου.

Λίγοι είναι αυτοί που δίνουν την απαιτούμενη προσοχή στις νέες συμμαχίες που διαμορφώνονται στην περιοχή. Το Αζερμπαϊτζάν είναι μια από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Θεωρητικά και στα πλαίσια του «δύο κράτη ένα έθνος» προσδεμένο στην Τουρκία που επιτίθεται στο Ισραήλ. Στην πράξη ένας από τους πλέον καλούς εταίρους των ΗΠΑ και Ισραήλ στην περιοχή που λειτουργεί σε αρκετές περιπτώσεις ως πληρεξούσιος τους απέναντι στις άλλες Τουρκογενείς χώρες της Κεντρικής Ασίας.

Πως αντιδρούν Ρωσία και Κίνα στην αμερικανική επιθετικότητα ενάντια στο Ιράν

Με τα παραπάνω δεδομένα, θα περίμενε κανείς να δει μια αυτονόητα μεγαλύτερη εμπλοκή Ρωσίας και Κίνας στη σύγκρουση. Αντίθετα βλέπουμε μια σαφώς ήπια εμπλοκή που επικεντρώνεται κύρια σε διπλωματικές προσπάθειες. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους που καθορίζουν όμως συγκλίνουσες προτεραιότητες των δύο χωρών στην περιοχή.

Η Ρωσία

Η Ρωσία βλέπει το Ιράν ως κρίσιμο πυλώνα της ευρασιατικής της στρατηγικής. Σε καμία περίπτωση δεν θέλει την πτώση του καθεστώτος γιατί αντιλαμβάνεται ότι αυτό θα σημάνει απώλεια ενός από τους τελευταίους σοβαρούς συμμάχους της στην περιοχή αλλά και την πλήρη αποκοπή της από τον Περσικό Κόλπο. Μπλεγμένη σε ένα πόλεμο διαρκείας με τη συλλογική δύση στην Ουκρανία, σε καμία περίπτωση δε θα μπορούσε να εμπλακεί σε ένα δεύτερο μέτωπο και μάλιστα απέναντι στις ΗΠΑ.

Αυτό πρακτικά θα σήμαινε την πλήρη επιστροφή των ΗΠΑ στην Ουκρανία. Οι συνθήκες της επιβάλλουν μια «υπεύθυνη στάση». Καταγγέλλει την επιθετικότητα των ΗΠΑ αλλά σε καμία περίπτωση δε θα ήθελε μια στρατιωτική εμπλοκή. Έχει άλλωστε μια άριστη σχέση τόσο με το Ισραήλ όσο και με χώρες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που να θυμίσω τη λεπτομέρεια ότι είναι μέλη των BRICS, κάτι που επιμένουν επίσης κάποιοι να αγνοούν.

Η στρατηγική της έχει λογική και συνέπεια στόχων. Περιμένει μια επιμήκυνση του πολέμου που ουσιαστικά θα αποδυναμώσει τις ΗΠΑ και θα τις αποσπάσει από την Ουκρανία. Εμφανιζόμενη ως δύναμη ευθύνης που συνομιλεί με όλους, στηρίζει το καθεστώς του Ιράν με ήπιους τρόπους, αυξάνοντας στην ουσία την οικονομική και στρατιωτική εξάρτηση του από αυτήν. Η Ρωσία βλέπει τον πόλεμο ως μια ευκαιρία αναδιαμόρφωσης της περιφερειακής τάξης προς όφελός της. Δεν παραλείπει να εισπράττει τα προσωρινά οφέλη άρσης των κυρώσεων στον ενεργειακό της τομέα.

Η Κίνα

Η Κίνα φαίνεται να επιδιώκει μια ειλικρινή αποκλιμάκωση. Σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί μια νίκη των ΗΠΑ, αλλά τηρεί μια υπεύθυνη στάση που εξυπηρετεί τα δικά της εθνικά συμφέροντα και τη διατήρηση της παρουσίας της στην περιοχή.

Η Κίνα έχει κάνει σημαντικές επενδύσεις στο Ιράν στα πλαίσια της Συνολικής Συμφωνίας Συνεργασίας του 2021, διατηρεί όμως άριστες σχέσεις και με άλλες χώρες του Κόλπου στα πλαίσια και των ΒRICS. Η Σαουδική Αραβία είναι η δεύτερη μετά τη Ρωσία χώρα που προμηθεύει την Κίνα με πετρέλαιο (14% των Κινεζικών Εισαγωγών) ενώ μεταξύ των βασικών εταίρων είναι το Ιράκ (11%), τα ΗΑΕ (7%), το Ομάν (6%) και το Κουβέιτ (3%). Και όλα αυτά χωρίς να υπολογίσουμε το Ιρανικό υπό κυρώσεις πετρέλαιο που εισάγει ως Μαλαισιανό ή Ινδονησιακό. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι πραγματικά μεγάλο χτύπημα γι αυτήν, αλλά φαίνεται να μπορεί να το διαχειριστεί χάρις στη βοήθεια χαμηλού προφίλ που προσφέρει στο Ιράν.

Συμπερασματικά, και εδώ υπάρχει σύγκλιση με τη Ρωσία η Κίνα δεν επιθυμεί νικητές και ηττημένους. Εξυπηρετείται από τη φθορά των ΗΠΑ και προσδοκά την λήξη του πολέμου που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη δέσμευση του Ιράν προς αυτή στον Οικονομικό, Εμπορικό, Κατασκευαστικό, Τεχνολογικό και Ενεργειακό τομέα.

Πέρα από αυτό η Κίνα προχωρά στη ναυπήγηση ακόμη περισσότερων πλοίων, τόσο εμπορικών όσο και πολεμικών που θα .της επιτρέψει να επιβάλλει μακροχρόνια την κυριαρχία της και στις Θάλασσες. Οι Κινέζοι έχουν υπομονή και επιμονή στους στόχους τους. Παρακολουθούν τις στρατιωτικές κινήσεις των ΗΠΑ και μαθαίνουν

Τέλος μια μικρή αναφορά στην εμπλοκή της Ουκρανίας.

Η Ουκρανία με δεδομένη τη στρατιωτική συνεργασία Ιράν – Ρωσίας και σε παράβαση του Διεθνούς Δικαίου που επικαλείται στην δική της περίπτωση απέναντι στη Ρωσική εισβολή, ήταν υποχρεωμένη να στηρίξει απόλυτα την επιθετικότητα ΗΠΑ και Ισραήλ. Οι λόγοι είναι ξεκάθαροι.

Παίρνοντας ξεκάθαρη θέση υπέρ των ΗΠΑ και του Ισραήλ επιθυμεί να δει τις ΗΠΑ να επιστρέφουν στο πλευρό της στον πόλεμο απέναντι στη Ρωσία, μια που η απόσυρση της προσοχής από τον πόλεμο που διεξάγεται εκεί οδηγεί σε απώλεια μέσων και όπλων που στηρίζουν την άμυνά της.

Συμπερασματικά

Ο πόλεμος στον Κόλπο αποτελεί πραγματικά ένα σημείο καμπής αλλά και αμφισβήτησης της υπάρχουσας αρχιτεκτονικής Διεθνών Σχέσεων στη Μέση Ανατολή. Είναι η απόλυτη ανάδειξη της γεω-οικονομίας ως βασικού παράγοντα διαμόρφωσης.

Η λειτουργία διεθνών πόλων ενός νέου πολυπολικού συστήματος αποδεικνύεται εξαιρετικά κρίσιμη και με διαφορετικές στοχεύσεις. Οργανισμοί όπως οι BRICS και η SCO αποδεικνύονται ανίκανοι στην άσκηση μιας κοινής πολιτικής, και οι χώρες μέλη γι’ άλλη μια φορά υποτάσσονται στα Εθνικά τους Συμφέροντα.

Πηγή:nonpapers.gr/

Σ.Δ. Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης, είναι διεθνολόγος, οικονομολόγος και πολιτικός αναλυτής