1) Η ανάπλαση/πεζοδρόμηση της Βασιλίσσης Όλγας είναι ένα έργο που έχει τις «ρίζες» του πολύ παλιά. Δεν είναι έμπνευσης Μπακογιάννη, δεν Μία συζήτηση που ξεκινά πιο ενεργά από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 (αν και πηγαίνει πολύ παλιότερα) και συνδέθηκε με την Μελίνα Μερκούρη αλλά και με πολλούς άλλους αρχιτέκτονες/πολεοδόμους, επιστήμονες που οραματίστηκαν την Αθήνα διαφορετικά και μίλησαν, έγραψαν ή σχεδίασαν για την πόλη τις επόμενες δεκαετίες. Ένα όραμα που ως ένα βαθμό υλοποιήθηκε με την πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αεροπαγίτου και Αποστόλου Παύλου (έργο που αρχικά δέχτηκε σωρεία αντιδράσεων, αλλά σήμερα μάλλον κανείς δεν αμφισβητεί το θετικό αποτύπωμά του για την πόλη).
3) Λίγο πριν την Ολυμπιάδα δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπλασης και πεζοδρόμησης της Βασιλίσσης Όλγας –στο πλαίσιο της τότε εταιρείας για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων- το οποίο δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
4) Τα χρόνια περνούν, οι ανάγκες αλλά και οι αντιλήψεις αλλάζουν. Ο τρόπος που «διαβάζουμε» την κατάσταση της πόλης μεταβάλλεται. Κάποτε μιλούσαμε για την κλιματική αλλαγή σαν κάτι μακρινό που ενδέχεται να συμβεί. Σήμερα δεν μιλάμε το ίδιο, αντίθετα βιώνουμε ήδη τις πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Σε μεγάλες φυσικές καταστροφές αλλά και στην ίδια την καθημερινότητά μας στην Αθήνα, κάθε καλοκαίρι, κάθε φορά που έχει καύσωνα, όσο περισσότερο νιώθουμε την έλλειψη του πρασίνου.
5) Σε όλον τον κόσμο, σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις η κυριαρχία του αυτοκινήτου αμφισβητείται. Νέοι πεζόδρομοι φτιάχνονται, ενισχύονται τα μέσα μαζικής μεταφοράς, προωθούνται αντικίνητρα για τη χρήση του αυτοκινήτου μέσα στην πόλη. Το όραμα για μια πόλη πιο πράσινη, πιο ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή δεν είναι πια απλή προτεραιότητα, είναι κάτι επείγον, ειδικά για μια πόλη όπως η Αθήνα.
6) Εκείνο που αρκετοί ίσως ξεχνούν είναι ότι το σύγχρονο, ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπλασης/πεζοδρόμησης της Όλγας υπήρξε στην αρχική εταιρεία «Ανάπλαση Α.Ε.», το 2019, που φτιάχτηκε κάτω από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με επικεφαλής τότε τον Νίκο Μπελαβίλα. Μετά βέβαια, επί Μητσοτάκη και Μπακογιάννη, η «Ανάπλαση Α.Ε» πέρασε υπό τον Δήμο Αθηναίων και η ίδια εταιρεία παραμένει μέχρι σήμερα υπεύθυνη για την υλοποίηση του έργου της Βασιλίσσης Όλγας. Και το έργο το οικειοποιήθηκε ο Μπακογιάννης.
7) Ο Δούκας, που κατέβηκε για να διοικήσει την πόλη με μια ατζέντα πράσινη, κλιματικής ουδετερότητας κλπ., υιοθέτησε την θέση επαναφοράς των ΙΧ στην Βασιλίσσης Όλγας (μετά και από επαφή με κατοίκους του Παγκρατίου κλπ.). Το κάνει προεκλογική του υπόσχεση.
8) Ακολουθεί δημόσια συζήτηση και αντιπαράθεση μεταξύ Δούκα - κυβέρνησης (για τα αρχαία κλπ.), με την δημοτική Αρχή να επιμένει στη θέση της για «κάποιου είδους» άνοιγμα στα ΙΧ, ενώ προαναγγέλλει κυκλοφοριακή μελέτη για το έργο, ώστε να δει τις λεπτομέρειες. Την 1/4/2025 ο Δήμος συνάπτει σύμβαση με την εταιρεία «ΥΑΤΑΚΑ Ε.Ε.», η οποία εκπονεί μελέτη για την Βασιλίσσης Όλγας, είναι έτοιμη μέσα στο καλοκαίρι. Η μελέτη -όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις- έρχεται να επιβεβαιώσει τη θέση του δημάρχου που την παρήγγειλε. Το γενικό συμπέρασμα: «ναι, να ανοίξει για ήπια κυκλοφορία η Όλγας, καλό θα κάνει και δεν θα κάνει ιδιαίτερο κακό». Μετά την έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο των παρεμβάσεων αυτήν την εβδομάδα, ακολουθεί «πόλεμος» ανακοινώσεων με την κυβέρνηση και φτάνουμε στο σήμερα.
9) Έχουμε και λέμε. Το άνοιγμα της Βασιλίσσης Όλγας στα ΙΧ θα κάνει κακό. Θα μιλάμε για έναν δρόμο που στη μια λιθόστρωτη λωρίδα θα κυκλοφορούν ΙΧ μαζί με το τραμ, στην άλλη λιθόστρωτη λωρίδα θα κυκλοφορούν ΙΧ μαζί με το τρόλεϊ. Όσοι γνωρίζουν την κατάσταση σε Βασιλέως Κωνσταντίνου και Αμαλίας και έχουν ζήσει την ανοιχτή Όλγας γνωρίζουν ότι η κυκλοφορία δεν θα είναι καθόλου «ήπια». Περισσότερο σαν ανέκδοτο ακούγεται αυτό. Η μελέτη σαφώς υποεκτιμά τον αριθμό αυτοκινήτων που θα την διασχίζουν (μιλά για 250 επιβατικά ΙΧ την ώρα αιχμής). Θα μιλάμε για την παλιά Όλγας, γεμάτη αυτοκίνητα, συχνά μποτιλιαρισμένη. Εδώ τη χρησιμοποιούσαν μέχρι και τώρα παράνομα κάποιοι (περνώντας μέσα από τα έργα!). Φαντάσου όταν ανοίξει… Επιπλέον φανταστείτε τι θα γίνει όταν στην ίδια λωρίδα με τα αυτοκίνητα θα περνά μπροστά ή πίσω το τραμ ή το τρόλεϊ…
10) Η μελέτη λέει ότι θα μειωθεί το αποτύπωμα σε ρύπους στην πόλη, γιατί (αν το πούμε απλά) θα μειωθεί το «σταμάτα-ξεκίνα» στις άλλες λεωφόρους γύρω από την Όλγας. Την ίδια στιγμή που η κοινή λογική αλλά και τόσοι άλλοι επιστήμονες (και όχι απαραίτητα φιλοκυβερνητικοί), λένε ότι όταν ανοίγεις έναν δρόμο στα αυτοκίνητα, στην καλύτερη να παραμείνει το ίδιο το αποτύπωμα σε καυσαέρια (ακόμα κι αν ισχύει το επιχείρημα της μελέτης). Είναι βέβαια πιθανό να είναι ακόμα μεγαλύτερο.
11) Λέει ο Δούκας για να βάλει ένα «αριστερό-προοδευτικό» πρόσημο σε αυτό που κάνει: «Με την μελέτη όπως την παραλάβαμε, η Βασιλίσσης Όλγας θα ήταν ένας δρόμος για λίγους και εκλεκτούς, μόνο για αυτούς που πηγαίνουν στο tennis club και στην Αίγλη του Ζαππείου. Τώρα την ανοίγω για όλο τον κόσμο». Η ασύδοτη χρήση και της Όλγας και της γύρω περιοχής από τις δύο αυτές επιχειρήσεις είναι μεγάλη αλήθεια. Όπως και ότι οι δεξιές δημοτικές Αρχές τις προστατεύουν. Αλλά από την ανάγκη να βάλεις ένα όριο και κανόνες στα ΙΧ που θα μπαίνουν μέσα στην Όλγας για να μπουν στα parking των δύο αυτών επιχειρήσεων, μέχρι το να ανοίξω το δρόμο σε εκατοντάδες αυτοκίνητα καθημερινά για να υπάρχει «ισότητα», είναι μεγάλο το λογικό άλμα, δεν νομίζετε;
12) Η ταλαιπωρία των οδηγών. Είναι αλήθεια ότι όταν έκλεισε η Όλγας προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και πολύς κόσμος μέχρι σήμερα το θεωρεί αυτό βασική αιτία της ταλαιπωρίας του. Βαθιά μου πεποίθηση είναι ότι οι αρνητικές συνέπειες του κλεισίματος «διογκώθηκαν». Κι εγώ καθημερινά περνώ από αυτούς τους δρόμους και οδικά. Στο μεσοδιάστημα αναπτύχθηκαν εναλλακτικές διαδρομές, η κατάσταση δεν είναι όπως ήταν στην αρχή, είναι καλύτερη. Σε αυτό συνηγορούν και αρκετοί συγκοινωνιολόγοι/πολεοδόμοι (Βλαστός, Μπελαβίλας). Και τα μποτιλιαρίσματα στην Αμαλίας, στην Αθανασίου Διάκου, στην Αρδηττού έχουν και πολλές άλλες αιτίες, πιο «δομικές». Επίσης, με τις παρεμβάσεις στα φανάρια της Αμαλίας, της Αρδηττού, της Αθ. Διάκου (άρση απαγορεύσεων στροφών κλπ.) που προωθεί ο Δούκας και είναι σε απόλυτα σωστή κατεύθυνση, η κατάσταση θα εξομαλυνθεί πολύ.
13) Όμως, ναι η δημιουργία ενός πεζοδρόμου είναι και μια αναγκαία «θυσία», ένα κάποιο «ξεβόλεμα». Ναι χρειάζεται να κάνεις ένα μεγαλύτερο κύκλο (περιπορία το λένε οι συγκοινωνιολόγοι), όπως κάνεις για όλους τους άλλους χρήσιμους πεζόδρομους που έχει η Αθήνα. Μια θυσία όμως, απείρως μικρότερη σε σχέση με τις ανάγκες που έχει η πόλη σήμερα για λιγότερο αυτοκίνητο…
14) Η Βασιλίσσης Όλγας είναι ένας δρόμος που συνδέει διαφορετικά τοπόσημα, μνημεία πολύ μεγάλης σημασίας και ένας δρόμος –που με τις κατάλληλες παρεμβάσεις στήριξης- μπορεί να εξελιχθεί σε έναν πολύ ωραίο πεζόδρομο, που θα απολαμβάνουν οι Αθηναίοι. Επίσης, τα ρωμαϊκά αρχαία που βρέθηκαν στη διάρκεια των εργασιών είναι όντως σημαντικά, δεν είναι κάποια «εμμονή» της Μενδώνη. Άλλο αν η Μενδώνη έχει μάλλον άλλες πολιτικές εμμονές με τον Δούκα ή με οτιδήποτε πηγαίνει κόντρα στην «καθεστωτική» κατάσταση. Δεν ξέρω αν τα αρχαία είναι το βασικό επιχείρημα για να μην μπουν ΙΧ, πάντως σίγουρα είναι ένας παράγοντας που πρέπει να συνυπολογιστεί.
15) Πράγματι, τέλος, η παρέμβαση της κυβέρνησης μετά την έγκριση του σχεδίου Δούκα για την Όλγας έχει αντιδημοκρατική χροιά. Ούτε τα όσα λένε Μπακογιάννης και κυβέρνηση κρύβουν κάποιο γνήσιο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον για την πόλη. Επίσης, δεν πρέπει να ταυτίζεται η Όλγας με τον «Μεγάλο Περίπατο», ένα έργο πολύ ευρύτερο, δομικό και στο οποίο βασικό στοιχείο ήταν η διασπάθιση δημόσιου χρήματος. Ένα έργο δηλαδή κακό, ειδικά όπως έγινε. Η κυβέρνηση και ο Μπακογιάννης λειτουργούν με βάση τις δικές τους σκοπιμότητες και προσπαθούν να χτυπήσουν πολιτικά την δημοτική Αρχή (πηγαίνοντας κόντρα και σε μια πολιτική υπόσχεση του Δούκα). Άλλο όμως αυτό και άλλο τι είναι σωστό για την πόλη.
16) Η μετατροπή της Βασιλίσσης Όλγας σε πεζόδρομο είναι μέσα σε αυτά που θα λειτουργήσουν σε θετική κατεύθυνση για την Αθήνα. Ήταν και είναι αίτημα κάθε πολίτη που θέλει μια Αθήνα πιο φιλική στο περιβάλλον, πιο ανθεκτική απέναντι στην κλιματική κρίση αλλά και μια πόλη που θα προσπαθεί να εμποδίσει τις αιτίες που γεννούν την κλιματική αλλαγή.
Σ.Δ. Η Όλγα Κωνσταντίνοβνα (Αγία Πετρούπολη, Ρωσική Αυτοκρατορία, 1851- Ρώμη, 1926) ήταν Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας και μέσω του γάμου της με τον Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας, έγινε Βασίλισσα των Ελλήνων (1867 - 1913) και Πριγκίπισσα της Δανίας. Διετέλεσε Αντιβασίλισσα της Ελλάδας (4 Νοεμβρίου - 6 Δεκεμβρίου 1920).Χαρακτηρίστηκε ως φυσιογνωμία απολυταρχικής νοοτροπίας και αντισυνταγματικών πεποιθήσεων.
tovima.gr/ Τα πραγματικά δεδομένα στη Βασιλίσσης Ολγας της Μάρως Ευαγγελίδου
