Δοκίμια

Δοκίμια (12)

vivlio3που επιμελήθηκαν ο Γεράσιμος Μέριανος κι ο Νικήτας Σινιόσογλου, είναι ελεύθερα προσβάσιμο στη σειρά των ψηφιακών εκδόσεων του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών σε μορφή .epub και .pdf. Είμαστε ιδιαιτέρως περήφανοι και χαρούμενοι για το συλλογικό και πρωτότυπο αυτό εγχείρημα:
Οκτώ ιστορικοί εμπνέονται από τη σχέση της λογοτεχνίας με την επιστήμη της ιστορίας· μπορεί ένας ιστορικός να λάβει ερεθίσματα από τη λογοτεχνία που θα «μπολιάσουν» τη σκέψη και τη μεθοδολογία του; Έχει σχέση η γραφή του ιστορικού με τη γραφή του λογοτέχνη; Πώς προσλαμβάνει ο ιστορικός μια πηγή η οποία γράφτηκε ως λογοτεχνικό έργο;

vivlio-rikarΑργύρης Φασούλας*. Ολες οι παραδόσεις, τα ήθη, τα «πρέπει» που εμποδίζουν την ακώλυτη ατομική έκφραση, το απεριόριστο ξεδίπλωμα του εαυτού, πρέπει να αφανιστούν αυτοστιγμεί!

Με το βιβλίο «Η Λυρική Γενιά: Δοκίμιο για τη ζωή και το έργο των πρώτων baby boomers» του Φρανσουά Ρικάρ οι εκδόσεις «Μάγμα» δημιουργούν μια παράδοση. Αν και μετράνε μόλις 3 χρόνια εκδοτικής ζωής, μοιάζει να έχουν αναλάβει το δύσκολο χρέος να συστήσουν στο ελληνικό κοινό μια πλευρά του δυτικού στοχασμού σε μεγάλο βαθμό αγνοημένη.

vivlio1Ανάγνωση: Γιάννης Κιουρτσάκης (Άθήνα, 1941) "Το θαύμα και η τραγωδία - το '21 από τον κόσμο του Ομήρου στην παγκόσμια επαρχία" (2020), εκδόσεις Πατάκη, σελ.117. 

Ένα περίεργο μου συνέβη μ'αυτό το βιβλίο. Μέχρι τα μισά περίπου και ενώ όλα του τα εύρισκα εξαιρετικά, μέσα μου βαθιά ένιωθα να το βαριέμαι. Κάθε φορά πίεζα το εαυτό μου να το συνεχίσει. Φαντάζομαι ότι θα έχει συμβεί και σε άλλους να έρχονται κοντά με ένα άγνωστό τους και ενώ όλα τα σημάδια που εισπράττεις είναι από εκείνα που σου υπόσχονται μια καινούργια βαθιά φιλία ή έναν νέο κεραυνοβόλο έρωτα, εν τούτοις ίσα ίσα αρκεί αυτό το αλισβερίσι στο να προκύψει μία απλή συμπάθεια. Τους λόγους που δεν εκπληρώνεται η υπόσχεση με ανθρώπους όπως και με τα έργα τους ποτέ δεν μπόρεσα κάθε φορά να τους εντοπίσω με σαφήνεια. Αλλά σχεδόν αυθόρμητα κάθε φορά προσπαθώ να ψηλαφήσω τα πως και τα γιατί. 

thalis«Προς τα πού κατευθυνόμαστε;» αναρωτιέται στον τίτλο του βιβλίου του ("Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου") ο Ian Hodder (Μπρίστολ,1948), καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Το ερώτημα, επίκαιρο όσο ποτέ, αναφέρεται στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και η απάντησή του δεν είναι καθόλου εύκολη! Ο κορυφαίος Βρετανός ανθρωπολόγος και αρχαιολόγος επανέρχεται σε ένα ζήτημα που βρίσκεται αρκετά χρόνια στο επίκεντρο του προβληματισμού του για τη σχέση των ανθρώπων με τα πράγματα.

tsoukalasΚάποια λίγα βιβλία του κοινωνιολόγου Κωνσταντίνου Τσουκαλά ( Αθήνα, 1937) έχω διαβάσει. Ένας λόγος ήταν πως έφηβος, τότε που είχα μαύρα μεσάνυχτα από την πρόσφατη ιστορία της Ελλάδας, διάβασα το βιβλίο του "Ελληνική Τραγωδία", και πήρα μια γερή δόση αυτής της περιπέτειας που δυνάμωσε μέσα μου όλα τα αγριόχορτα που είχαν φυτρώσει στη δεκαετία του '70. Τις επόμενες δεκαετίες που ακολούθησαν άλλαζε ο κόσμος άλλαζα κι εγώ μαζί του όχι πάντα σε συμφωνία με τον κόσμο. Κάπως έτσι έφτιαχνα νέες άποψεις για αρκετά γεγονότα, αλλά αυτό συνέβη και με κόπο και με ζητούμενο μια όσο γίνεται καλύτερη σχέση της ζωής μου με τις αλήθειες μου για την Ιστορία και όχι μόνο.

thalis13«Δεν φοβάμαι μήπως αρρωστήσω. Τι φοβάμαι λοιπόν; Φοβάμαι όλα τα πράγματα που μπορεί να αλλάξει γύρω μου η επιδημία. Μήπως ο πολιτισμός μας αποδειχτεί χάρτινος πύργος. Φοβάμαι τον αποδεκατισμό και την κατάρρευση, αλλά και το αντίθετο: μήπως αυτό το κύμα φόβου δεν αφήσει κανένα ίχνος, μήπως περάσει χωρίς να αλλάξει τίποτα». Αυτές οι φράσεις του Ιταλού συγγραφέα Paolo Giordano φέρνουν, ενδεχομένως, στο μυαλό πρόσφατες, δικές μας σκέψεις, επειδή γράφτηκαν πριν από λίγες εβδομάδες, εν θερμώ, τις πρώτες ημέρες του ξεσπάσματος της πανδημίας του κωρονοϊού. 

thalis4Ποια είναι τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο; Το ερώτημα απασχολεί, πολύ συχνά, κυβερνήσεις, εκπαιδευτικούς, δασκάλους, μαθητές και γονείς. Αναζητούν μεθόδους, παραδείγματα και λύσεις για να προσεγγίσουν τις αλλαγές και τα προβλήματα που επιφέρουν στην εκπαίδευση οι εξελίξεις κάθε εποχής. Το βιβλίο «Φυτώριο ευφυΐας» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), της Βρετανίδας εκπαιδευτικού Λούσι Κρέχαν, επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα με έναν πολύ ενδιαφέροντα και αποτελεσματικό τρόπο.

 Για να κατανοήσει καλύτερα ορισμένα από τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα, η συγγραφέας ταξίδεψε διαδοχικά στη Φινλανδία, στην Ιαπωνία, στη Σαγκάη, στη Σιγκαπούρη και στον Καναδά.

davidson1Μια ριζοσπαστική επανεκτίμηση της ομοερωτικής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα σε ένα βιβλίο-σταθμό του James Davidson, από τον M.Hulot

Για αιώνες η Ελληνική Ομοφυλοφιλία ή ο Ελληνικός Έρωτας –αυτό που οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν "ελληνικό έθιμο" (mos Graeciae, mos Graecorum)‒ ήταν ένα από τα πιο περίπλοκα ζητήματα της δυτικής Ιστορίας, ένας αληθινός κόμπος» γράφει ο ιστορικός James Davidson στην εισαγωγή του βιβλίου του "Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως" που αποτελεί ίσως την πιο ολοκληρωμένη μελέτη για τον ομόφυλο έρωτα στην αρχαία Ελλάδα που έχει γίνει την σύγχρονη εποχή.  

egomio1"Το εγκώμιο της απραξίας" του Φρανσουά Ζυλιέν μου το πρότεινε μια φίλη μου. Από κοντά την φχαριστώ κι από μακρυά φιλώ σε. Τα άρθρα του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου που περιλαμβάνει το  "Ας φυσά τώρα" είναι editorial του που δημοσιεύτηκαν τα τελευταία χρόνια στη lifo και τα περισσότερα τα είχα διαβάσει. Επειδή όταν τα πρωτοδιάβασα μου άρεσαν γι'αυτό αγόρασα το βιβλίο. Ήμουν σίγουρος ότι θα τα ξαναδιάβαζα. Πράμα που συνέβη και το ευχαριστήθηκα. 

gm8Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.

{…} Ο καπιταλισμός, πριν φανερώσει τα αδιέξοδά του, κατέστρεψε τον ψυχισμό των ανθρώπων, διαμόρφωσε έναν ανθρωπολογικό τύπο μοναχικό, νευρωτικό, αγχώδη, φοβικό και φοβισμένο, ανταγωνιστικό, επιθετικό, ενεργοβόρο, καριερίστα και αμοραλιστή, κάτοικο του «εγώ» και όχι του «εμείς». Ακόμα και σήμερα ο άνθρωπος αυτός διατηρεί την ψευδαίσθηση της ατομικής διαφυγής. Ο ανθρωπολογικός τύπος της ιδιώτευσης, της απάθειας, της συναλλαγής και της αλλοτρίωσης είναι μέρος του προβλήματος που έχουμε να επιλύσουμε.

Είναι ανάγκη να υιοθετήσουμε άλλα νοήματα, άλλες σημασίες και άλλα προτάγματα στη ζωή μας, με τα οποία θα αξίζει να ζει κανείς σήμερα και όχι να περιμένει την έφοδο στα «χειμερινά ανάκτορα». Διότι ο άνθρωπος, εκτός από κοινωνική κατασκευή, είναι ταυτόχρονα και δημιουργός της ζωής του.