Την έρευνα διεξήγαγε και παρουσίασε στις 4 Μαρτίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης το FRA (Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.). Το FRA κάλεσε τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών.

Το αποτέλεσμα αυτής της έρευνας δείχνει ότι το 33% των γυναικών της Ε.Ε. έχουν πέσει θύματα σωματικής ή και σεξουαλικής βίας από την ηλικία των 15 ετών – ποσοστό που σε αναλογία φτάνει τα 62 εκατ. θύματα. Φρικιαστικά είναι και τα αποτελέσματα στις ηλικίες κάτω των 15 ετών που στην Ελλάδα το ποσοστό φτάνει ξανά το 25% (οι μισές περιπτώσεις αφορούν συγγενικά πρόσωπα).

Θεσμικά θετικό ρόλο στην καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών μπορούν να παίξει η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης) για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας, συμπεριλαμβανομένης και της ενδοοικογενειακής βίας, που όμως δεν έχει ακόμα επικυρωθεί από πολλές χώρες της Ε.Ε.

Το ίδιο ισχύει και για τις εθνικές νομοθεσίες που αντιμετωπίζουν (ακόμα) τον βιασμό μεταξύ συζύγων ως ιδιωτική υπόθεση.

Ακολουθούν μερικές από ερωτήσεις και τις απαντήσεις που έδωσαν οι Ελληνίδες που συμμετείχαν σ'αυτήν την έρευνα.

• Τι είναι εκείνο που σας βοήθησε να ξεπεράσετε το πιο σοβαρό περιστατικό φυσικής ή σεξουαλικής βίας από ένα δικό σας σύντροφο;

-Το 26% των Ελληνίδων (λίγο πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.) απαντάει ότι δεν το ξεπέρασε ποτέ, το 20% το ξεπέρασε με τη βοήθεια φίλων και συγγενών, το 19% με την προσωπική δύναμη και αποφασιστικότητα, 24% με χωρισμό και μόλις το 1% με βοήθεια από κάποιον ειδικό.

• Ποιες είναι οι μακροχρόνιες συνέπειες από ένα τέτοιο περιστατικό;

-Το 28% δηλώνει κατάθλιψη, 42% άγχος, 21% κρίσεις πανικού, 20% δυσκολίες σε σχέσεις και 39% αϋπνίες.

Θυμός και φόβος

Στην ερώτηση «ποιο είναι το πρώτο σας συναίσθημα ύστερα από μία τέτοια βίαιη εμπειρία;», οι Ελληνίδες απαντούν ο θυμός, και είναι το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρώπη –77%. Το 63% βιώνει φόβο και 60% ντροπή-ενόχληση (βλ. χάρτη).

Στο ερώτημα «σε ποια υπηρεσία ή οργάνωση απευθύνεστε μετά από ένα τέτοιο περιστατικό;», οι Ελληνίδες φαίνεται ότι προτιμούν τη… σιωπή. Μόνο 14% πηγαίνει στην αστυνομία και 11% αναζητά νομική βοήθεια.

Όταν, δε, ρωτηθούν γιατί δεν απευθύνονται στην αστυνομία, οι απαντήσεις συγκλίνουν στο ότι προτιμούν μόνες τους να το ξεπεράσουν ή έστω με τη βοήθεια συγγενών και φίλων λόγω ντροπής, φόβου για τα παιδιά ή και αίσθησης ότι η αστυνομία δεν θα τις βοηθήσει. Η βοήθεια από ειδικούς είναι σε πολύ χαμηλά ποσοστά σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Σ.Δ: 'Οπως θα δείτε στον χάρτη από τις γυναίκες της Ε.Ε, που μετά από ένα περιστατικό φυσικής ή σεξουαλικής βίας το πρώτο που ένιωσαν ήταν ο θυμός, αυτές που σημείωσαν το υψηλότερο ποσοστό ήταν οι Πολωνέζες και οι Ελληνίδες, με ποσοστό 77%. Ενώ αυτές που είχαν το χαμηλότερο ποσοστό ήταν οι Τσέχες, με ποσοστό 23%. (Δηλαδή οι περισσότερες Τσέχες τι νιώθουν μετά; Θλίψη, φόβο, ντροπή, τι;). Νομίζω πως έχει ένα ενδιαφέρον να διευρευνηθούν οι λόγοι των μεγάλων αποκλίσεων στην Ε.Ε σ'αυτό το σημείο.  

Ο διευθυντής του FRA, Μόρτιν Κιάερουμ, δήλωσε σχετικά ότι «Είναι ένα κακό σε όλη την Ευρώπη. Οι γυναίκες δεν είναι ασφαλείς στον δρόμο, δεν είναι ασφαλείς στον χώρο εργασίας τους, και τέλος, δεν είναι ασφαλείς ούτε μέσα στο σπίτι τους».

Υπολογίζεται ότι 13 εκατ. γυναίκες έχουν υποστεί κάποιο είδος σωματικής βίας. Από αυτές, ένας αριθμός περίπου 3,7 εκατ. έπεσαν θύματα βιασμού ή σεξουαλικής επίθεσης κατά τους 12 μήνες πριν από τη μελέτη, όπως διευκρίνισε το FRA.

Βορράς και Νότος

Σύμφωνα με την έρευνα, η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία ήταν οι χώρες με τον υψηλότερο αριθμό των γυναικών που δηλώνουν ότι έχουν υποστεί βία, όπως ξυλοδαρμό, κάψιμο, στραγγαλισμό, βιασμό ή άλλες μορφές βίας. Κατ” αντιστοιχία οι τρεις αυτές χώρες έχουν ποσοστά βίας 52%, 47% και 46%, ενώ η Πολωνία, η Αυστρία και η Κροατία έχουν το χαμηλότερο ποσοστό βίας κατά των γυναικών περίπου στο 20%. 

Στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, όπως Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα, η βία κατά των γυναικών κυμαίνεται κάτω από τον μέσο όρο του 33% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, οι μελετητές δηλώνουν ότι παρά τις μεγάλες εθνικές διαφορές στα ποσοστά βίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνδρες είναι πιο βίαιοι στον βορρά ή ότι η κατάσταση είναι καλύτερη στον νότο. Οι γυναίκες στις σκανδιναβικές χώρες μιλούν πιο ανοιχτά για περιστατικά που μπορεί να εξακολουθεί να θεωρούνται ταμπού σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επίσης στον ευρωπαϊκό βορρά περισσότερες γυναίκες έχουν αμειβόμενη εργασία, κάτι που τις εκθέτει σε κινδύνους στον χώρο εργασίας τους, σημείωσαν οι ερευνητές της μελέτης.

Η ερώτηση που ακολουθεί υποβλήθηκε στις 11/3 από τη βουλευτή της ΔΗΜΑΡ στην Α' Πειραιώς κα. Μαρία Ρεπούση και θα συζητηθεί την Παρασκευή 14/3 στην πρωϊνή συνεδρίαση της Βουλής.

Η βία κατά των γυναικών σε όλες τις μορφές της συνιστά  κατάφωρη  παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αποτελεί ακραία εκδήλωση των άνισων σχέσεων εξουσίας μεταξύ ανδρών και γυναικών και η ελληνική πολιτεία οφείλει ν’ αντιμετωπίσει  συνολικά την απειλή αυτή κατά της προσωπικότητας και της ακεραιότητας τους. Τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), μέσα από  συνεντεύξεις 42.000 γυναικών στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ δείχνουν, δυστυχώς, μεγάλης έκτασης έμφυλη βία. Πιο συγκεκριμένα, μία στις τρεις γυναίκες, δήλωσε ότι έχει υποστεί βία λόγω φύλου από την ηλικία των 15 χρόνων και άνω. Η βία κατά των γυναικών στην ΕΕ αναδεικνύεται τώρα ως  κεντρικό θέμα παραβίασης ανθρώπινων δικαιωμάτων στην ΕΕ και κάνει επιτακτική την επικύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης (2011) που υποχρεώνει τα ευρωπαϊκά κράτη να επενδύσουν για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.

Το Νοέμβριο του 2009, η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων, εξαγγέλλει στο πλαίσιο του «Εθνικού Προγράμματος για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών 2010-2013»,  την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου δικτύου 61 δομών σε όλη τη χώρα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών. Στόχος του ανάμεσα σε άλλα ήταν και η δημιουργία 39 συμβουλευτικών κέντρων και 21 ξενώνων φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών που θα προσφέρουν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης, νομικής συμβουλευτικής και φιλοξενίας των γυναικών θυμάτων βίας. Το πρόγραμμα έχει ενσωματωθεί στο «Εθνικό Πρόγραμμα για την Ουσιαστική Ισότητα των Φύλων 2010-2013.  Ενώ όμως έχει παρέλθει η καταληκτική ημερομηνία του προγράμματος,  δεν γνωρίζουμε ακόμα τα ακριβή αποτελέσματα των δράσεων αυτών. Έχουμε επανειλημμένα πληροφορηθεί τον αριθμό των κλήσεων στη γραμμή SOS αλλά δεν έχουμε ακριβή στοιχεία για τη λειτουργία των συμβουλευτικών κέντρων και των ξενώνων. Εκτός του συμβουλευτικού κέντρου της Αθήνας, φαίνεται ότι σημαντικός αριθμός από αυτά  υπολειτουργούν σε μεγάλο βαθμό.  

Ερωτάται ο αρμόδιος υπουργός:

·         Πόσοι ξενώνες κακοποιημένων γυναικών βρίσκονται σε λειτουργία αυτή τη στιγμή;  Ποιες είναι οι προδιαγραφές για τον αριθμό των γυναικών που μπορούν να φιλοξενηθούν και ποιος  ο αριθμός που έχουν επωφεληθεί από τις δομές αυτές;

·         Γιατί καθυστερεί η επικύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών;

Η ερωτώσα βουλευτής

Μαρία Ρεπούση