ΦωτεινόΣέπιαΣκοτεινόΜεγέθυνση (+)Σμίκρυνση (-)Χωρίς σχόλιαΜε σχόλιαΠιο στενόΠιο φαρδύ
Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2026 09:08

Μας νοιάζει ή δεν μας νοιάζει αν ήταν δεξιά ή αριστερή η εκλιπούσα Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ; Πάντως τον Πέτρο Τατσόπουλο φαίνεται ότι τον νοιάζει όπως και τον αν πίστευε ή όχι στον θεό

Επιλέγουσα ή Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
glikatziΠέτρος Τατσόπουλος, από το fb. Λίγους μήνες πριν συμπληρώσει τα εκατό της χρόνια –«πλήρης ημερών», όπως συνηθίσαμε να λέμε σε ανάλογες περιπτώσεις- και προτού κηδευτεί με τιμές και δόξες, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ πυροδότησε στα social media το προσφιλές ερώτημα: ήταν δεξιά ή αριστερή;
Κανέναν δεν εξέπληξε αυτή η πυροδότηση.
Πάντοτε, προσωπικότητες τέτοιου βεληνεκούς, αναρίθμητοι καλοπροαίρετοι και κακοπροαίρετοι σπεύδουν να τις μαντρώσουν στο ιδεολογικό «κουτάκι» της αρεσκείας τους, ιδίως όταν οι προσωπικότητες, με την αμφιλεγόμενη στάση τους εν ζωή, δείχνουν να δυστροπούν ή/και να αντιστέκονται στο μεταθανάτιο μάντρωμα.
 Επ’ αυτού πρέπει να παραδεχτούμε ότι η μακαρίτισσα ήταν «μανούλα». Με δηλώσεις «διπλής ανάγνωσης» –ή, όπως θα έλεγαν οι κακεντρεχείς, «και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ»- άφηνε ανοιχτό το πεδίο για ποικίλες ερμηνείες. Στη σχετική ευθεία ερώτηση που της έθεσε ο δημοσιογράφος Άρης Πορτοσάλτε κατά την τελευταία τηλεοπτική της συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, ένα χρόνο πριν πεθάνει, η απάντησή της δείχνει προμελετημένη για να ικανοποιήσει όλα τα κομματικά γούστα: «Δεν νομίζω ότι το δεξιός και το αριστερός είναι πράγματα υπαρκτά. Σήμερα, είμαι αριστερή, αν θέλετε, επειδή ακριβώς όλα πρέπει να περάσουν από εκεί, αλλά είμαι δεξιά γιατί νομίζω ότι από εκεί όλα θα φτιάξουν». Αντίστοιχη υπόνοια μέριμνας ώστε να μην μείνει κανένας δυσαρεστημένος ανιχνεύουμε και σε παλαιότερη απάντησή της, το 2023, στο τηλεοπτικό κανάλι της Ναυτεμπορικής: «Τα γηρατειά είναι να κάνεις από καθήκον αυτά που κάποτε έκανες από ευχαρίστηση. Δεν πιστεύω στον Θεό αλλά τον φοβάμαι. Δεν θα πω ποτέ ότι δεν υπάρχει Θεός. Ο Βολταίρος που ήταν ο πιο άθεος είχε πει: “Το σύμπαν με βάζει σε αμηχανία• δεν μπορώ να σκεφτώ ότι το ρολόι υπάρχει και δεν υπάρχει ο ωρολογοποιός”.»
Επιλέγουμε αυτές τις δύο δηλώσεις, από τις πάμπολλες που μπορούμε να σταχυολογήσουμε κατά την πολυκύμαντη σταδιοδρομία της, όχι μόνο επειδή είναι από τις πλέον ευάλωτες στις μομφές του «καιροσκοπισμού» και του «χαμαιλεοντισμού», με τις οποίες ορισμένοι συνδέουν άρρηκτα τις δημόσιες παρεμβάσεις της Αρβελέρ, αλλά κι επειδή ίσως αποκαλύπτουν περισσότερα από όσα φαίνεται να μαρτυρούν εκ πρώτης όψεως. Εάν θεωρήσουμε ότι η Αρβελέρ ήταν αποκλειστικά μια «πλανεύτρα» που δεν τόλμησε να κατέβει στην πολιτική κονίστρα (ο μόνος οργανωμένος πολιτικός χώρος όπου εντάχτηκε, ως γνωστόν, ήταν η ΕΠΟΝ επί Κατοχής –κι εκεί προτού καν ενηλικιωθεί) και φρόντιζε πάντα να χαϊδεύει τα αφτιά του εκάστοτε ακροατή της, θα δυσκολευτούμε να εξηγήσουμε τόσο την ανεπανάληπτη (με όποια μεζούρα και αν τη μετρήσουμε) ανέλιξη της στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα, όσο και δίπλα σε πολιτικούς διεθνούς εμβέλειας. Ακόμη πιο δύσκολα θα αποδεχτούμε ότι όλοι αυτοί έπεσαν θύματα της όποιας «γοητείας» της.
Ας επανέλθουμε λοιπόν στις δύο δηλώσεις της. Με μια βιαστική ματιά, το πρώτο σκέλος της δήλωσής της περί «Δεξιού» και «Αριστερού» αντιφάσκει με το δεύτερο σκέλος της ίδιας δήλωσης: εάν δεν έχει καμία σημασία πλέον η ιδιότητα του «Δεξιού» και του «Αριστερού», προφανώς δεν θα έχει και καμία σημασία εάν είσαι «Δεξιός» ή «Αριστερός» στα είκοσί σου ή στα πενήντα σου. Με άλλα λόγια, τη διάκριση που καταργεί η Αρβελέρ στο πρώτο σκέλος της απάντησής της, την επαναφέρει στο δεύτερο σκέλος. Εκεί όμως, στο δεύτερο σκέλος, ηθελημένα ή αθέλητα, η Αρβελέρ μάς αποκαλύπτει και μια άλλη «αλήθεια»: οι πιο ανθεκτικές στο χρόνο «ανατροπές» -οι «τομές», αν προτιμάτε- προκαλούνται από πολιτικούς που, στον δικό τους χώρο, είναι «υπεράνω υποψίας». Κλασικό παράδειγμα από τη διεθνή πολιτική σκηνή είναι ο Ρίτσαρντ Νίξον, ο Tricky Dick, όπως τον αποκαλούσαν χλευαστικά οι πολιτικοί του αντίπαλοι (και όχι μόνο) για τη μνημειώδη του ανεντιμότητα: μονάχα ένας αντικομουνιστής της δικής του κλάσης θα μπορούσε να επιχειρήσει και να επιτύχει το ιστορικό «άνοιγμα» προς την κομουνιστική Κίνα.
Η δήλωση της Αρβελέρ περί Θεού ηχεί ακόμη πιο διπλωματική, καθώς επιστρατεύει τον πλέον διαδεδομένο πανανθρώπινο φόβο: το άγνωστο που διαδέχεται τον θάνατο. Τα περί «ρολογιού» και «ωρολογοποιού» τα ακούμε λίγο βερεσέ, καθώς από την εποχή του Βολταίρου τόσο η Φυσική όσο και η Βιολογία έχουν κάνει αλματώδη βήματα και μας έχουν αποδείξει πως ούτε το «ρολόι» είναι τόσο «τέλειο» ούτε ο «ωρολογοποιός» τόσο «απαραίτητος», αλλά μπροστά στα γηρατειά και στην αγωνία που συνοδεύει το επερχόμενο «αναπόφευκτο» οφείλουμε όλοι να σταθούμε με σεβασμό, αφ’ ης στιγμής μάλιστα δεν έχουμε στη διάθεσή μας καμία επιβεβαιωμένη μαρτυρία από την «άλλη όχθη». Κατ’ ουσίαν η Αρβελέρ, εκφράζοντας τον φόβο της απέναντι σε έναν Θεό που ή ίδια δεν πιστεύει ότι υπάρχει, αναδιατυπώνει το περίφημο Στοίχημα του Πασκάλ: «Εάν δεν υπάρχει και πιστεύουμε ότι υπάρχει, δεν χάνουμε τίποτε• εάν υπάρχει και δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει, χάνουμε τα πάντα». «Μπακαλίστικη συλλογιστική», θα μας πουν κάποιοι αδιόρθωτοι κυνικοί σαν τον υποφαινόμενο, αλλά πιθανώς ο Νίτσε να ήταν πιο επιεικής: «Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο».
------------------------------------------------------------------------
Πέτρος Τατσόπουλος "The TOC" 23 Φεβρουαρίου 2026
ΚΑΙ
 Σ.Δ, εκτός από τον τίτλο
και
Απεβίωσε σε ηλικία 99 ετών η σπουδαία και διακεκριμένη βυζαντινολόγος και πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και πρώτη γυναίκα πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ.
και
και μικρά σχόλια από το fb
 
Μάνος Σ. Στεφανίδης
 
* Υπηρέτησε με το αζημίωτο το κυρίαρχο, εθνικό αφήγημα λέγοντας κοινοτοπίες με στόμφο και ευρισκόμενη πάντα δίπλα σε ισχυρούς. Από τον Ζορζ Πομπιντού ως τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Στην Γαλλία δήλωνε Γαλλίδα και στην Ελλάδα Ρωμιά. Τελευταία έλεγε και τρομαχτικές αφέλειες για τον Μεγαλέξανδρο. Προσωπικά δεν την θεωρώ ούτε σπουδαία ιστορικό και βυζαντινολόγο. Προσωπικά θυμάμαι τον αείμνηστο Σπύρο Βρυώνη και τον αείμνηστο Δημήτρη Κωνστάντιο. Είθε πάντως ο Θεός να την συγχωρέσει και να την αναπαύσει.
 
Stephanos Constantinides
Μάνος Σ. Στεφανίδης Ο Νίκος Σβορώνος που ζούσε την ίδια εποχή στο Παρίσι. Μαζί με τον Σπύρο Βρυώνη οι δυο σημαντικότεροι μεταπολεμικοί ιστορικοί μας.
 
Άρης Καπετανάκης
 
‘’’Δεν τιμώ και δεν σέβομαι την εκλιπούσα κολλητή της Φρειδερίκης!
 
Δεν τιμώ και δεν σέβομαι την άθλια που καμάρωνε πως το 1986 έβαλε την αστυνομία στη Σορβόνη!
 
Δεν τιμώ και δεν σέβομαι την υμνήτρια του Μητσοτάκη που διαλύει τη χώρα!
 
Και όχι δεν είμαι υποχρεωμένος να το βουλώνω επειδή κάποιοι έχουν πένθος για πάρτη της ‘’ .
 
Xrysa Kakatsaki
 
Περα από τις πολιτικες παποιθησεις του καθενός υπάρχει και ενα έργο. Και ο Σελίν και ο Εζρα Πάουντ και ο Χάιντεγκερ ήταν με τους ναζί και ο Πιραντέλο είχε γραφτεί στις φασιστικές ομάδες του Μουσολίνι.
Να κανουμε κριτική και γι' αυτό αν θελουμε να ειμαστε αντικειμενικοι. Τα προσωπα κρινονται συνολικά και οχι αποσπαματικα
Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2026 10:36
Κατηγορία Άρθρα άλλων που μας άρεσαν
Ράνια Ροκιά

Τελευταία άρθρα από τον/την Ράνια Ροκιά

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Αλίσα Λιου: Η Ολυμπιονίκης του 2026 στο καλλιτεχνικό πατινάζ που έπιασε την ουσία του αθλητισμού - σε βίντεο η εξαιρετική της εμφάνιση και σε άλλο μήκος κύματος η μικρή Ολλανδέζα βασίλισσα του πάγου Κομμουνιστές- η πίστη στην ιστορία , του Kostis Karpozilos, από το fb »

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

επιστροφή στην κορυφή