Η Χιροσίμα στις φλόγες – 6 Αυγούστου 1945 

Στις 8:15 το πρωί της 6ης Αυγούστου 1945, το αμερικανικό βομβαρδιστικό Enola Gay, τύπου B-29 Superfortress, πέταξε πάνω από την πόλη της Χιροσίμα και απελευθέρωσε τη βόμβα «Little Boy», την πρώτη ατομική βόμβα που χρησιμοποιήθηκε ποτέ σε πόλεμο. Η έκρηξη σημειώθηκε 600 μέτρα πάνω από το έδαφος, δημιουργώντας θερμοκρασία μεγαλύτερη από 4.000°C στο επίκεντρο και ένα ωστικό κύμα που ισοπέδωσε σχεδόν ολόκληρη την πόλη.

Ο πληθυσμός της Χιροσίμα ήταν περίπου 350.000 κάτοικοι. Ακαριαία σκοτώθηκαν περίπου 70.000 άνθρωποι, ενώ μέχρι το τέλος του 1945 οι θάνατοι ξεπέρασαν τις 140.000. Μακροπρόθεσμα, ο απολογισμός έφτασε τις 200.000, λόγω των επιπλοκών από την ακτινοβολία. 

Τρεις ημέρες μετά τη Χιροσίμα, στις 9 Αυγούστου 1945, οι Ηνωμένες Πολιτείες έριξαν δεύτερη ατομική βόμβα, αυτή τη φορά πάνω από την πόλη Ναγκασάκι, στο νοτιοδυτικό άκρο του ιαπωνικού αρχιπελάγους. Η βόμβα είχε την κωδική ονομασία «Fat Man» και ήταν ισχυρότερη από εκείνη της Χιροσίμα,βασισμένη σε πλουτώνιο αντί για ουράνιο. Πληθυσμός Ναγκασάκι περίπου 240.000 κάτοικοι. Ακαριαία σκοτώθηκαν 40.000 άνθρωποι. Θάνατοι έως το τέλος του 1945: περίπου 70.000. Τελικός απολογισμός (μεταγενέστερες επιπτώσεις): 80.000–100.000+

Οι βομβαρδισμοί αυτοί, που επέσπευσαν το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι οι μοναδικές περιπτώσεις στην Ιστορία που χρησιμοποιήθηκαν πυρηνικά όπλα σε καιρό πολέμου.

Το επιχείρημα της στρατιωτικής αναγκαιότητας

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν και το επιτελείο του υποστήριζαν πως η χρήση της βόμβας ήταν απαραίτητη για να αποφευχθεί μαζική αιματοχυσία από μια χερσαία εισβολή στην Ιαπωνία η οποία θα επέφερε πολλά θύματα Αμερικανών στρατιωτών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα πρακτικά του Στρατηγείου, η Ιαπωνία είχε αρχίσει να εξετάζει το ενδεχόμενο συνθηκολόγησης, ιδίως μετά την είσοδο της Σοβιετικής Ένωσης στον πόλεμο στον Ειρηνικό (8 Αυγούστου). Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η σοβιετική απειλή είχε ήδη ανατρέψει τη στρατηγική ισορροπία – και πως οι βόμβες ήταν μήνυμα ισχύος προς τον Στάλιν για την επόμενη μέρα του κόσμου.

Ημέρα μνήμης σήμερα 6.8.2025

Καθώς πολλοί από τους συμμετέχοντες κατέθεταν στεφάνια σε κενοτάφιο στη μνήμη των θυμάτων, η Χιροσίμα για ακόμη μια φορά παρότρυνε τον κόσμο να εγκαταλείψει τα πυρηνικά όπλα.

“Οι ΗΠΑ και η Ρωσία κατέχουν το 90% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως και, με φόντο την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, παρατηρούμε τάση ενίσχυσης των στρατών“, τόνισε ο δήμαρχος Καζούμι Ματσούι.

“Ορισμένοι ηγέτες δέχονται την ιδέα ότι ‘τα πυρηνικά όπλα είναι απαραίτητα για την εθνική άμυνά τους’, αψηφώντας με κατάφωρο τρόπο τα διδάγματα που θα όφειλε να έχει αντλήσει η διεθνής κοινότητα από τις τραγωδίες της Ιστορίας. Απειλούν να υπονομεύσουν τα πλαίσια εδραίωσης της ειρήνης“, συνέχισε.

Ο κ. Ματσούι προσκάλεσε τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο μήνα να πάει στη Χιροσίμα, αφού ο ένοικος του Λευκού Οίκου συνέκρινε τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς στο Ιράν με τις ρίψεις των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία το 1945.

“Η χώρα μας, το μοναδικό έθνος που υπέστη βομβαρδισμούς με ατομικές βόμβες σε καιρό πολέμου, έχει αποστολή να ηγηθεί στις διεθνείς προσπάθειες για έναν κόσμο απαλλαγμένο από τα πυρηνικά όπλα“, δήλωσε στη Χιροσίμα ο ιάπωνας πρωθυπουργός Σιγκέρου Ισίμπα.

Αντιπρόσωποι 120 χωρών και περιοχών, καθώς και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέστησαν στη σημερινή εκδήλωση, σύμφωνα με τον δήμο στη Χιροσίμα. Η Γαλλία αντιπροσωπεύτηκε από τον δεύτερο στην ιεραρχία της πρεσβείας της.

Οι πυρηνικές δυνάμεις –η Ρωσία, η Κίνα, το Πακιστάν– απουσίασαν. Το Ιράν, που κατηγορείται από τη Δύση και το Ισραήλ πως επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, κάτι που απορρίπτει η Τεχεράνη, αναμενόταν να αντιπροσωπευτεί.

Αντίθετα με την παράδοση, η Ιαπωνία ανέφερε πως δεν “επέλεξε προσκεκλημένους” στις τελετές μνήμης, αλλά “ειδοποίησε” όλες τις χώρες και τις περιοχές. Η Παλαιστίνη και η Ταϊβάν –το Τόκιο επισήμως δεν αναγνωρίζει ούτε τη μία ούτε την άλλη– ανακοίνωσαν την παρουσία τους, για πρώτη φορά.

Το Σάββατο, στο Ναγκασάκι αναμένεται επίσης αριθμός ρεκόρ χωρών που θα συμμετάσχουν στη δική της τελετή μνήμης, ανάμεσά τους και η Ρωσία, που θα δώσει το παρόν για πρώτη φορά μετά την εισβολή του στρατού της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

“Σε αυτή την περίοδο εντάσεων και μεγεθυνόμενων συγκρούσεων” η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι παραμένουν “μάρτυρες της φρίκης που προκαλούν τα πυρηνικά όπλα”, τόνισε σήμερα σε ανακοίνωσή του ο πάπας Λέων Ιδ΄.

Σήμερα, η Χιροσίμα είναι μητρόπολη που ευημερεί, με 1,2 εκατομμύρια κατοίκους. Όμως τα συντρίμμια κτιρίου πάνω στο οποίο βρίσκεται ο μεταλλικός σκελετός θόλου στο κέντρο της πόλης συνεχίζουν να θυμίζουν τη φρίκη.

Η Nihon Hidankyo, συλλογικότητα των επιζώντων της βόμβας, που έλαβε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2024, κάλεσε τα κράτη να εξαλείψουν τα πυρηνικά όπλα, επικαλούμενη μαρτυρίες των θυμάτων στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, των λεγόμενων χιμπακούσα.

Τον Μάρτιο, σύμφωνα με το ιαπωνικό υπουργείο Υγείας, απέμεναν 99.130 χιμπακούσα, με μέσο όρο ηλικίας τα 86 χρόνια.

“Αν και ο αριθμός τους μειώνεται κάθε χρόνο, το αιώνιο μήνυμά τους, αυτό της ειρήνης, δεν θα μας αφήσει ποτέ (…) Εσείς, οι κάτοικοι της Χιροσίμα, δεν ανοικοδομήσατε μόνο μια πόλη: Ανοικοδομήσατε την ελπίδα. Και αναθρέψατε το όραμα ενός κόσμου χωρίς πυρηνικά όπλα”, ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.