Αργύρης Παναγόπουλος. H πρόκληση των BRICS από το Ρίο του Λούλα για έναν πολυπολικό – πολυμερή κόσμο, βιώσιμη ανάπτυξη και παγκόσμια δικαιοσύνη, ερμηνεύτηκε από τον πρόεδρο Τραμπ ως «αντιαμερικανική», ως επίθεση sτην παγκόσμια τάξη πραγμάτων των ΗΠΑ, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, την Παγκόσμια Τράπεζα και κυρίως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, του οποίου οι BRICS μεταξύ άλλων απαιτούν τα κλειδιά από τα χέρια των Ευρωπαίων.

«Ο κόσμος έχει αλλάξει. Δεν θέλουμε αυτοκράτορα. Είμαστε κυρίαρχες χώρες», τόνισε ο πρόεδρος Λούλα στη συνέντευξη Τύπου μετά το τέλος της Συνόδου Κορυφής των BRICS, χαρακτηρίζοντας «ανεύθυνο και λανθασμένο» για τον πρόεδρο μιας χώρας του μεγέθους των ΗΠΑ να απειλεί άλλους μέσω του διαδικτύου.

Για τον Λευκό Οίκο οι BRICS θέλουν να «επιδεινώσουν το παγκόσμιο εμπορικό ισοζύγιο εις βάρος της Αμερικής». Για αυτό για τον Τραμπ η απειλή δασμών 100% θα συνετίσουν τις χώρες που θα αμφισβητούσαν την παγκόσμια εμπορική κυριαρχία του δολαρίου. Η Βραζιλία «δεν ήταν καλή απέναντί μας, καθόλου καλή», δήλωσε την Τετάρτη ο πλανητάρχης, λίγο πριν ανακοινώσει από το Truth Social δασμούς 50% εναντίον της Βραζιλίας, ενώ τη Δευτέρα είχε καταγγείλει αυτό που κατά τη γνώμη του αποτελεί πολιτική δίωξη στη Βραζιλία: «Αφήστε ήσυχο τον Μπολσονάρου».

Ο Τραμπ απείλησε επίσης και με διπλωματικά μέτρα εάν η Βραζιλία εφαρμόσει δασμούς με βάση την αμοιβαιότητα, προειδοποιώντας για περαιτέρω αύξηση των δασμών στα προϊόντα της, παρόλο που τα τελευταία 17 χρόνια οι ΗΠΑ κερδίζουν περισσότερα με τις εξαγωγές τους στη Βραζιλία. Ο Τραμπ απείλησε ακόμη και την κατάργηση της χρηματοδότησης του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, με τις ΗΠΑ να κρατούν στα πόδια τους τον ελεγχόμενο από αυτές οργανισμό, καλύπτοντας το 50% των δαπανών του.

Χαμηλοί τόνοι Κίνας – Ρωσίας

Η Κίνα υποστήριξε ότι η ομάδα των αναδυόμενων δυνάμεων δεν επιδιώκει την «αντιπαράθεση» και η Ρωσία πρόσθεσε ότι «η αλληλεπίδραση εντός των BRICS δεν ήταν ποτέ και δεν θα είναι ποτέ στραμμένη εναντίον τρίτων χωρών», σε άμεση απάντηση στις δηλώσεις του Τραμπ.

Η διαπίστωση του Πούτιν, κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης από τη Μόσχα, ότι «η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση έχει τελειώσει τον κύκλο της», ίσως αποτελεί το ιδεολογικό υπόβαθρο για το γεγονός ότι η Ρωσία και η Κίνα, που έχουν πληγεί από τις δυτικές κυρώσεις και τους δασμούς, ηγούνται της προσπάθειας αποδολαριοποίησης, κλείνοντας ενεργειακές συμφωνίες σε ρούβλια και γουάν, ενώ η Ινδία πληρώνει για φθηνό ρωσικό πετρέλαιο σε γουάν, ρούβλια, ακόμη και σε ντιράμ των Αραβικών Εμιράτων από το 2023.

Γεωπολιτικές διαιρέσεις

Παρά τη μεγάλη τους διεύρυνση και τα φιλόδοξα σχέδιά τους, οι BRICS δυσκολεύονται να μετατρέψουν τις προθέσεις τους σε συγκεκριμένη δράση, γιατί το μπλοκ στερείται θεσμικής συνοχής και υποφέρει από βαθιές γεωπολιτικές διαιρέσεις, ιδίως μεταξύ Ινδίας και Κίνας. Οι περισσότερες χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας φοβούμενες νέους δασμούς από τον Τραμπ υποκύπτουν στους εκβιασμούς αυξάνοντας τη νευρικότητα του Πεκίνου.

Ο «Χάρτης του Ρίο»

Το τελικό ντοκουμέντο των BRICS υπογραμμίζει τη δέσμευσή τους για την καταπολέμηση των διακρίσεων, την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την προώθηση της ένταξης σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, αφιερώνει ένα κεφάλαιο για την υπεράσπιση της ισότητας και καταδικάζει ρητά όλες τις μορφές προκατάληψης, όπως ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η θρησκευτική μισαλλοδοξία και η ρητορική μίσους, εκτός από την προειδοποίηση για τους κινδύνους της παραπληροφόρησης και της καταχρηστικής χρήσης της τεχνολογίας.

Ο «Χάρτης του Ρίο» υποστηρίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να προωθούνται βάσει πολυμερούς διαλόγου, χωρίς επιλεκτικότητα ή διπλά μέτρα και σταθμά, και αναγνωρίζει τη σημασία της δημοκρατίας και του σεβασμού των θεμελιωδών ελευθεριών τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στην παγκόσμια διακυβέρνηση. Οι χώρες του μπλοκ, οι οποίες συνολικά αντιπροσωπεύουν το 39% της παγκόσμιας οικονομίας και σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού, εξέφρασαν την ανησυχία τους για την άνοδο της μεροληπτικής ρητορικής και της χειραγώγησης των πληροφοριών, φαινόμενα που, σύμφωνα με τους ηγέτες τους, θέτουν σε κίνδυνο τη δημοκρατική συνύπαρξη.

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της τελικής διακήρυξης είναι η δέσμευση για την ενδυνάμωση των γυναικών και τη διασφάλιση της πλήρους και ισότιμης συμμετοχής τους σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, όπως και στον αντίκτυπο της διαδικτυακής παραπληροφόρησης και της ψηφιακής μισογυνίας στη ζωή των γυναικών.

Ο «Χάρτης του Ρίο» τίμησε την απόφαση της Αφρικανικής Ένωσης να ανακηρύξει το 2025 Έτος Αποζημιώσεων για τους Αφρικανούς και τους ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής, αναγνωρίζοντας τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κληρονομιάς του αποικιοκρατίας και του διατλαντικού δουλεμπορίου.

Στο πολιτιστικό μέτωπο, οι BRICS υποστήριξαν μέτρα για την ενίσχυση των δημιουργικών οικονομιών του Παγκόσμιου Νότου, τονίζοντας τις οικονομικές και πολιτιστικές τους συνεισφορές. Οι BRICS υπογράμμισαν επίσης την ανάγκη επιστροφής της πολιτιστικής κληρονομιάς στις χώρες προέλευσής της, μια πρακτική που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολιτικά και νομικά εμπόδια. Η τεχνητή νοημοσύνη αντιμετωπίστηκε ως τεχνολογία με τη δυνατότητα να μεταμορφώσει τον κόσμο της εργασίας, αλλά και ως τεχνολογία που μπορεί επίσης να εμβαθύνει τις ανισότητες και να δημιουργήσει διαρθρωτική ανεργία. Δεδομένου αυτού του σεναρίου, οι χώρες BRICS υποστηρίζουν μια υπεύθυνη προσέγγιση που να σέβεται την εθνική νομοθεσία και τις διεθνείς συνθήκες, διασφαλίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα χρησιμοποιείται για το κοινό καλό.

Οι χώρες επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για την ανάπτυξη ψηφιακών πολιτικών χωρίς αποκλεισμούς και για τη διεθνή συνεργασία για τη ρύθμιση της χρήσης των νέων τεχνολογιών με ηθικό και βιώσιμο τρόπο.

Στις ΗΠΑ ασφαλώς δεν άρεσε το γεγονός ότι στο τελικό ανακοινωθέν των BRICS αναφέρεται η προσπάθεια δημιουργίας αυτόνομων υποθαλάσσιων δικτύων τηλεπικοινωνιών, «για να αυξήσουμε την ταχύτητα, την ασφάλεια και την κυριαρχία μας στην ανταλλαγή στοιχείων και τεχνητής νοημοσύνης», όπως τόνισε ο Λούλα.

Η πραγματικότητα

Οι χίλιες σημαίες υπερηφάνειας ΛΟΑΤΚΙ+ και οι δέκα αγχόνες που στήθηκαν στην άμμο της παραλίας Ιπανέμα του Ρίο έγιναν το σύμβολο μιας διαμαρτυρίας που επιδίωξε να τονίσει τις διώξεις των μειονοτήτων στο Ιράν. Tο StandWithUs που διοργάνωσε τη δράση υπέρ των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ προειδοποίησε ότι «το Ιράν σκοτώνει ομοφυλόφιλους σε δημόσιες πλατείες», υπενθυμίζοντας ότι «πολλές από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, οι περισσότερες χώρες της Αφρικής και σχεδόν όλη η Μέση Ανατολή, με εξαίρεση το Ισραήλ (η μόνη φιλελεύθερη δημοκρατία στην περιοχή), διώκουν, φυλακίζουν και σε πολλές περιπτώσεις δολοφονούν ομοφυλόφιλους».

Μια διαπίστωση, που παρά την φιλο-ισραηλινή της τοποθέτηση, κατέδειξε παράλληλα τις αποστάσεις της «Χάρτας του Ρίου» με την πραγματική κατάσταση που βρίσκονται τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα των γυναικών, των νέων, των μειοψηφιών, των εργαζομένων, τη διαφορετικότητα υπό διωγμό σε πολλές χώρες των BRICS.

Με τη Γάζα και την ειρήνη

Οι BRICS απέφυγαν να χρησιμοποιήσουν τη λέξη «γενοκτονία» καταδικάζοντας τη σφαγή των Παλαιστινίων στη Γάζα, για να μην κλιμακώσουν προφανώς την αντιπαράθεσή τους με τις ΗΠΑ. «Απολύτως τίποτα δεν δικαιολογεί τις τρομοκρατικές ενέργειες που διαπράττει η Χαμάς. Αλλά δεν μπορούμε να παραμείνουμε αδιάφοροι απέναντι στη γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα, την αδιάκριτη δολοφονία αθώων πολιτών και τη χρήση της πείνας ως όπλο πολέμου», τόνισε από την πλευρά του ο πρόεδρος Λούλα, προσθέτοντας ότι «η μόνη λύση είναι ο τερματισμός της ισραηλινής κατοχής».

Το θέμα της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, του πολέμου και της μείωσης του κοινωνικού κράτους αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό θέμα για τους ηγέτες των BRICS. «Πάντα είναι πιο εύκολο να επενδύεις στον πόλεμο παρά στην ειρήνη. Ο φόβος μιας πυρηνικής καταστροφής έχει επιστρέψει στην καθημερινή ζωή», τόνισε ο Λούλα.

Πηγή: epohi.gr: Προς τα πού βαδίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση;

epohi.gr/ Προς τα πού βαδίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση; Εξοπλισμοί, αμυντική βιομηχανία και το άλμα στο κενό, της Μαρίας Καραμεσίνη