Τον συνάντησα ένα απόγευμα Τετάρτης, στο Θέατρο Άλσος, λίγο πριν ξεκινήσει η Ταράτσα του, το πιο χειροποίητο πολυθέαμα, που πλέον έχει γίνει ένας αγαπημένος καλοκαιρινός θεσμός. 

Η τύχη μου εκείνη την Τετάρτη, δεν εξαντλήθηκε εκεί. Είχα την χαρά να παρακολουθήσω και την πρόβα της Ταράτσας, με σπουδαίους καλλιτέχνες, λίγο πριν ανεβούν στη σκηνή. Το χαμόγελο και η καλή τους διάθεση μαρτυρούσε πως η Ταράτσα δε συνιστά μόνο για τους θεατές της ένα υπέροχο θέαμα, αλλά αποτελεί κι έναν τόπο συνάντησης για καλλιτέχνες διαφορετικών γενεών. Αγαπημένοι καλλιτέχνες, εντυπωσιακά σκηνικά και κοστούμια, θεαματικές χορογραφίες και μια υπέροχη ορχήστρα, που δεν πρέπει να χάσει κανείς. Η Ταράτσα του Φοίβου, συνεχίζεται μέχρι τις αρχές Οκτώβρη. 

Ο Φοίβος Δεληβοριάς μοιράστηκε με τη ROSA την ιστορία πίσω από την Ταράτσα του, μίλησε για τις εμβληματικές προσωπικότητες με τις οποίες έχει συνεργαστεί, αναφέρθηκε στα έργα του αλλά και στα ζητήματα της επικαιρότητας, όπως η διερεύνηση του πολύνεκρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη αλλά και ευρύτερα η κοινωνικο-πολιτική κατάσταση στη χώρα. 

Πίσω από κάθε σας έργο, υπάρχει μια ιστορία. Όπως έχετε δηλώσει, σας άρεσαν πάντα οι ιστορίες γιατί «δεν σας αρκούσε η πραγματικότητα».  Ποια είναι όμως η ομορφότερη ιστορία που έχετε ζήσει καλλιτεχνικά;

Η ιστορία της «Ταράτσας», χωρίς συζήτηση. Κι αυτό γιατί δημιουργήθηκε μέσα στην κρίση, την απελπισία, την ανάγκη επιτέλους να ζήσουμε κάτι το οποίο μας απέκρυπτε επιμελώς και η «φούσκα» και τα μνημόνια. Κάτι δικό μας, χειροποίητο, που να μην είναι νεοπλουτίστικη μίμηση ούτε αυτοτιμωρούμενη μιζέρια. Είχα γράψει τον «Μπάσταρδο γιο» το 2013, ανακαλώντας κάποια πολιτιστικά ξέφωτα από τη συλλογική μνήμη, πράγματα που δεν είχα ζήσει, με έκαναν όμως να χαμογελώ όταν τα σκέφτομαι. Από το Πατάρι του Λουμίδη ως τη Μάντρα του Αττίκ. Και ξαφνικά, το 2017, το τραγούδι άρχισε να ζωντανεύει μπροστά μου. Αναγνώρισα τον Αττίκ στη μορφή του Αλευρά, τους παλιούς θεατρώνες στην μορφή του Μαροσούλη, γνώρισα και επικοινώνησα μέσα από μιαν υπέροχη παρέα, όλους όσους δεν πρόλαβα. Πάλκα, επιθεωρήσεις, κείμενα, χορεύτριες, θεϊκές τραγουδίστριες, την μαγεία του καμαρινιού, το άγχος του καλεσμένου, το τρακ του παλιού και την αφοβιά του νέου. Και ήταν η αρχή για υπέροχα πράγματα στη ζωή μου, για τις παραστάσεις στο –εξίσου θρυλικό για μένα- «Κύτταρο», για τα «Νούμερα». Έκανα τα όνειρά μου και την απελπισία του καιρού μας ένα μικρό ξέφωτο, ανοιχτό σε όλους τους φίλους, σε όσους δεν πάνε για τα έτοιμα λεφτά, σε όσους καταλαβαίνουν πως η ζωή είναι γιορτή μόνο όταν την χαρίζεις. Δεν ξέρω τι καλλιτεχνικό αποτύπωμα θα αφήσουμε, ξέρω όμως πως –πατώντας ξανά σε ένα παλιό, φωτεινό μονοπάτι- βρήκαμε εκείνη την παλιά κλωστή που μας απέκρυψε τόσο η αστακομακαρονάδα, όσο και ο αυτοευνουχισμός των αλλεπάλληλων κρίσεων.

Έχετε συνεργαστεί με εμβληματικές προσωπικότητες όπως μεταξύ άλλων ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Θανάσης Βέγγος. Πώς θα τους περιγράφατε ως προσωπικότητες; Τι έχετε κρατήσει από εκείνους μέχρι και σήμερα;

Όλοι οι άνθρωποι που θαύμασα ήταν άνθρωποι που πάνω από όλα έκαναν την τρέλα τους στέρεο έδαφος, πήραν την πιο τρελή, την πιο ανυπεράσπιστη πλευρά τους στα σοβαρά. Σκεφτείτε πόσο παράξενοι άνθρωποι ήταν αυτοί οι δυο που αναφέρετε, τη φωνή τους, το περπάτημά τους. Και σκεφτείτε κι άλλους τέτοιους, αποσυνάγωγα παιδάκια, που μας επιβλήθηκαν επειδή δεν φοβήθηκαν το ότι είναι παράξενοι, το ότι είναι «τρελοί», «μπάσταρδοι γιοι». Ο Τσαρούχης, η Πλάτωνος, ο Χουλιαράς, ο Ρασούλης, ο Τσιώλης, η Παναγιωτοπούλου, η Κριεζή, ο Ελύτης, ο Χειμωνάς, ο Μποστ, ο Χατζής, o Iωάννου, ο Βακαλόπουλος, ο Κηλαηδόνης. Ποιος απ’αυτούς –και τόσους άλλους, τους ξέρετε- κινήθηκε συντηρητικά, μετριοπαθώς, μικροαστικά; Όλοι είναι παιδιά του αέρα που φυσάει. Και πολεμιούνται ακόμη από την εξουσία –όσο κι αν υποκριτικά τους ανακαλεί. Και σήμερα να ξανάρχιζαν, θα τους λογόκριναν και θα τους προπηλάκιζαν όπως τότε.

Έχετε συνεχή επαφή με τον κόσμο. Τι εισπράττετε αυτή τη στιγμή ως το κυρίαρχο συναίσθημα των ανθρώπων στην χώρα μας και που το αποδίδετε;

Οι άνθρωποι είναι απολύτως διαθέσιμοι και έτοιμοι όταν πρόκειται για μια δημιουργική γραμμή που θα τους πάει μπροστά. Γι’ αυτό και είναι έξαλλοι με τους πολιτικούς και τους έχουν γυρίσει την πλάτη. Έχουν καταλάβει πως η παρούσα κυβέρνηση δεν έχει πριμοδοτήσει τη δημιουργία, αλλά τους μεταπράτες, όσους ζουν από τα έτοιμα κι από τον κόπο των άλλων. Και το καταλαβαίνουμε στο πετσί μας, ακρίβεια και νοίκια αδιανόητα, μηδενική προστασία από τις καταστροφές, διαλυμένο σύστημα υγείας. Και η αντιπολίτευση, όμως, είναι ένας χώρος φοβερά κατώτερος των περιστάσεων: βυζαντινισμοί, μαχαιρώματα, ναπολεόντεια σύνδρομα, απουσία πολιτικού λόγου και προτάσεων, αυριανικά κατάλοιπα. Σε αυτό το κενό μεταξύ «συρμού και αποβάθρας», κινείται με άνεση η ακροδεξιά. Είναι προδιαγεγραμμένη όμως η πορεία της, γιατί είναι απολύτως εξαρτώμενη από το σύστημα. Και όσο αυτό την χρησιμοποιεί ως μπαμπούλα, τόσο ο κόσμος πάει αντίθετα. Δείτε τι έκανε ο κόσμος στη Βρετανία και στην Γαλλία.

Αν δεν κάνατε αυτήν την δουλειά, τι θα θέλατε να κάνετε και γιατί;

Θα μπορούσα να είμαι δάσκαλος, αγαπάω πολύ τα παιδιά. Ή ιδιοκτήτης θερινού κινηματογράφου. Για το δεύτερο έχω ακόμα χρόνο.

Σε μια εποχή που όλοι μετρούν τα λόγια τους, εσείς έχετε επιλέξει με την στάση και την δουλειά σας να παίρνετε θέση. Υπέρ των αδύναμων, των ξεριζωμένων, των ευάλωτων. Είναι κάποια ανάγκη σας, κι αν ναι, από που πηγάζει;

Πνίγομαι. Δεν αντέχεται να γίνονται αυτά που γίνονται (υποκλοπές, Τέμπη, Πύλος και τόσα άλλα) και να μην υπάρχει αντίδραση από τη Δημοσιογραφία και την Τέχνη. Και δεν εννοώ μικρή αντίδραση –κατ’ εξαίρεση-, αλλά μεγάλη και συνεχής, μέχρι να αναγκαστούν οι ιθύνοντες να αλλάξουν οριστικά.. Σκεφτείτε πώς θα τα αντιμετώπιζε όλα αυτά η παλιά αστική δημοσιογραφία. Μακάρι να λειτουργούσε έτσι ο σημερινός Τύπος, ώστε να μην αναγκάζομαι κι εγώ -και ο κάθε άλλος καλλιτέχνης- να βγαίνει συνεχώς σαν τον Δικαιόπολι, με το «κεφάλι στον πάγκο του χασάπη».

Πώς σχολιάζετε την πολιτική διαχείριση του πολύνεκρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών και την διερεύνησή του;

Καλά, αυτά που είδαμε στην Εξεταστική, η αλαζονεία αυτού του Μαρκόπουλου και όλων των άλλων, η απόλυτη επιβράβευση αυτής της Επιτροπής από τον τελευταίο ανασχηματισμό, η λάσπη με την οποίαν αντιμετώπισαν την τραγική αξιοπρέπεια της κυρίας Καρυστιανού, μου προκάλεσαν κι εμένα και σε πολύ-πολύ κόσμο ανατριχίλα, αηδία. Να έχεις πάρει αυτό το μήνυμα στις ευρωεκλογές κι εσύ να επιβραβεύεις την επονείδιστη επιτροπή που προκάλεσε αυτή την αντίδραση, είναι κάτι που με ξεπερνάει.

Πάντα φροντίζετε να δίνετε χώρο σε νέους καλλιτέχνες και δημιουργούς. Το αισθάνεστε ως χρέος; 

Ως χαρά και έμπνευση, πρώτα απ’ όλα. Άλλωστε κι εγώ χώρο πήρα στο ξεκίνημα, από τον Χατζιδάκι, από τον Σαββόπουλο, τον Περίδη. Όσο πιο πολύ χώρο καταλαμβάνει η Τέχνη στη δική σου ζωή, τόσο πιο πολύ έχεις να δώσεις.

Τα έργα σας έχουν κοινωνικοπολιτικές αναφορές. Δανείζομαι ως παράδειγμα το κομμάτι σας για την Ελένη Τοπαλούδη. Όπως έχετε πει το κομμάτι σας αυτό αποτυπώνει την ενοχή της κοινωνίας, όλων μας. Μετά την άγρια γυναικοκτονία της Ελένης, ακολούθησαν κι άλλες. Δεν έχει αλλάξει τίποτα τελικά από τότε;

Έχουν αλλάξει πολλά. Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη ορατότητα σε όλα αυτά τα εγκλήματα, που κάποτε περνούσαν στα ψιλά, τα κουκούλωναν οι μικροκοινωνίες και τα σόγια. Δαγκώνει το φίδι, πριν ξεψυχήσει οριστικά. Είναι πάντως καιρός πολέμου στο ζήτημα αυτό. Και «πρέπει να ‘χουμε σαφή διακριτικά» που έλεγε και ο μέγιστος Τζιμάκος. Δεν γίνεται να κλαψουρίζουμε σαν κάτι μπούμερ δημοσιογράφους ότι απειλούνται τα αντρικά μας προνόμια από το 3ο κύμα του φεμινισμού. Το καταραμένο φίδι τρώει κόσμο αυτή τη στιγμή.

Παρά την μεγάλη επιτυχία που γνώρισαν «Τα Νούμερα», η ΕΡΤ αποφάσισε να τα κόψει. Σας στοίχισε; Θεωρείτε ότι η δράση σας και το γεγονός ότι δεν διστάσατε να εκφράζετε την θέση σας έπαιξαν καθοριστικό ρόλο;

Δεν θα ήθελα να απαντήσω στην ερώτηση αυτή. Θα ήθελα απλώς να πω πως τα «Νούμερα» ήρθαν για μια βραδιά στην «Ταράτσα» και όχι μόνο εξαντλήθηκαν τα εισιτήρια σε ώρες, έκλεισε η Πατησίων από τον κόσμο εκείνο το βράδυ. Κάναμε μια πολύ συγκινητική παράσταση, ξεχνώντας όλα τα δυσάρεστα. Αυτή η δυναμική –κι αυτή η χαρά- που βιώσαμε και μοιραζόμαστε ενάμιση χρόνο μετά το άδοξο φινάλε, λέει πολύ περισσότερα –και σωστότερα- απ’ όσα θα’ λεγα εγώ.

Επέστρεψε και φέτος η «Ταράτσα του Φοίβου», κάθε Τετάρτη.  Ένα ακόμη καλοκαίρι με πολλούς και ξεχωριστούς καλεσμένους. Τι διαφορετικό έχει η φετινή χρονιά;

Έχει τη σπουδαία Γαλήνη Χατζηπασχάλη, την –έκπληξη και ως θεατρίνα- Ρένα Μόρφη, τον «ελβετικό σουγιά» Περικλή Σιούντα, τα σκηνικά και τα κοστούμια του Πάρι Μέξη, τις χορογραφίες της Εύης Σούλη, μια θαυμάσια ορχήστρα. Και ίσως τα πιο απολαυστικά νούμερα της Ταράτσας όλα αυτά τα χρόνια. Τον πυρήνα των παλιών συνεργατών δεν τον αναφέρω γιατί είμαστε όλοι εκεί και θέλουμε να είμαστε για πολλά χρόνια ακόμα, κεφιού επιτρέποντος.

Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας σχέδια;

Στις 10 Σεπτεμβρίου θα δώσω μια μεγάλη αναδρομική συναυλία στην Τεχνόπολη, με τους πολύτιμους συνεργάτες μου. Θα συμμετέχει και το εξαιρετικό «Παιδί-Τραύμα», ένας από τους πιο ολοκληρωμένους δημιουργούς που μας παρουσίασε η τελευταία 5ετία. Και στις 19 Σεπτεμβρίου θα δώσω την ίδια συναυλία στη Μονή Λαζαριστών, στην Θεσσαλονίκη. Θα κάνουμε ένα μεγάλο πάρτι με ύλη την μικρή μας ιστορία. Μετά, απόσυρση. Θέλω όσο τίποτα να γράψω καινούργια τραγούδια. 

Πηγή: www.rosa.gr