Δάφνη Καράβολα, Ευρυδίκη Μπερσή με κοινή έρευνα Τη Δευτέρα 23 Μαρτίου ξεκινάει στη Λάρισα η δίκη για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη. Αν και τυπικά αυτή η δίκη εστιάζει στη νύχτα της σύγκρουσης, το πραγματικό της αντικείμενο εκτείνεται χρονικά πολύ πριν από το συμβάν.
Στη δικαστική αίθουσα πρόκειται να ξετυλιχτεί μια σύνθετη και πολυεπίπεδη αλυσίδα ευθυνών, που ξεκινάει από τη λειτουργία του σταθμού Λάρισας και τις συνθήκες στελέχωσής του, καταπιάνεται με την εξέλιξη των έργων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης (σύμβαση 717) μέσα από τη διοίκηση του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ και αγγίζει (δυστυχώς οριακά) τις ανώτερες βαθμίδες εποπτείας του σιδηροδρομικού συστήματος, τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και το υπουργείο Μεταφορών και φυσικά την Hellenic Train.
Στο σημερινό ρεπορτάζ επιχειρούμε να χαρτογραφήσουμε την ανατομία της επικείμενης δίκης: ποιοι είναι οι 36 κατηγορούμενοι/ες, ποιες κατηγορίες τους αποδίδονται, πώς οι ίδιοι/ες τοποθετούνται απέναντί τους και, τελικά, ποια είναι η αλυσίδα ευθυνών που καλείται να διερευνήσει η ελληνική δικαιοσύνη;
Για να μπουν τα πράγματα σε μια σειρά, οι δημοσιογράφοι και οι ερευνήτριες/ες του Solomon, του Reporters United και της ερευνητικής ομάδας Forensic Architecture Initiative Athens (FAIA) μελετήσαμε εδώ και ένα χρόνο εκτενώς το υλικό της δικογραφίας: το κατηγορητήριο της εισαγγελίας, τις απολογίες των κατηγορουμένων, τις καταθέσεις των μαρτύρων και περισσότερες από 80 ώρες ηχητικών καταγραφών.
Από την ανάγνωση και ανάλυση της ογκώδους δικογραφίας αναδύεται μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο αφηγήματα: Από τη μία, η εισαγγελική πρόταση βλέπει ένα πλέγμα πράξεων και παραλείψεων που δημιούργησε ένα σύστημα έτοιμο να καταρρεύσει. Από την άλλη, οι ισχυρισμοί των κατηγορουμένων εμφανίζουν μια ευθύνη θρυμματισμένη, διαχεόμενη και συχνά μετατοπιζόμενη μεταξύ υπηρεσιών, οργανισμών και βαθμίδων.
Τελικά, το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει όχι μόνο ποια πρόσωπα φέρουν ποινική ευθύνη, αλλά κυρίως αν το δυστύχημα ήταν αποτέλεσμα συγκεκριμένων ατομικών αποτυχιών ή η έκφραση βαθύτερων συστημικών παθογενειών.
Η ανάλυση που θα διαβάσετε βασίζεται στα στοιχεία που συλλέχθηκαν στο στάδιο της ανάκρισης και δεν προδικάζει τα όσα πρόκειται να ακουστούν μέσα στη δικαστική αίθουσα, στα οποία και θα βασιστεί τελικά η απόφαση του δικαστηρίου. Ευελπιστούμε, παρόλα αυτά, να αποτελέσει πυξίδα αυτής της δίκης για τις αναγνώστριες και τους αναγνώστες μας. Ένα σημείο αναφοράς στο οποίο θα επανέρχεστε στη δύσκολη προσπάθεια πλοήγησης στην υπόθεση τους μήνες που θα ακολουθήσουν.
Καλή ανάγνωση!
