Η τελετή λήξης του 76ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου ξεκίνησε με την προσμονή πως επιτέλους εδώ, μέσα στην μεγάλη αίθουσα του Berlinale Palast, ο Βιμ Βέντερς και η επιτροπή του θα έδιναν επιτέλους τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις, το θόρυβο και την κακή δημοσιότητα που απέκτησε το Φεστιβάλ μετά από τη δήλωση του Γερμανού σκηνοθέτη και Προέδρου της φετινής κριτικής επιτροπής, στην αρχή του Φεστιβάλ, πως το «σινεμά δεν πρέπει να είναι πολιτικό».Διαβάστε εδώ αναλυτικά όλα όσα συνέβησαν από την δήλωση του Βιμ Βέντερς μέχρι και σήμερα.
Στην τελετή λήξης, η Berlinale φυσικά και δεν αναγνώρισε τη γενοκτονία στη Γάζα (ποιος περίμενε άλλωστε κάτι τέτοιο;), αλλά τόσο η Διευθύντρια του Φεστιβάλ Τρίσια Τατλ όσο και ο Βιμ Βέντερς, όπως και η οικοδέσποινα της βραδιάς μίλησαν γενικά, επίμονα και επαναλαμβανόμενα για την ενωτική δύναμη της γλώσσας του σινεμά και την ελευθερία που δίνει στην έκφραση μια πλατφόρμα σαν το ιστορικό Φεστιβάλ Βερολίνου. Σε μια υπερπροσπάθεια να ξεχαστεί αυτή η ιστορία και να οδεύσουμε πιο ομαλά προς το 77ο Φεστιβάλ Βερολίνου το 2027.
Χρυσή Αρκτος: Κίτρινα Γράμματα του Τούρκου Ιλκέρ Τσατάκ, Γερμανία/Γαλλία/Τουρκία: Ο Ιλκέρ Τσατάκ, σκηνοθέτης της ταινίας «Κίτρινα Γράμματα» που κέρδισε τη Χρυσή Αρκτο δήλωσε απλά πως η ταινία του μιλάει πολιτικά από μόνη της.
Η ταινία του, γυρισμένη στη Γερμανία, καθώς όπως υποστηρίζει και ο ίδιος δεν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί στην Τουρκία βασίστηκε πάνω σε αληθινές μαρτυρίες Τούρκων καλλιτεχνών που απολύθηκαν από τις θέσεις τους, την περίοδο 2019–2020, γιατί πήραν μέρος σε διαδηλώσεις, υπέγραψαν μία διακήρυξη για ειρήνη ή απλώς κάπνισαν σε κλειστό χώρο. Η παράνοια ενός φασιστικού καθεστώτος με τη βιτρίνα μίας δημοκρατίας, όπως αυτή της Κυβέρνησης Ερντογάν, είχε ροκανίσει τις αντοχές τους και διέλυσε τις ζωές των ίδιων και των οικογενειών τους. Βρέθηκαν εξόριστοι στη Γερμανία ή σε άλλες χώρες της Ευρώπης όπου έπρεπε να ξεκινήσουν από την αρχή. Παρόμοια ιστορία συνέβη, ειρωνικά, στον Εμίν Αλπέρ, σκηνοθέτη της «Σωτηρίας», όταν δίδασκε σε Πανεπιστήμιο της Τουρκίας.
Ευθέως στο θέμα της Παλαιστίνης αναφέρθηκε με έναν υπέροχο λόγο ο άλλος Τούρκος Εμίν Αλπέρ (στη φωτό του άρθρου), σκηνοθέτης της «Σωτηρίας» που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής και άλλοι δύο σκηνοθέτες που βραβεύτηκαν οι ταινίες τους και αυτές αναφέρουμε.
«Η ταινία μας μιλάει για εισβολείς που διαπράττουν αποτρόπαια εγκλήματα. Προσπάθησα να καταλάβω τι ακριβώς συνέβαινε στο μυαλό τους κατά τη διάρκεια όλης της ταινίας. Επίσης προσπάθησα να κατανοήσω την κατάσταση των επιζώντων. Και ένα από τα πράγματα έμαθα είναι ότι η μεγαλύτερη μοναξιά στον κόσμο είναι αυτή που νιώθεις όταν υποφέρεις, όταν χάνεις τα δικαιώματα σου μέρα με τη μέρα, όταν σε πυροβολούν με σφαίρες που έχουν αγοραστεί με τους δικούς σου φόρους, όταν σε βομβαρδίζουν αυτοί που δεν σε θεωρούν ούτε καν άνθρωπο. Σε εκείνες τις στιγμές νιώθεις ότι είσαι ολομόναχος. Οταν βλέπεις ότι κανείς δεν νοιάζεται για σένα γίνεσαι ο πιο μοναχικός άνθρωπος στον κόσμο. Οπότε το λιγότερο που έχουμε να κάνουμε εδώ είναι να σπάσουμε τη σιωπή. Και να τους θυμίσουμε ότι δεν είναι στην πραγματικότητα μόνοι τους. Προς τους Παλαιστίνιους στη Γάζα που ζουν και πεθαίνουν στις πιο φρικτές συνθήκες, δεν είστε μόνοι. Προς τους Ιρανούς που υποφέρουν από μια τυρρανία, δεν είστε μόνοι. Προς τους Κούρδους στη Ρόζαβα και τη Μέση Ανατολή που παλεύουν για τα δικαιώματά τους εδώ και περίπου έναν αιώνα, δεν είστε μόνοι. Τέλος, προς τους δικούς μου ανθρώπους. Δεν είστε μόνοι. Τους φίλους μου που βρίσκονται στη φυλακή, [σ.σ αναφέρει ονόματα Τούρκων, αναμεσά τους και πολιτικούς που βρίσκονται στη φυλακή] τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης και όλους τους δημάρχους που είναι στη φυλακή. Δεν είστε μόνοι. Δεν είμαστε μόνοι. Δεν θα είμαστε μόνοι.».
ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ PERSPECTIVES
Α΄ Βραβείο: Chronicles from the Siege του Αμπνταλάχ Αλκχατίμπ, Αλγερία/Γαλλία/Παλαιστίνη
Ο Παλαιστίνιος σκηνοθέτης ανέβηκε στη σκηνή. Ειρωνέυτηκε την Διευθύντρια του Φεστιβάλ ότι αυτός θα αναγκαστεί να διαβάσει τη δήλωσή του γιατί δεν την έχει γραμμένη σε auto cue.
«Θα μπορούσα να πω ευχαριστώ και πόσο χαρούμενος είμαι, αλλά είμαι Παλαιστίνιος και θα μιλήσω για την Παλαιστίνη. Σκέφτηκα πολλές φορές να αποχωρήσω από το Φεστιβάλ αλλά έμεινα γιατί ήθελα να σταθώ εδώ και να πω πως μια μέρα η Παλαιστίνη θα είναι ελεύθερη και θα έχουμε το δικό μας φεστιβάλ που θα συμπαραστέκεται σε όσους βρίσκονται κάτω από κατοχή, πολιορκία και δικτατορία σε όλον τον κόσμο. Και θα βάζουμε την πολιτική πάνω από το σινεμά, την ελευθερία πάνω από την ομορφιά και τον άνθρωπο πάνω από την κουλτούρα. Η μέρα μας έρχεται και τότε η Παλαιστίνη θα θυμάται όλους όσους την υποστήριξαν και όλους όσους στάθηκαν απέναντί της. Απέναντι στο δικαίωμα μας να ζήσουμε με αξιοπρέπεια. Κάποιοι μου είπαν ότι θα έπρεπε να φοβάμαι να πω όλα αυτά, επειδή είμαι πρόσφυγας στη Γερμανία, αλλά δεν με νοιάζει. Η γερμανική κυβέρνηση είναι συνεργός στην γενοκτονία στη Γάζα και είναι αρκετά έξυπνη για να το αντιλαμβάνεται και να μην ενδιαφέρεται γι' αυτό. Free Palestine».
ΒΡΑΒΕΙΑ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ
Χρυσή Αρκτος: Someday a Child της Λιβανέζας Μαρι-Ρόουζ Οστά, Γαλλία/Ρουμανία/Λίβανος
H Μαρί-Ρόουζ Οστά δήλωσε φορτισμένη: «Ναι, η Berlinale είναι ορατή και αρνούμαι να μας την πάρουν από εμάς τους ανεξάρτητους κινηματογραφιστές. Στέκομαι εδώ, χωρισμένη στα δύο. Από τη μία είμαι η σκηνοθέτης που χαίρεται πολύ με αυτό το βραβείο και από την άλλη ο άνθρωπος, η γυναίκα από το Λίβανο που θέλω να μοιραστώ μαζί σας την ιστορία μου. Εκανα μια ταινία για ένα παιδί με υπερδυνάμεις που καταρρίπτει δύο ισραηλινά μαχητικά επειδή έκαναν θόρυβο και δεν το άφηναν να κοιμηθεί. Στην πραγματικότητα, στη Γάζα και το Λίβανο τα παιδιά δεν έχουν υπερδυνάμεις για να υπερασπιστούν τις ζωές τους από τις ισραηλινές επιθέσεις. Η εκεχειρία παραβιάζεται καθημερινά. Αν αυτό το βραβείο κάνει κάτι περισσότερο από το να με κάνει χαρούμενη είναι να δηλώσει ότι η ζωή κανενός παιδιού δεν πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμη.»
lifo.gr/ Η Αρουντάτι Ρόι αποχωρεί από την Berlinale καταγγέλλοντας δηλώσεις του Βέντερς για τη Γάζα
β)Κάποιες ταινίες του Βιμ Βέντερς, όπως το Παρίσι Τέξας, Τα φτερά του έρωτα, Η Αλίκη στις πόλεις, Η κατάσταση των πραγμάτων, Buena Vista Social Club, Υπέροχες μέρες, τις έχω δει τουλάχιστον δύο φορές.Τραγούδια του Νικ Γκέιβ με έχουν πάρει στα φτερά τους και με πήγαν σε κορυφές μου μέχρι τότε αθέατες. Τα βιβλία «Ο Θεός των Μικρών Πραγμάτων» και "Η άλγεβρα της αιώνιας δικαιοσύνης" της Ινδής συγγραφέα Αρουντάτι Ρόι που έχω διαβάσει με έκαναν να δω από άλλη γωνιά τον κόσμο, κάτι που το θεωρώ σημαντικό. Το "Αποκάλυψη τώρα" και οι τρεις Νονοί του Κόπολα, που μου άρεσαν πολύ, θεωρώ ότι είναι πολιτικές ταινίες, όπως μου άρεσαν και κάποιες του Κώστα Γαβρά, να, όπως το "Ζ" καθώς και αρκετές ταινίες του Κέν Λόουτς που τις βρήκα εξαιρετικές. Και σίγουρα, το δυνατό χαρτί είναι οι ταινίες του Σέργκει Αϊζενστάιν ( Ρήγα, Λετονία, 1898 - ΕΣΣΔ, 1948). Σ'αυτήν την πλευρά δεν κινείται και η δήλωση του Γιώργου Σεφέρη την άνοιξη του '69 κατά της χούντας; Με λίγα λόγια, στον κόσμο μου βρίσκω παραδείγματα και από τις δυο πλευρές. Τι με μπερδεύει; Ο Ζαν Λυκ Γκοντάρ, είναι ένας από τους πλέον αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Την περίοδο '68 - '74, την αποκαλούμενη μαοϊκή, επέλεξε να φτιάχνει αμιγώς πολιτικές ταινίες προσπαθώντας να εκφράζει με αυτές τις αρχές του και τα πιστεύω του. Από τις δύο που είδα, πιο πριν από τη μέση έφυγα. Πάντα όμως, παίζει η πιθανότητα κάποιος άλλος με άλλες αρχές και πιστεύω να καταφέρει να φτιάξει ταινίες που θα με κερδίσουν.
γ) Το σίγουρο είναι ότι δεν μπορώ να αποφασίσω και των μεν και των δε καλλιτεχνών που έχουν διαφορετικές απόψεις, αν τα έργα τους είναι συνέπεια των όσων πιστεύουν για τη σχέση των ταινιών με την πολιτική. Γι'αυτό με λίγα λόγια θεωρώ πως ανεξάρτητα του τι πιστεύουν οι καλλιτέχνες για τη σχέση πολιτικής και έργων το θέμα για μένα είναι αυτή καθ'εαυτή η ποιότητα της τέχνη τους. Είτε έχουν απόψεις σαν του Βέντερς είτε σαν του Κεν Λόουτς, αν είναι καλοί στην τέχνη τους πιστεύω ότι τα έργα τους θα ξεπερνάνε τις απόψεις τους, αν όχι θα προκύπτουν έργα που ο θεός να τα κάνει καλλιτεχνικά. Απλοϊκή μου φαίνεται αυτή η αντιμετώπιση, αλλά δυστυχώς ή μπορεί και ευτυχώς, μέχρι εκεί μπορώ να φτάσω.
