Όμως οι δύο αυτές μεταφράσεις, της «Ιστορίας» του Τίτου Λίβιου από την ΕΣΤΙΑ  και των «Μεταμορφώσεων»  του Οβιδίου από τον GUTENBERG είναι για μένα τα εκδοτικά γεγονότα της χρονιάς 2025 και τα δύο μεταφρασμένα από δύο σημαντικούς επιστήμονες, με βαθιά καλλιέργεια και μοναδική αίσθηση της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. 

Δεν θα αρχίσω να παπαγαλίζω λόγια σημαντικών κριτικών της Λογοτεχνίας αναφορικά με το γιατί πρέπει να διαβάζουμε σήμερα Κλασικούς. Θα μιλήσω μόνο για τον εαυτό μου και με την ορολογία μιας εκ των αγαπημένων μου διαλέκτων, της Θύρας 13 της Λεωφόρου: 

Διαβάζω Κλασικούς γιατί απλώς είναι γαμάτοι.

Τα έργα της Αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής Γραμματείας είναι η καλύτερη «παρηγοριά» για τη θνητότητα. Έχουν επίκεντρο τη σάρκα, το αίμα και τα οστά και δευτερευόντως το «άυλο» πνεύμα. Οι Κλασικοί έχουν φοβερό χιούμορ, συχνά και πολύ πλάκα, είναι ευφυείς, φοβερά παρατηρητικοί και είναι ο ορισμός του σέξυ καθώς τους διακρίνει και μεγάλη ελευθεριότητα αλλά με ένα τρόπο που φυσικά υπερβαίνει το sex talk. 

Το βασικό επιχείρημά μου όμως είναι ότι διαβάζω Κλασικούς, δηλαδή έργα που τα έχουν διαβάσει γενιές ανθρώπων επί χιλιάδες χρόνια πριν από μένα, γιατί έτσι αισθάνομαι ότι ανήκω κι εγώ στο Γένος των Ανθρώπων. 

Πέντε λόγοι να αποκτήσετε, να διαβάσετε και να δωρίσετε αυτά τα δύο βιβλία.

1. Οι μεταφραστές τους είναι καθηγητές ΑΕΙ. Δηλαδή, έχουν απαντήσει σε κάθε είδους ερωτήσεις των φοιτητών τους, έχουν διορθώσει γραπτά με μεγάλες κοτσάνες, γνωρίζουν από πρώτο χέρι τα προβλήματα και τις δυσκολίες που παρουσιάζουν τα κείμενα αυτά σήμερα. Δεν έχουν μελετήσει απλώς αλλά έχουν περπατήσει πολλά χιλιόμετρα στο πεδίο.

2. Και οι δύο γνωρίζουν καλά την αμηχανία που αισθάνεται ο σύγχρονος αναγνώστης όταν μπροστά στον πάγκο του βιβλιοπωλείου θα διστάσει ακόμα και να απλώσει το χέρι για να φυλλομετρήσει Τίτο Λίβιο και Οβίδιο γιατί σκέφτεται «Μα, είναι αυτό για μένα; Τι ξέρω εγώ από αυτά, δεν είμαι καν Τριτοδεσμίτης! Λατίνοι συγγραφείς τον 21ο αιώνα; Μήπως είμαι ούφο;». Τα ξέρουν όλα αυτά και ο καθένας τα απαντά με τον τρόπο του.

Ο καθ. Θεόδωρος Παπαγγελής επικοινωνεί με τα «μεγάλα κοινά» σε ένα πιο «ποπ» ύφος, εδώ τον βοηθάει και το συγκεκριμένο έργο του Οβιδίου ενώ ο καθ. Νίκος Καραπιδάκης με μια πληθωρική και λόγια «προφορική» απλότητα που κάνει τον αναγνώστη, κάτι φορές, να πιστεύει ότι μπορεί κι αυτός να μιλήσει και να γράψει έτσι.

Πάντως και οι δύο απαντούν στην ερώτηση «Γιατί να το διαβάσω τώρα αυτό» με αυτοπεποίθηση: «Άστο πάνω μου. Ακολούθησέ με και θα δεις πόσο συναρπαστικό βιβλίο παραμένει σήμερα αυτό». Και πράγματι σε πείθουν να τους ακολουθήσεις.

3. Τα δύο αυτά έργα, οι «Μεταμορφώσεις» και η «Ιστορία» είχαν καταλυτική επίδραση στο πως έχουμε γνωρίσει όλοι εμείς την Ευρωπαϊκή Ιστορία, τη Λογοτεχνία και το Θέατρο, ακόμα και τη Ζωγραφική. O Σέξπηρ έχει επηρεαστεί πολύ από τον Λίβιο ενώ ο Μποτιτσέλι, ο Τισιανός, ο Πουσέν, ο Μπερνίνι, ο Ντελακρουά, μέχρι και ο Πικάσο έχουν ζωγραφίσει εμπνευσμένοι από τις «Μεταμορφώσεις». Είναι τα θεμέλια του ευρωπαϊκού πνεύματος.

4. Η Ρώμη  είναι πάλι «τη μόδας», αν και για τον λάθος λόγο που βέβαια λέγεται Ντόναλντ Τραμπ. Η μεγάλη Mary Beard έκανε μάλιστα ένα podcast στη νέα της σειρά Instant Classics που εξηγεί πόσο «Ρωμαίος Αυτοκράτορας» είναι ο Τραμπ αλλά μιας και μιλάμε για Ρωμαίους Αυτοκράτορες σε σχέση με τη σύγχρονη  πολιτική θέλω να έχει καταγραφεί και η δική μου άποψη για αυτό το θέμα. Τόσο ο Τίτος Λίβιος όσο και ο Οβίδιος έζησαν επί αυτοκράτορα Αυγούστου (27 π.Χ-14 π.Χ), όταν η Ρώμη αρχίζει να απογειώνεται ως Αυτοκρατορία. Στον Αύγουστο αποδίδεται η περίφημη φράση «Παρέλαβα μια Ρώμη χτισμένη με τούβλα και την παραδίδω χτισμένη με μάρμαρο», το καταγράφει ο Σουητώνιος στους «Βίους Καισάρων». Είμαι απολύτως βέβαιη ότι στο μέλλον, για τον βλακάκο τον Ντόναλντ θα λένε ότι παρέλαβε μια χώρα χτισμένη από μάρμαρο και την παρέδωσε χωράφι.

5.Εδώ και χρόνια, δωρίζω βιβλία σπανίως και μόνο σε όσους  γνωρίζω καλά και έχουμε συνομιλήσει τόσο ώστε να έχουμε αναπτύξει ένα δικό μας κώδικα επικοινωνίας, με inside jokes, πειράγματα ατελείωτα, σιωπές και όλα αυτά που κάνουν κάθε επικοινωνία με τον άλλον μοναδική. Έχω φίλους που ξέρω ότι ενώ έχουν την περιέργεια, δεν θα απλώσουν το χέρι στον πάγκο του βιβλιοπωλείου για να πάρουν τον Οβίδιο ή τον Τίτο Λίβιο. 

Για τους φιλομαθείς και περίεργους φίλους σας λοιπόν που ξέρετε ότι θέλουν αλλά δεν τολμούν οι Κλασικοί είναι το καλύτερο δώρο, με αυτά τα δύο θα έχουν και δεινούς «οδηγούς» για μια βόλτα στο μαγικό κόσμο της Αρχαιότητας.

Υ.Γ.Ειλικρινά ευγνώμων για αυτά τα δύο βιβλία, για τους μεταφραστές και τους εκδότες.  Πέρασα πολλές ώρες με τον Οβίδιο, τον Τίτο Λίβιο τον διάβασα μονορούφι μόλις τον πήρα γιατί θα θελα να γράφω όπως ο Νίκος Καραπιδάκης, είναι και ιστορικός και έχει φοβερή αίσθηση του πολιτικού. Δεν γίνεται, το ξέρω αλλά κανείς δεν μου απαγορεύει να το θέλω!  

Στα σχόλια υπάρχουν και δύο σχετικές συνεντεύξεις. Η μία είναι όσα είπε ο Νίκος Καραπιδάκης στον Γιάννη Χαραλαμπίδη https://open.spotify.com/episode/6D5MtlKne4P5YDVj6euJ0L?si=oa9vJSzIQuyBStcbOUHUNA&fbclid=IwY2xjawO2Z0ZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBVeTBzTXBVbGxOR2c1QUtVc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHh4Zt3BcUa6YtIuZQ0cUCSHDpuEaNLjFqOkLEz0nxMtHgNhe3t_1-189ABde_aem_KLZVcmgHqHcLBIS3ubKiIQ&brid=XK9S2P3Fx1YAsZDlXAZeIg&nd=1&dlsi=26efdbce29d44333 

και η άλλη όσα είπε  ο Θεόδωρος Παπαγγελής στον Γιάννη Πανταζόπουλο https://www.lifo.gr/podcasts/akou-tin-epistimi/thodoris-papaggelis-edo-kai-dyo-hiliades-hronia-synantame-ti-reystotita?fbclid=IwY2xjawO2ZtlleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBVeTBzTXBVbGxOR2c1QUtVc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHpVstuIa05-eNbzD2wPXV9w-JEQwRVfVHCINshcMo1ECVWu9TmgdQrH3LAqE_aem_ldxj7ewRIURlXxNOPdh1nw .