Σ.Δ. Δύο ενημερωτικά άρθρα του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη που αφορούν την ελληνική πεζογραφία Γ.Περαντωνάκης: α) Αν ακολουθήσουμε τη διάκριση της «πολιτικής» (politics) και του «πολιτικού» (political), που επιμάνθηκε πρώτα από τον Καρλ Σμιτ το 1932, και τη σύλληψή τους από τους Σαντάλ Μουφ και Ερνέστο Λακλάου, οι οποίοι εξέλαβαν το «πολιτικό» ως το πεδίο της σύγκρουσης και την «πολιτική» ως το σύνολο των πρακτικών που αποπειρώνται να οργανώσουν ή να περιορίσουν αυτή τη σύγκρουση, τότε μπορούμε να δούμε τη σχέση της λογοτεχνίας με όλα αυτά σε δύο επάλληλους κύκλους. Ο ευρύτερος περιλαμβάνει την κοινωνική επικράτεια και τις σχέσεις εξουσίας μέσα σε αυτήν, ενώ ο στενότερος την ίδια την πολιτική ως θεσπισμένη και εφαρμοσμένη πρακτική.
Η λογοτεχνία πάντως ποτέ δεν έπαψε να είναι πολιτική, είτε επειδή μελετά με αισθητικούς τρόπους την Ιστορία και τις δι-εθνικές συγκρούσεις, είτε επειδή κατοπτεύει την εξουσία και τους μηχανισμούς της, είτε επειδή μιλά ευρύτερα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις μορφές αυταρχισμού, τη βία, την εκμετάλλευση, τις μειονότητες, τις κοινωνικές μεταβολές και τα πολιτισμικά παράγωγα.
Όσο για την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια η οικονομική κρίση, η επάνοδος ενός εμφυλιακού κλίματος, η τρομοκρατία, η Ακροδεξιά, τα ποικίλα κοινωνικά προβλήματα, που ενέχουν ωστόσο πολιτικές διαστάσεις, κ.λπ. αποτέλεσαν την καύσιμη ύλη για να γραφούν πολιτικά έργα με γόνιμους προβληματισμούς και ερωτήματα.
β) Ωστόσο, η πεζογραφία δεν καταπιάνεται μόνο με το σήμερα και δεν δοκιμάζει τις αντοχές της πολιτικής στα τέλη του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα. Η πολιτική στην Ελλάδα είναι συνυφασμένη με την Ιστορία και ο συγγραφέας της Μεταπολίτευσης, όπως ανέκαθεν έκανε η λογοτεχνία μας, σκέφτεται συχνά, συχνότατα, το πολιτικό μέσα στο ιστορικό. Ανατρέχει δηλαδή στο παρελθόν, για να βρει αίτια, να διακρίνει καταστάσεις, να εξετάσει τις ιδεολογίες μέσα στον δοκιμασμένο χρόνο και με την απόσταση που τον χωρίζει από αυτές, αλλά ενίοτε –με βιώματα ή μεταμνήμες– με την ίδια ζέση, σαν αυτές οι εποχές να αφορούν κρίσιμα και ζωτικά το παρόν.
Ήδη από το Κιβώτιο (1975) του Άρη Αλεξάνδρου, που κορυφώνει μία τάση αμφισβήτησης της κεντρικής κατεύθυνσης που έδωσαν στον Αριστερό χώρο οι επικεφαλής του, η Αριστερά και οι αγώνες της στη μεταπολεμική κυρίως εποχή είναι πρόσφορο έδαφος για μια ιδεολογική και εθνική αυτογνωσία. Από αυτό το μυθιστόρημα ξεπήδησαν δύο γραμμές πολιτικής σκέψης: η μία αφορά την ένδοθεν ανάλυση και αυτοκριτική της Αριστεράς από τους ίδιους τους κομμουνιστές συγγραφείς, κι η άλλη το ευρύτερο θέμα του Εμφυλίου, ο οποίος μπορεί να τελείωσε επίσημα το 1949, αλλά εξακολουθεί έως και σήμερα να προκαλεί πολέμους ιδεών.
