Αλέξης Δαμιανός (Αθήνα, 21.1.1921 -2006), ο μόνος Έλληνας σκηνοθέτης που ήθελα να του μοιάσω και δεν πειράζει που άργησα τρεις μέρες να τιμήσω τα γενέθλιά του. Από τις τρεις ταινίες που γύρισε, η ΕΥΔΟΚΙΑ (1971) μου προκάλεσε μεγάλη ταραχή και μεγάλη πόρτα πέρασα εξ αιτίας της. Να τονίσω ότι άλλο είναι να την πρωτοβλέπεις μέσα στη χούντα και άλλο μετά την πτώση της. Όποτε μιλούσε ο Δαμιανός, είτε στην τηλεόραση είτε δια ζώσης που τον άκουσα σε εκδηλώσεις αλλά και σε φιλικά του σπίτια, κρεμόμουνα από τα χείλη του. Και δεν ήταν μόνο αυτά που έλεγε και ο τρόπος που τα ζωγράφιζε στον αέρα, αλλά ήταν ότι, τουλάχιστον εγώ, ένιωθα ότι τα πίστευε και προσπαθούσε να τα ζει. Απόσπασμα από μία ομιλία του
Υπάρχει ένας αρχαίος μύθος που
είναι το πρώτο οικολογικό μήνυμα
στην ιστορία της ανθρωπότητας
και φανερώνει τις ολέθριες συνέπειες
της υπερτροφίας του ''Εγώ''.
Ο μύθος του Ερυσίχθονα.
Ο Ερυσίχθων,
νέος, ωραίος, δυνατός,
πλούσιος κι επιτυχημένος,
διατάζει τους δούλους του
να κόψουν τα δέντρα του άλσους
που είχαν αφιερώσει
οι Πελασγοί στη Θεά Δήμητρα,
για να χτιστεί εκεί παλάτι.
Ο Ερυσίχθων βλασφημεί κόβοντας
το ιερό δέντρο της Θεάς Δήμητρας,
τη Λεύκα.
Οι Δρυάδες, κόρες της Θεάς,
που κατοικούσαν στο δέντρο,
βγαίνουν ματωμένες
από τις φυλλωσιές και αλλόφρονες
τρέχουν στη μητέρα τους.
Η Δήμητρα θυμώνει και βρίσκει
την Πείνα.
Της λέει
να πάει να βρει τον Ερυσίχθονα
και να του δώσει ένα φιλί στο στόμα.
Η Πείνα πηγαίνει.
Τον βρίσκει να κοιμάται.
Του δίνει ένα φιλί και χάνεται.
Εκείνος ξυπνά
και αισθάνεται λιγούρα.
Πεινάει. Τρώει.
Πεινάει κι άλλο. Ξανατρώει.
Πεινάει. Πεινάει ακατάσχετα.
Αφού έφαγε
ό,τι φαγώσιμο υπήρχε, αρχίζει
να τρώει ό,τι βρίσκει μπροστά του.
Τρώει τα ζώα του,
τρώει τα ξύλα του σπιτιού του,
τρώει τα πάντα.
Μέχρι που πια
δεν υπάρχει τίποτα γύρω του
και στη μέση της ερημιάς,
αγριεμένος τρώει τις σαρκες του.
Έρυσις σημαίνει πληγή
και χθων σημαίνει γη.
Δηλαδή Ερυσίχθων μπορεί
και να σημαίνει Πληγή της Γης.
Αυτή η ρίζα του Ερυσίχθονα,
το αδυσώπητο ''Εγώ'',
που επισημάνθηκε επίμονα
και με πολλές παραλλαγές
από τους Αρχαίους Έλληνες,
(Ατρέας, Θυέστης,
Προκρούστης, Οιδίπους),
στις μέρες μας
έχει θεριέψει και νομιμοποιηθεί.
Ατομισμός, υπερκαταναλωτισμός,
ανταγωνισμός,
παγκοσμιοποίησις της εξουσίας.
Αυτές είναι οι αξίες σήμερα, αυτές
προβάλλονται και επιβάλλονται
από τα Marketing, τα Advertising,
τα Μ.Μ.Ε, την κάθε υπερδύναμη.
Σε αυτές
''σκοτωνόμαστε'' να ανταποκριθούμε,
και σαν τον Ερυσίχθονα
''τρώμε'' τις σαρκες μας
και βλαστημάμε τη ζωή μας...
Ακούω το αχολογητό των δασών
που φέρνει με ελαφριά σκόνη
τον θρήνο
του ''κονιορτοποιημένου'' ρητού:
''Το κατά φύσιν ζην εστί κατ' αρετήν''.
Αλέξης Δαμιανός
Σαν σήμερα, το 1921, γεννήθηκε.
.......................................................................
Πηγή:
camerastyloonline.
wordpress. com
Απόσπασμα από συνέντευξη
στον Μίμη Τσακωνιάτη.
