Η δυναμική γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου 

Η ανακοίνωση, που βασίστηκε στη σύσταση της διεθνούς επιτροπής συμβούλων του θεσμού, υπογραμμίζει τη δυναμική που έχει αναπτύξει η πόλη γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: τα βιβλιοπωλεία στο Μεντεγίν έχουν αυξηθεί κατά 542% τα τελευταία 70 χρόνια, ενώ η πόλη καταγράφει τον υψηλότερο δείκτη ανάγνωσης σε εθνικό επίπεδο. Και σε μια χώρα με έντονες κοινωνικές ανισότητες και ιστορικές εντάσεις, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

«Τα βιβλία λένε περισσότερα από απλές ιστορίες. Είναι πηγή δημιουργικότητας και μάθησης», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της UNESCO, Χαλέντ Ελ-Ενανί, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της πόλης ως παράδειγμα πολιτιστικής και αστικής αναγέννησης. «Η ανάδειξη του Μεντεγίν στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για το πώς ο πολιτισμός μπορεί να οικοδομήσει ειρήνη και κοινωνική συνοχή».

Επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό

Η περίπτωση του Μεντεγίν είναι χαρακτηριστική μιας πόλης που επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό. Από σύμβολο βίας και εγκληματικότητας τις προηγούμενες δεκαετίες, έχει εξελιχθεί σε διεθνές παράδειγμα καινοτομίας στον αστικό σχεδιασμό και την πολιτιστική πολιτική.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση έχουν διαδραματίσει οι δημόσιες βιβλιοθήκες και τα πολιτιστικά κέντρα, πολλά από τα οποία δημιουργήθηκαν σε χώρους με βαρύ παρελθόν, όπως πρώην φυλακές ή αστυνομικές εγκαταστάσεις.

Σήμερα, η πόλη διαθέτει περισσότερα από 110 βιβλιοπωλεία και 25 βιβλιοθήκες, που λειτουργούν όχι μόνο ως χώροι γνώσης αλλά και ως καταφύγια κοινωνικής συνοχής / WIKIPEDIA

Σήμερα, η πόλη διαθέτει περισσότερα από 110 βιβλιοπωλεία και 25 βιβλιοθήκες, που λειτουργούν όχι μόνο ως χώροι γνώσης αλλά και ως καταφύγια κοινωνικής συνοχής. Σε γειτονιές που άλλοτε συνδέονταν με αποκλεισμό και βία, οι χώροι αυτοί έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής συμμετοχής.

Η UNESCO αναγνώρισε αυτή τη στρατηγική προσέγγιση, επισημαίνοντας τη δέσμευση της πόλης στη «πολιτιστική κινητοποίηση» και την ικανότητά της να υλοποιεί μεγάλης κλίμακας πολιτιστικές δράσεις.

Σε γειτονιές που άλλοτε συνδέονταν με αποκλεισμό και βία, οι χώροι αυτοί έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής συμμετοχής / SHUTTERSTOCK

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της UNESCO για την ενίσχυση των οικοσυστημάτων ανάγνωσης παγκοσμίως. Προγράμματα όπως το «Centroamérica Lectora», που εφαρμόστηκε σε χώρες της Κεντρικής Αμερικής, έχουν ήδη δείξει ότι η πρόσβαση στο βιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Αντίστοιχες δράσεις υλοποιούνται και στην Αφρική, με έμφαση στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους, ενισχύοντας τη δημιουργία τοπικών εκδοτικών δομών.

Το Μεντεγίν γίνεται η 27η πόλη που λαμβάνει τον τίτλο από το 2001, ακολουθώντας μια μακρά λίστα που περιλαμβάνει πόλεις όπως η Μαδρίτη, η Αλεξάνδρεια, η Αθήνα και η Μπουένος Άιρες. Κάθε μία από αυτές αξιοποίησε τον θεσμό για να ενισχύσει τις πολιτιστικές της πολιτικές και να προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον.

Η χρονιά των εκδηλώσεων θα ξεκινήσει στις 23 Απριλίου 2027, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου και Πνευματικών Δικαιωμάτων, και αναμένεται να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δράσεων, από φεστιβάλ και εκθέσεις μέχρι εκπαιδευτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες ενίσχυσης της συγγραφικής δημιουργίας. Στόχος είναι όχι μόνο η προβολή της πόλης αλλά και η εδραίωση μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής για την ανάγνωση και τη γραφή.

Πηγή: iefimerida.gr/politismos

Σ.Δ. *Το Μεδεγίν είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Κολομβίας μετά την πρωτεύουσα Μπογκοτά. Είναι πρωτεύουσα του Διαμερίσματος της Αντιόχειας και είναι χτισμένη βορειοδυτικά στην κοιλάδα Αμπούρα (Valle de Aburrá) στην οροσειρά των Άνδεων. Η πόλη έχει έκταση 382 τ.χλμ, πληθυσμό πάνω από 4 εκ. και είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.459 μ. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 22 °C. Είναι γνωστή ως η "Πόλη της Αιώνιας Άνοιξης" λόγω του κλίματός της. 

 Μεντεγίν : Από πρωτεύουσα των ναρκωτικών, πόλη – υπόδειγμα

Αλεξάνδρα Πράσσα. Ποιο ήταν το σημείο καμπής για τη Μεντεγίν της πόλης του ναρκοβαρώνου Εσκομπάρ; 

Απαντά ο Φεντερίκο Γκουτιέρες, γεννημένος στη Μεντεγίν το 1974, δήμαρχος της πόλης από τον Ιανουάριο του 2016 έως τον Ιανουάριο του 2020  στην έναρξη της βίαιης περιόδου ένοπλων συγκρούσεων στην Κολομβία και δεύτερος υποψήφιος της δεξιάς στις προεδρικές εκλογές της Κολομβίας το 2022 όπου ήρθε τρίτος. Τότε εκλέχτηκε πρόεδρος ο κεντροαριστερός υποψήφιος Γουστάβο Πέτρο. 

Στο διάστημα που ο Γκουτιέρες υπήρξε δήμαρχος ηγήθηκε πολλών προσπαθειών για την εξασφάλιση ενός μέλλοντος ειρήνης και ευημερίας για την πόλη. Ο ίδιος συγχαίρει την αποφασιστικότητα και την ενότητα που έδειξαν οι κάτοικοι της Μεντεγίν, καθώς επίσης και τη συνέπειά τους στο να ξεπεράσουν τη βία και τις συγκρούσεις, κερδίζοντας διεθνείς επαίνους και θαυμασμό για την πόλη τους. 

 Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 και του 1990, η κοινωνία μας έπεσε πολύ χαμηλά, εξαιτίας της τραγωδίας της ναρκωτρομοκρατίας. Το 1991 καταγράψαμε ποσοστό ανθρωποκτονιών που αντιστοιχούσαν σε 381 δολοφονίες ανά 100.000 κατοίκους. Σήμερα, ο δείκτης κυμαίνεται περίπου στις 20 δολοφονίες ανά 100.000 κατοίκους – δηλαδή, έχει σημειωθεί μείωση 95%. Αν και ο μόνος αποδεκτός αριθμός είναι το μηδέν, έχουμε επιτύχει σημαντική πρόοδο στη μείωση της βίας και της εξασφάλισης του σεβασμού για την ανθρώπινη ζωή.

Αναφορικά με το κατά πόσον υπήρξε συγκεκριμένο σημείο καμπής, το ζήτημα είναι περίπλοκο και ανοιχτό σε διαφορετικές απόψεις. Από τη στιγμή που οι επιχειρηματίες αποφάσισαν να μείνουν στη Μεντεγίν, κατά τη δεκαετία του 1980 και του 1990 – και να μην την παραχωρήσουν στη βία – αρχίσαμε να εκπονούμε μια ζωτική στρατηγική που εδραζόταν στη συλλογική δουλειά. Ο επιχειρηματικός ιστός στην πόλη μας είναι εξαιρετικά στερεός, και αυτό μπορεί να εξηγηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις δυσκολίες που έπρεπε να υπερπηδήσει ο ιδιωτικός τομέας προκειμένου να επιβιώσει. Εν μέσω βίας, η παραμονή στην πόλη ήταν μια τρομερή πράξη γενναιότητας.

Δεν υπήρχαν παρακάμψεις, όμως υπήρχαν πρακτικές λύσεις. Μία από τις τελευταίες αφορούσε και τις συνεργασίες μεταξύ του δημόσιου τομέα, του ιδιωτικού τομέα, των πανεπιστημίων και της κοινωνίας των πολιτών. Η ομαδική δουλειά που κάναμε ως κοινωνία ήταν αποφασιστικός παράγοντας για την κοινωνική αναμόρφωση της πόλης μας. Η μαφία ανέτρεπε τις αξίες μας: Μετέτρεπε τη σκληρή και τίμια δουλειά σε εύκολο χρήμα, τη νηφαλιότητα σε χλιδή και – το χειρότερο – αφαίρεσε την αξία από την ίδια τη ζωή και αντ’ αυτού την τιμολόγησε. Αν και έχουμε ακόμη μακρύ δρόμο μπροστά μας, έχουμε αρχίσει να ξαναβρίσκουμε τις αξίες της ζωής, του σεβασμού και της ελευθερίας.

Σε λιγότερες από τρεις δεκαετίες, η Μεντεγίν έχει καταστεί ορόσημο για τον πλανήτη. Είναι μια κοινωνικά καινοτόμα πόλη, η οποία έχει γίνει πλέον συνεργαζόμενο κέντρο για την Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση της Λατινικής Αμερικής, σε συνεργασία με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Έχοντας βιώσει τα χειρότερα πιθανά πράγματα ως κοινωνία, έχουμε γίνει πιο ισχυροί και πιο ανθεκτικοί. Η Μεντεγίν είναι μια πόλη που αναγνωρίζει το παρελθόν της, είναι υπερήφανη για το παρόν της και, πάνω από όλα, ατενίζει το μέλλον της με αισιοδοξία.

Ποιες ήταν οι βασικές προτεραιότητές σας ως δήμαρχος;

Οι προτεραιότητες μιας κυβέρνησης πρέπει να είναι, κατά κάποιο τρόπο, οι προτεραιότητες των ίδιων των πολιτών. Για εμάς αυτές ήταν η εκπαίδευση, η ασφάλεια και η βιωσιμότητα.

Είχαμε τον υψηλότερο προϋπολογισμό για την εκπαίδευση στην ιστορία της Μεντεγίν. Με ένα από τα προγράμματα – ναυαρχίδες μας, καταφέραμε να επιστρέψουν στις σχολικές τάξεις 8.000 παιδιά που για διάφορους λόγους βρίσκονταν εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος. Επιπλέον, προσφέραμε περισσότερες από 43.000 υποτροφίες για την ανώτερη εκπαίδευση. Αυτή είναι η καλύτερη στρατηγική και για την ασφάλεια μακροπρόθεσμα – η δημιουργία ευκαιριών που τους επιτρέπουν να επιτύχουν στο πλαίσιο της νομιμότητας.

Όσον αφορά την ασφάλεια, επιφέραμε σημαντικά πλήγματα σε δομές που λειτουργούσαν επί ολόκληρες δεκαετίες. Το ζήτημα της ασφάλειας εξακολουθεί να είναι αρκετά περίπλοκο. Υπάρχει εγκληματικότητα, όμως τα πράγματα είναι πολύ πιο ήρεμα σε σχέση με την κατάσταση των καρτέλ στη δεκαετία του 1980 και του 1990. Η προσέγγισή μας περιλαμβάνει περισσότερα από απλές αστυνομικές στρατηγικές – είναι ένα ενιαίο μοντέλο που παρέχει ευκαιρίες και οικοδομεί εμπιστοσύνη, πολεμά το έγκλημα και εστιάζει στις στρατηγικές κοινωνικές επενδύσεις από την πλευρά του κράτους, εκεί που μέχρι τότε υπήρχε ένα τεράστιο κενό που επέτρεπε στην ανομία να επικρατήσει.

Σχετικά με τη βιωσιμότητα, το πρώτο πράγμα που κάναμε ήταν να βάλουμε στην ατζέντα της πόλης την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Εξαιτίας της τοπογραφίας και των ανέμων της Μεντεγίν, η ποιότητα του αέρα μειώνεται σημαντικά δύο φορές το χρόνο: Τον Μάρτιο και τον Οκτώβριο. Οι θεσμοί είχαν στα χέρια τους σχετικά δεδομένα επί σειρά ετών, τα οποία δεν μοιράζονταν με το κοινό. Οι πολίτες πίστευαν ότι το νέφος ήταν ομίχλη. Ξεκινήσαμε αναγνωρίζοντας δημοσίως το πρόβλημα. Στη συνέχεια, βάλαμε στόχο να γίνουμε η πρωτεύουσα των βιώσιμων μεταφορών στη Λατινική Αμερική. Προσθέσαμε 65 ηλεκτρικά λεωφορεία στο στόλο της πόλης, ενώ τα παλαιότερα λεωφορεία αναβαθμίστηκαν με την προσθήκη καθαρών τεχνολογιών. Εισαγάγαμε νέα Metrocables (το σύστημα τελεφερίκ – γόνδολας της πόλης), 80 χιλιόμετρα νέων ποδηλατοδρόμων και περισσότερα πεζοδρόμια. Ολοκληρώσαμε τις τεχνικές, νομικές και οικονομικές υποδομές για νέο τραμ στο δυτικό τμήμα της πόλης. Επιπλέον, ξεκινήσαμε ένα πιλοτικό πρόγραμμα 100% ηλεκτρικών ταξί. Είμαι υπερασπιστής των δημόσιων συγκοινωνιών. Λίγα πράγματα είναι πιο δημοκρατικά από έναν καλό δημόσιο χώρο και ένα καλό σύστημα μαζικών δημόσιων μετακινήσεων.

Επιπλέον, δημιουργήσαμε 36 πράσινους διαδρόμους που «ανοίγουν» τους πλέον κορεσμένους δρόμους της πόλης και φυτέψαμε 890.000 δέντρα.

Περιγράψτε μερικές από τις επιτυχίες της Μεντεγίν

Ορισμένοι αποκαλούν αυτό που συνέβη εδώ «θαύμα της Μεντεγίν». Όμως δεν πρόκειται για θαύμα – αντανακλά πολλά χρόνια σκληρής δουλειάς.

Για παράδειγμα, με τη βοήθεια του επιχειρηματικού τομέα, δημιουργήσαμε το «Υφαίνοντας Σπίτια» (Tejiendo hogares), μια δέσμευση στην οικοδόμηση του κοινωνικού ιστού μέσω εκπαίδευσης των οικογενειών στη θετική πειθαρχία. Αντιληφθήκαμε ότι δεν έχει σημασία μια γειτονιά να έχει τις καλύτερες υποδομές, αν μέσα στα σπίτια γυναίκες και παιδιά δέχονται κακοποίηση. Επιπλέον, ξεκινήσαμε το πρόγραμμα Η Μεντεγίν Αγκαλιάζει την Ιστορία της (Medellín abraza su historia) για να θυμόμαστε τη μάχη για μια κουλτούρα νομιμότητας, το οποίο περιλάμβανε την αναβάθμιση του Μουσείου Μνήμης, τη δημιουργία ντοκιμαντέρ και την καταστροφή του κτιρίου Μονακό – της πρώην κατοικίας του Πάμπλο Εσκομπάρ – προκειμένου στη θέση του να δημιουργηθεί χώρος για ένα πάρκο μνήμης που θα τιμά τα θύματα της ναρκωτρομοκρατίας. Επιπλέον, δημιουργήσαμε το πρόγραμμα Parceros (Φίλοι), που εστιάζει την επανένταξη νέων ανθρώπων που έχουν εμπλακεί σε εγκληματικές δραστηριότητες.

Έχουμε οικοδομήσει ένα θεσμικό πλαίσιο για να υποστηρίξουμε τα κοινωνικά προγράμματα. Διαδοχικές διοικήσεις έχουν εξασφαλίσει τη συνέχιση των προγραμμάτων της πόλης, αντιλαμβανόμενες ότι τα πράγματα δεν μπορούν απλώς να ξεκινούν από την αρχή κάθε τέσσερα χρόνια, εξαιτίας των εκλογών.

Πώς εξασφαλίσατε ότι η Μεντεγίν έμενε στη σωστή πορεία;

Η επιτυχία της Μεντεγίν στηρίζεται στους ανθρώπους της και στην αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η μακροχρόνια διαδικασία της ανοικοδόμησης της πόλης αποτελεί κοινή προσπάθεια – κανείς δεν τα καταφέρνει μόνος του.

Το πρώτο βήμα ήταν η αναγνώριση των επιτευγμάτων του παρελθόντος, η συνέχισή τους, αλλά και η προέκτασή τους, κρατώντας στο νου μας ότι η θητεία του κάθε ηγέτη είναι σύντομη. Βελτιώσαμε την ποιότητα ζωής, πράγμα που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι επιτύχαμε το υψηλότερο σκορ μας στον δείκτη πολυδιάστατης ποιότητας ζωής. Επενδύσαμε αποτελεσματικά και με διαφάνεια τους διαθέσιμους πόρους εκεί όπου χρειάζονταν – και όχι με κριτήριο τις ψήφους που θα μπορούσαμε να αντλήσουμε χρησιμοποιώντας τους. Αναλάβαμε δράση σε τομείς από τους οποίους η πόλη εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να αντλεί πλεονεκτήματα: στην καταπολέμηση του εγκλήματος και την υποστήριξη του νόμου και της τάξης, στην ευαισθητοποίηση για το περιβάλλον και την ποιότητα του αέρα, στη μείωση των παιδιών που εγκαταλείπουν το σχολείο, στην προσπάθεια να καταστούμε πρωταθλητής της Λατινικής Αμερικής στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών και στην μετατροπή της Μεντεγίν σε συνεργαζόμενο κέντρο για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση.

Πώς ενημερωθήκατε για τις ανάγκες των πολιτών;

Επί χρόνια περπατούσα στους δρόμους της Μεντεγίν, μιλώντας με τους ανθρώπους ήδη από πριν γίνω δήμαρχος. Ως ηγέτης, πρέπει να ξέρεις να ακούς, να μπορείς να βάλεις τον εαυτό σου στη θέση των άλλων και να αντιλαμβάνεσαι τις καθημερινές τους δυσκολίες.

Πηγή: tovima.gr/2020/07/30/