Η συλλογή των θρησκευτικών ύμνων και το υλικό που βασίζεται το διπλό άλμπουμ «Orthodoxia Kai Thanatos» είναι απόρροια ταξιδιών και ζωντανής εμπειρίας του Kristo Rodzevski που κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας επισκέφτηκε τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Βορειοανατολική Αφρική. Η πρώτη αφορμή και έμπνευση για τη δημιουργία του δίσκου ήρθε στον  Rodzevski όταν ταξιδεύοντας στην Αφρική άκουσε έναν κοπτικό ύμνο, το «Άγιος ο Θεός» που του έφερε στη μνήμη παιδικές θύμησες από το Πάσχα και τις ιερές ακολουθίες του τα μεσάνυχτα στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στην Μπίτολα. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του οι τόποι άλλαζαν, οι γλώσσες που ακούγονταν οι ιεροί ψαλμοί διαδέχονταν η μία την άλλη (Αραμαϊκά, Αραβικά, Ελληνικά, εκκλησιαστικά Σλαβονικά, Βορειομακεδονικά, Κοπτικά, Αιθιοπικά), όμως το συναίσθημα, η πίστη, η άσβεστη φλόγα παρέμεναν κοινός παρονομαστής και εν τέλει ήταν αυτό που ο μουσικός ήθελε να προτάξει, να του δώσει προτεραιότητα και να αναδείξει. 

Μέλημά του ο συνηθισμένος άνθρωπος, ο διπλανός, αυτός που μετανοεί, που ζητά την παρηγοριά και τη βοήθεια του Θεού, αλλά και αυτός που «μαλακώνει» μέσα από τις ουράνιες αυτές μελωδίες. Αυτές τις μελωδίες που εκπορεύονταν από μια μουσική που ένωνε το θείο με το ανθρώπινο, το επουράνιο με το γήινο και το κοσμικό. Αυτές τις μελωδίες που γεννήθηκαν στη μουσική, πνευματική και πολιτιστική παράδοση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία ήταν μονοφωνική, τροπική και εστίαζε σε μια ενιαία μελωδική γραμμή, σε αντίθεση με τις πολυφωνικές αρμονίες της Δύσης.

Οι ύμνοι που ακούμε στο  «Orthodoxia Kai Thanatos» με ή χωρίς μουσική-ηχητική συνοδεία είναι αντλημένα από τις παραδόσεις και ακολουθίες των μοναστηριών και εκκλησιών στους ακόλουθους τόπους: Maaloula (κωμόπολη κοντά στη Δαμασκό της Συρίας σε υψόμετρο 1500μ), Lalibela (στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας), Hamatoura (στο Λίβανο), Zrze στο Πριλέτ της Βόρειας Μακεδονίας, Μετέωρα, Σιμωνόπετρα (Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρου, τη 13 στην τάξη μονή από τις 20 της Αθωνικής Πολιτείας), Όρος Σινά της Αιγύπτου, Bigorski (Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου της δυτικής Βόρειας Μακεδονίας, μεταξύ Ντέμπαρ και Γκόστιβαρ), Mokattam (οροσειρά χαμηλών λόφων και ονομασία προαστίου του Καΐρου), Παναγία Σουμελά, Katshki Pilar (Στήλη του Κάτσχι στη Δυτική Γεωργία), Κέρκυρα, Ιερά Μονή Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό. Ανάμεσά τους: «Χριστός Ανέστη», «Αγνή Παρθένε», «Εξομολογείστε», «Άξιον εστί», «Τρισάγιον», «Ψαλμός 50» κ.α.

https://www.youtube.com/results?search_query=Orthodoxia+Kai+Thanatos 

Arvo Pärt «Passio Domini nostri Jesu Christi Secundum Joannem» (ECM New Series, 1988)

Ένα από τα πιο δημοφιλή έργα του κορυφαίου συνθέτη Άρβο Περτ (Paide, Εσθονία, 1935) ταυτόχρονα μια από τις πιο σπουδαίες εκδοχές των Παθών του Χριστού στη δισκογραφία. Τα «Πάθη του Χριστού κατά Ιωάννη» ολοκληρώθηκαν το 1982 από τον 47χρονο τότε Arvo Pärt στην Αυστρία στην οποία πήγε αφήνοντας την Εσθονία το 1980 παίρνοντας μαζί του τα πρώτα σχέδια για τα Πάθη του Ιωάννη με τα οποία τελειοποίησε το χαρακτηριστικό του στυλ Tintinnabuli. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 στην Εσθονία ο συνθέτης είχε αρχίσει τον σχεδιασμό του μεγαλόπνοου αυτού έργου.

Το έργο διαρκεί 70 λεπτά και είναι γραμμένο για σόλο μπάσο (Ιησούς), σόλο τενόρο (Πιλάτος), σόλο φωνητικό κουαρτέτο: σοπράνο-άλτο-τενόρο-μπάσο (Ευαγγελιστής), χορωδία, βιολί, όμποε, τσέλο, φαγκότο και εκκλησιαστικό όργανο. Το λιμπρέτο είναι η λατινική μετάφραση του κειμένου του Ευαγγελίου του Ιωάννη στα κεφάλαια 18 και 19.  Προηγείται μια εισαγωγή (Exordio) μικρής διάρκειας με το θέμα «Jesus Is Betrayed And Arrested In Gethsemane» (Ο Ιησούς προδίδεται και συλλαμβάνεται στη Γεσθημανή) και στο τέλος υπάρχει ένα σύντομο συμπέρασμα (Conclusio) με το θέμα «Jesus Is Crucified At Golgotha» (Ο Ιησούς σταυρώνεται στον Γολγοθά). Το κυρίως μέρος του έργου φέρει τα θέματα «Jesus Is Interrogated By The High Priest And Denied By Peter» (Ο Ιησούς ανακρίνεται από τον Αρχιερέα και ο Πέτρος τον αρνείται) και «Jesus Is Judged By Pilate And Reviled By The People» (Ο Ιησούς κρίνεται από τον Πιλάτο και εξυβρίζεται από τον λαό).

Το έργο είναι εμφανώς επηρεασμένο από τις πρώτες μονοφωνικές αποδόσεις των Παθών του Χριστού αλλά και από τη μεσαιωνική μουσική που οδήγησε στη δημιουργία του στυλ Tintinnabuli. Ανάμεσα στις φωνητικές ερμηνείες παρατηρείται μια εμφανής διαφοροποίηση και έντονη αντίθεση. Η αντίθεση αυτή αφορά στη μεγάλη διαφορά που χαρακτηρίζει τον μπάσο που ερμηνεύει τον Χριστό και τις υπόλοιπες φωνές που ερμηνεύουν τους άλλους χαρακτήρες. Ο Χριστός παρουσιάζεται με τις μεγαλύτερες και χαμηλότερες νότες και ταυτόχρονα το μέρος που του αντιστοιχεί είναι πολύ πιο αργό από τα μέρη των υπόλοιπων σε μια προσπάθεια να συμβολιστεί η αιωνιότητα του θείου με τη βραδύτητα της ερμηνείας. Επίσης ο τενόρος που ερμηνεύει τον Πόντιο Πιλάτο σε μια μετέωρη λειτουργία που έχει άμεση σχέση με την πειστική απόδοση του χαρακτήρα, παρουσιάζεται με μια «διστακτική» και ασταθή φωνητική παρουσία που αρνείται να γίνει τενόρος ή μπάσος παραμένοντας στο διάστημα των ενδιάμεσων συχνοτήτων. Έτσι η πολυτονικότητα γίνεται το εκφραστικό μέσο για να αποδοθεί το εσωτερικό δίλημμα του Πιλάτου. Ο Πιλάτος και ο Χριστός, συνοδεύονται μόνο από το εκκλησιαστικό όργανο. Τα λόγια του Ευαγγελιστή, που έχουν τη μερίδα του λέοντος στο κείμενο ερμηνεύονται από τέσσερις σολίστ (σοπράνο, κόντρα τενόρο, τενόρο, μπάσο) με τη συνοδεία της βιόλας, του όμποε, του τσέλου και του φαγκότου και με αυτό τον τρόπο εκτείνονται σε ένα ευρύτατο φάσμα παραλλαγών με τις χροιές (φωνητικές και μουσικές) να ποικίλουν. Τα μέρη που αντιστοιχούν στον Άγιο Πέτρο, στους αρχιερείς, στους λοιπούς χαρακτήρες και στο πλήθος ζωντανεύουν μέσα από τις φωνές της χορωδίας και κατά περιπτώσεις συνοδεύονται από όργανο.

Η παγκόσμια πρεμιέρα του έργου με τη Χορωδία της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας υπό τη διεύθυνση του Gordon Kember πραγματοποιήθηκε στο Μόναχο τον Νοέμβριο του 1982 κατόπιν παραγγελίας του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού της Βαυαρίας στον Arvo Pärt, o οποίος σε ριζικό βαθμό, εμπλούτισε και αναθεώρησε τα αρχικά του σχέδια από τον καιρό που βρισκόταν στην Εσθονία.

https://www.youtube.com/watch?v=dH3bkVapmGo&list=RDdH3bkVapmGo&start_radio=1&t=8s 

Και ένα πασχαλινό δωράκι για τους επισκέπτες αυτού του άρθρου

youtube.com/ Gubaidulina - JOHANNES PASSION  ,η συναυλία ξεκινάει από το 3:45

 Η Σοφία Ασγκάτοβνα Γκουμπαϊντούλινα ( Χριστόπολη, 1931 - Appen, Γερμανία, 2025) ήταν Σοβιετική Ρωσίδα συνθέτρια μοντερνιστικής ιερής μουσικής. Στο έργο αυτό αλληλοσυνδέονται και αντιπαρατίθενται αποσπάσματα από το Ευαγγέλιο του Ιωάννη που παρακολουθούν τα Πάθη του Χριστού στα ρωσικά και αποσπάσματα που επέλεξε η Gubaidulina από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Τέσσερις σολίστ (Natalia Korneva-σοπράνο, Fedor Mozhaev-βαρύτονος, Genady Bezzubenkov-μπάσος, Viktor Lutsiuk-τενόρος) , δύο χορωδίες (St. Petersburger Kammerchor και Chor Des Mariinsky-Theaters St. Petersburg) και μεγάλη ορχήστρα (Orchester Des Mariinsky-Theaters St. Petersburg) που εμπεριέχει μεταξύ άλλων εκρηκτικά κρουστά, εκκλησιαστικό όργανο, πιάνο και συνθεσάιζερ υπό τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Valery Gergiev, αναλαμβάνουν να μας ξεναγήσουν στο δραματικό αυτό ταξίδι υπογραμμίζοντας την ιερότητα αλλά το μυστικιστικό κλίμα που επικρατεί.

Πηγή:  oanagnostis.gr/Μουσικές για τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα (του Γιάννη Μουγγολιά)  

Σ.Δ. Στις 15 Ιουνίου σε μια γιορτή της ζωής και του έργου του Εσθονού συνθέτη 'Άρβο Περτ, το Ηρώδειο φιλοξενεί ένα αφιέρωμα με εμβληματικά έργα της φωνητικής μουσικής του συνθέτη, τόσο της σόλο όσο και της χορωδιακής.  Ο Άρβο Περτ ειναι ιεροφάντης της σύγχρονης κλασικής μουσικής. Η μουσική του σαν νιφάδες χιονιού κρυστάλλινη και μοναστική. Είναι ό,τι πιο κοντινό στη σιωπή έχει καταγραφεί σε παρτιτούρα. Η Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου της Εσθονίας και η Ορχήστρα Δωματίου του Ταλίν θα παρουσιάσουν έργα σταθμούς του. Ο ίδιος είχε πει «εφόσον μπορεί κάποιος να σκοτώσει μ’ έναν ήχο, μπορεί και να θεραπεύσει με έναν ήχο». Ετοιμαστείτε για το λευκό φως που θα λούσει το Ηρώδειο ηχητικά σε μια βραδιά σιωπής μέσα στον ήχο, σχεδόν τελετουργία, σχεδόν προσευχή.