Ένα χαρακτηριστικό τραγούδι που αντλεί από την παρεΐστικη επί της ουσίας ζωή τους είναι το " youtu.be/ΠΕΝΤΕ ΜΑΓΚΕΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΑΙΑ , 1936 ". 

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον και έρχοντας σε κόντρα με τις σμυρναίικες μουσικές όπου κυριαρχούσαν με το σαντούρι και το βιολί από το ΄22, φτιάχτηκε σιγά σιγά το ρεμπέτικο τραγούδι που είχε στο κέντρο του το μπουζούκι και τον μπαγλαμά κι εμπνεόταν από την περιθωριακή ζωή τους. Κάποτε ο Γιάννης Παπαϊωάννου είχε πει πως "για να γίνει κάποιος ρεμπέτης πρέπει πρώτα να περάσει τη γέφυρα..." και αναφερόταν στη γέφυρα απέναντι από τον Άγιο Διονύση και δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό και που συνέδεε τον Πειραιά με τη Δραπετσώνα. Το ολοφάνερο ήταν πως εκείνη την εποχή ο περιθωριακός κόσμος που ζούσε στη Δραπετσώνα διέφερε πολύ από τον αστικό κόσμο που ζούσε στον Πειραιά. Ιδού και μια μαρτυρία από την εποχή εκείνη. Λίγα μέτρα πέρα από την γέφυρα ήταν τα Βούρλα. (Πορνεία, προστάτες, νταβατζήδες, κάθε λογής από “λουλούδια”). Στην ίδια την γέφυρα και γύρω της είχε, " Βαποράκια", που πουλούσαν την πραμάτεια τους, πελάτες, σουβλατζήδες που δούλευαν με ένα μαγκαλάκι στο πόδι, και γενικότερα αν το εικονοποιήσουμε όλο αυτό,τότε καταλαβαίνεις άνετα τι ήθελε να πει ο μπαρμπα Γιάννης.

 Το '36 η δικτατορία του Μεταξά επέβαλε αυστηρή λογοκρισία στο ρεμπέτικο τραγούδι κι όπως λένε οι γραφές αυτό το έκανε διότι το θεώρησε ως προϊόν υποκουλτούρας συνδεδεμένο με την χρήση ουσιών και με την παραβατικότητα. Με λίγα λόγια απαγορεύτηκαν τα τραγούδια που αναφέρονταν στον τεκέ, στο χασίς, τη φυλακή, τη μαγκιά και τις πόρνες των Βούρλων, να όπως  "youtu.be/ Ο ΧΑΡΜΑΝΗΣ, 1933"  και  youtu.be/ ΚΑΡΑΝΤΟΥΖΕΝΙ,1933,  

 Απαγορεύτηκαν επίσης οι αμανέδες, που οι Μεταξικοί τους θεώρησαν τούρκικη μουσική, να όπως "  youtu.be/ Νταλγκάς Αμανές της αυγής, 1931" και αυτό " youtu.be/ ΣΑΜΠΑΧ ΜΑΝΕ, (Τι ωφελεί τον άνθρωπο), 1928 ". Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι το 1934 το κεμαλικό καθεστώς στη Τουρκία απαγόρευσε  τους αμανάδες σε όλη τη τουρκική επικράτεια με τη δικαιολογία ότι ήταν συνυφασμένο με τους Έλληνες και την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Εξ αιτίας όλων αυτών των απαγορεύσεων πολλοί ρεμπέτες αλλάζοντας θεματολογία και ήχο κατάφεραν να βαθύνουν και να απλωθούν. Χαρακτηριστική περίπτωση υπήρξε ο Βαμβακάρης, " youtu.be/ Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά, 1937 ". Έτσι το ρεμπέτικο αλλάζοντας μπόρεσε όχι μόνο να μην εξαφανιστεί αλλά να πάρει τα πάνω του και παρόλο που συνέχισε να ακούγεται σε τεκέδες και σε διάφορα κουτούκια, καπηλειά σιγά σιγά πέρασε και σε ταβέρνες όπου στο κοινό υπήρχαν και αστοί και γυναίκες.

Μεγάλο ρόλο στην εξάπλωσή του ρεμπέτικου έπαιξε η "Τετράς, η Ξακουστή του Πειραιώς" (Γιώργος Μπάτης, Μάρκος Βαμβακάρης, Ανέστης Δελιάς, Στράτος Παγιουμτζής), η πρώτη κομπανία με μπουζούκι και μπαγλαμά π.χ " youtu.be/ Ο θερμαστής, Γιώργου Μπάτη, 1934 ",  youtu.be/ ΚΟΥΤΣΑΒΑΚΙ, 1936, ΑΝΕΣΤΗΣ ΔΕΛΙΑΣ   Η κομπανία αυτή φτιάχτηκε το 1930 και σημείωσε μεγάλη επιτυχία στον κόσμο των ρεμπετών παίζοντας σημαντικό ρόλο στη δημιουργία του ρεμπέτικου τραγουδιού. Πρωτοεμφανίστηκε το 1936 στη "μάντρα" του Σαραντοπούλου, που βρισκόταν κοντά στο νεκροταφείο της Ανάστασης και ...έγινε το άστρον λαμπρόν που οδήγησε τον κόσμο των ρεμπετών. 

Σημαντικό επίσης ρόλο στην καθιέρωσή του στο ευρύτερο κοινό έπαιξε και η ομιλία του 24χρονου Μάνου Χατζηδάκι το '49 που στο θέατρο τέχνης Κάρολου Κουν παρουσίασε στο αστικό κοινό ρεμπέτες και μίλησε για το ρεμπέτικο τραγούδι με ένθερμα λόγια. Τέλος ο Τσιτσάνης με τις νέες μουσικές του, τη θεματολογία του και τις γυναίκες τραγουδίστριες που ανέδειξε και επέβαλλε κατάφερε να απευθυνθεί στο ευρύτερο λαϊκό κι αστικό κόσμο δημιουργώντας τη βάση αυτού που ονομάστηκε μετά λαϊκό τραγούδι και που το απογείωσε στη δεκαετία του '60 ο Καζαντζίδης.

Με λίγα λόγια αυτή πάνω κάτω είναι η ιστορία του ρεμπέτικου όπως την έφτιαξα μέσα από τα τραγούδια τους που με άγγιξαν και τα αγάπησα και τις μαρτυρίες και τα άρθρα/βιβλία που διάβασα πριν πολλά χρόνια. Ένας λόγος πάντως που το ρεμπέτικο δεν τιμήθηκε όπως του άξιζε ακόμα και από τις δημοτικές αρχές της περιοχής όπου γεννήθηκε, και πριν τη δικτατορία αλλά και μετά, ήταν η περιθωριακή του καταβολή που ένας κόσμος της αυτοδιοικητικής κεντροαριστεράς το απόρριπτε λόγω αυτής της διάστασής του, ναι και που βέβαια δεν ταίριαζε και με τα γούστα τους.

Τώρα αν οι τωρινές Δημ. Αρχές του Κερατσινίου Δραπετσώνας και του Πειραιά θα καταφέρουν να το τιμήσουν έναν αιώνα μετά όπως του αξίζει, ε, είναι ένα θέμα. Μια καλή επιλογή προς αυτή την κατεύθυνση είναι να γίνει ο Σιδηροδρομικός Σταθμός στον Άγιο Διονύση, απέναντι από την Πύλη 3 του λιμανιού, μουσείο για το ρεμπέτικο τραγούδι, κάτι που κατά καιρούς το έχουν εξαγγείλει οι δήμαρχοι Πειραιά και Κερατσινίου Δραπετσώνας. Δεν νομίζω ότι θα το κάνουν ποτέ, αλλά που ξέρεις, ίσως σε μια ευτυχή συγκυρία παίξει ένα ρόλο αν το υπενθυμίζουν και το ζητούν με κάθε ευκαιρία οι εν ζωή λάτρεις του ρεμπέτικου.

athinorama.gr/ Τετράς Η Ξακουστή Του Πειραιώς: Πώς έφερε τα πάνω-κάτω στο λαϊκό στερέωμα, 90 καλοκαίρια πριν  Μια παλιά, μα αγαπημένη ιστορία, η οποία συμπληρώνει φέτος τη δική της στρογγυλή επέτειο, δίνοντας αφορμή να ξαναδιηγηθούμε τα κατορθώματα μιας διακεκριμένης παρέας του Μεσοπολέμου, που προσωποποίησε όσο κανείς άλλος το ρεμπέτικο τραγούδι στην κλασικότερή του εκδοχή. Χάρης Συμβουλίδης.