Είδα και συγγραφείς όπως π.χ η Τζέιν Όστεν του 18ου αιώνα, που τρία βιβλία της είναι μέσα στα 100 και αναρωτήθηκα τι γίνεται εδώ με τους Άγγλους συγγραφείς, που είναι αρκετοί σ'αυτήν τη λίστα. Δεν είδα επίσης ούτε ένα βιβλίο λογοτεχνών όπως ο Χάινριχ Μπελ, ο Μίλαν Κούντερα, ο Οχράν Παμούκ, η Μαργκερίτ Ντυράς και ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, εννοείται ούτε ένα βιβλίο Έλληνα λογοτέχνη, που κάποια βιβλία όλων αυτών μου άρεσαν πολύ και θα τα ψήφιζα αβλεπί αν ρωτούσε ο Guardian τη γνώμη μου, ε, εντάξει, λέμε τώρα και καμία υπερβολή για να γεμίσουμε το κενό. Όσο για το πρώτο βιβλίο να πω πως τώρα τελευταία διάβασα ένα άρθρο ενημερωτικό για την συγγραφέα του που έζησε τον 19ο αιώνα και που μέχρι τότε μου ήταν παντελώς άγνωστη. Αναρτώ πάντως αυτή τη λίστα, πρωτίστως για μένα, για να μπορώ κάποια φορές να ανατρέχω σ'αυτήν της ρίχνοντας πιο προσεχτικές ματιές μπας και επιλέξω κάποια να τα αγοράσω σ'αυτή τη φάση που δυσκολεύομαι να βρίσκω βιβλία που να τα τελειώνω και να με συναρπάζουν. Αναρτώ τα 11 τελευταία βιβλία της λίστας και τον σύνδεσμο που παραπέμπει στο άρθρο με τα 100. 

Επιμέλεια Βοοκ Press : Πολύ πρόσφατα στον ιστότοπο της βρετανικής εφημερίδας Γκάρντιαν δημοιεύτηκε λίστα με τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών, η οποία διαμορφώθηκε έπειτα από ψηφοφορία περισσότερων από 170 συγγραφέων, κριτικών και ακαδημαϊκών από όλον τον κόσμο. 

Ανάμεσα στις επιλογές βρίσκουμε πολλά σπουδαία έργα που θεωρούνται κλασικά, ενώ διαπιστώνουμε ότι σχεδόν όλα έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και παραμένουν σε κυκλοφορία, ενώ μόλις τέσσερα φαίνεται να μην έχουν μεταφραστεί. Στα 100 βιβλία συναντάμε πολλά που είναι γραμμένα από γυναίκες και η Βιρτζίνια Γουλφ είναι η συγγραφέας που έχει πέντε μυθιστορήματά της στη λίστα των 100. Ανάμεσα στις επιλογές υπάρχουν ενδιαφέρουσες εκπλήξεις αλλά και απουσίες – δεν υπάρχει ούτε ένα μυθιστόρημα του Τόμας Πίντσον ή του Φίλιπ Ροθ. 

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών

Παρουσίαζουμε εδώ τη λίστα των 100 καλύτερων μυθιστορημάτων όλων των εποχών όπως προέκυψε μέσω της ψηφοφορίας που οργάνωσε η βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν ξεκινώντας από το 100ο προς το 1ο. Για κάθε ένα παραθέτουμε λίγα λόγια από το σκεπτικό της εφημερίδας, ενώ για όποιο βιβλίο έχουμε φιλοξενήσει κριτική ή βιβλιοπαρουσίαση παραθέτουμε ένα απόσπασμα παραπέμποντας στο πλήρες κείμενο. 

100. Γουίλα Κάθερ, Η Αν-τόνια μου (μτφρ. Κερασία Σαμαρά, εκδ. Gutenberg)

Το πιο γνωστό βιβλίο της Κάθερ είναι μια ιστορία για τους μετανάστες στη Νεμπράσκα και ένα αξέχαστο πορτρέτο των Μεσοδυτικών Πολιτειών στα τέλη του 19ου αιώνα.

Οι κακουχίες της ζωής στα σύνορα, η επινοητικότητα των ανθρώπων και η κεντρική θέση της μετανάστευσης στην αμερικανική ιστορία αποτυπώνονται με λαμπρή πρόζα.

99. Λ. Π. Χάρτλεϊ, Ο μεσάζων (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, εκδ. Καστανιώτη)

«Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου αυτού είναι ένα ον σε μετάβαση, κάτι που γίνεται προφανές σταδιακά, καθώς βυθιζόμαστε αργά στις σελίδες, εξοικειωνόμαστε με τα πρόσωπα του έργου και τις μεταξύ τους σχέσεις. Ο ηλικιωμένος, πλέον, Λίο Κόλστον αφηγείται τις περιπέτειες του δωδεκάχρονου εαυτού του το ζεστό καλοκαίρι του 1900 (μία από τις πολλές μεταβάσεις αυτή, στον 20ο αιώνα), ο οποίος περνάει τις διακοπές του στο σπίτι του αριστοκρατικής καταγωγής παιδικού του φίλου.

»Στο νέο αυτό περιβάλλον θα έρθει σε στενή επαφή με την οικογένεια και θα βρεθεί στη θέση του αγγελιαφόρου, μεταφέροντας κρυφά μηνύματα μεταξύ της γαλαζοαίματης Μάριαν (η κόρη σε ηλικία γάμου) και ενός αγρότη ονόματι Τεντ, οι οποίοι διατηρούν ερωτικό δεσμό. Κι αυτό που ξεκινά ως ανώδυνο παιχνίδι, θα καταλήξει σε τραγωδία» γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης.

98. Κόρμακ ΜακΚάρθι, Ο δρόμος (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg)

Ένας άνδρας κι ο μικρός γιος του διασχίζουν μια Αμερική που θυμίζει καμένη γη. Τίποτα δεν κινείται στο κατεστραμμένο τοπίο· μόνο στάχτη στην ατμόσφαιρα. Το κρύο κάνει ακόμα και τις πέτρες να σπάνε, και το χιόνι πέφτει γκρίζο από έναν σκοτεινό ουρανό. Έχουν ένα πιστόλι για άμυνα και σέρνουν ένα καρότσι με τρόφιμα που σύντομα αδειάζει. Προορισμός τους είναι η ακτή, αν και δεν γνωρίζουν τι τους περιμένει εκεί.

Πατέρας και γιος, «ο καθένας τους ολόκληρος ο κόσμος του άλλου», προσπαθούν να επιβιώσουν αντλώντας δύναμη από την αγάπη τους. Ο Κόρμακ ΜακΚάρθι (1993-2023) αποτυπώνει ένα μέλλον χωρίς ελπίδα για το ανθρώπινο είδος. Βραβευμένο με Πούλιτζερ το μυθιστόρημα είναι ένας βαθύς στοχασμός για το καλύτερο και το χειρότερο που είμαστε ικανοί να κάνουμε.

97. Τζόζεφ Χέλερ, Catch-22 (μτφρ. Αναστασία Χρήστου, εκδ. Εκάτη)

Ο Joseph Heller μετά τη φρίκη και την παράνοια που έζησε ως βομβαρδιστής της αμερικανικής αεροπορίας κατά τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο έγραψε με το μοναδικό του χιούμορ το μεγαλύτερο αντιπολεμικό μυθιστόρημα όλων των εποχών, μια μοναδική σάτιρα, περιγράφοντας κατ' επέκταση την τρέλα της σύγχρονης κοινωνίας.

Το έργο του αποτελεί μια ισχυρή κριτική για τον καπιταλισμό και τις κοινωνικές σχέσεις που απορρέουν από αυτόν, καθώς η κριτική αυτή δημιουργεί ένα αντίβαρο κατά των συνθηκών της παράλογης μοντέρνας πραγματικότητας, διακωμωδώντας το παράλογο του πολέμου αλλά κυρίως το παράλογο της ίδιας της ζωής. Μαζί με το 1984 του George Orwell, θα μείνει και το Catch 22 σαν ένα από τα λογοτεχνικά μνημεία της ανθρωπότητας.

96. Χουάν Ρούλφο, Πέδρο Πάραμο (μτφρ. Έφη Γιαννοπούλου, εκδ. Πατάκη)

Ένας γιος αναζητά τον άγνωστο πατέρα του, τηρώντας την υπόσχεση που έδωσε στην ετοιμοθάνατη μητέρα του έτσι ξεκινά το Πέδρο Πάραμο και η σύγχρονη τηλεμάχεια του Χουάν Πρεσιάδο, η επιστροφή του στην εδεμική Κομάλα των μητρικών αναμνήσεων, που έχει όμως μετατραπεί σε κόλαση εξαιτίας της πατρικής καταστροφικής μανίας. Θα περάσει έναν Αχέροντα από σκόνη, για να βρεθεί στην όχθη του θανάτου, ανάμεσα σε μουρμουρητά και φαντάσματα, πάνω στα οποία δεσπόζει το φάντασμα του τοπικού τυράννου, του Πέδρο Πάραμο, του πατέρα του.

Η Κομάλα του Χουάν Ρούλφο είναι ένας τόπος δίχως χρόνο, ένας τόπος όπου παρελθόν και μέλλον, πραγματικό και φαντασιακό, ζωή και θάνατος γίνονται ένα. Μυθιστόρημα πολυφωνικό, με πρωτοποριακή δομή, το Πέδρο Πάραμο άνοιξε με την έκδοσή του νέους δρόμους σε όλη τη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία. Ο Ρούλφο συνδυάζει την ιστορία της μεξικάνικης επανάστασης με το αταβιστικό υλικό μιας οικουμενικής μυθολογίας και καταφέρνει έτσι να φτάσει στο βαθύτερο πυρήνα του τοπικού, του μεξικανικού, και να το καταστήσει καθολικό, παγκόσμιο. Παρά το μικρής έκτασης έργο του, ο Χουάν Ρούλφο θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας, ένας σύγχρονος κλασικός με μεγάλη επιρροή στους ομόγλωσσους τουλάχιστον ομοτέχνους του.

95. Τόμας Χάρντι, The return of the native

Η θυελλώδης Ευστάσια Βάι περνά τις μέρες της περιμένοντας τον παθιασμένο έρωτα και τη διαφυγή που αυτός μπορεί να της προσφέρει από τη μικρή κοινότητα του Έγκντον Χιθ. Μαθαίνοντας ότι ο Κλιμ Γιόμπραϊτ πρόκειται να επιστρέψει από το Παρίσι, αποφασίζει να τον παντρευτεί, πιστεύοντας ότι μέσω αυτού θα μπορέσει να αφήσει την αγροτική ζωή πίσω της. Αλλά θα απογοητευτεί, γιατί ο Κλιμ έχει τα δικά του όνειρα, και αυτά έχουν ελάχιστα κοινά με της Ευστάσιας. Ο δυστυχισμένος γάμος τους προκαλεί χάος στις ζωές των κοντινών τους, ειδικά του Ντέιμον Γουάιλντβε, του πρώην εραστή της Ευστάσιας, της μητέρας του Κλιμ και της ξαδέλφης του Τόμασιν.

Το έργο The return of the native απεικονίζει τις ρομαντικές ψευδαισθήσεις και τον τρόπο με τον οποίο οι πρωταγωνιστές του δεν αναγνωρίζουν τις ευκαιρίες που έχουν να ελέγξουν τη μοίρα τους. Η παρούσα έκδοση, που είναι ουσιαστικά η αρχική έκδοση του μυθιστορήματος του Χάρντι, περιλαμβάνει επίσης σημειώσεις, γλωσσάριο, χρονολόγιο και βιβλιογραφία.

94. Έντουαρντ Π. Τζόουνς, Ο γνωστός κόσμος (μτφρ. Σπύρος Τσούγκος, εκδ. Νεφέλη)

Ο Χένρι Τάουνσεντ, μαύρος αγρότης, τσαγκάρης και πρώην σκλάβος, απολαμβάνει την προστασία του πιο ισχυρού άνδρα της Βιρτζίνια, του Γουίλιαμ Ρόμπινς, ενός ασυνήθιστου μέντορα. Πλάι του, ο Χένρι όχι μόνο μυείται στη λογοτεχνία, αλλά κατορθώνει να γίνει ιδιοκτήτης της φυτείας όπου εργάζεται και να αποκτήσει τους δικούς του σκλάβους. Όταν όμως πεθαίνει, η χήρα του υποκύπτει στο πένθος της και η φυτεία αρχίζει να διαλύεται: οι σκλάβοι δραπετεύουν, οι φίλοι αλληλοπροδίδονται.

Πέρα από τον μικρόκοσμο τoυ Τάουνσεντ τα πάντα αναποδογυρίζουν επίσης: ελεύθεροι μαύροι παγιδεύονται και οδηγούνται στη σκλαβιά, ένας άνεμος εξέγερσης πνέει δημιουργώντας και ενθουσιασμό και ανασφάλεια, φήμες για εξεγέρσεις των μαύρων στρέφουν τις λευκές οικογένειες ενάντια σε πιστούς και αγαπητούς υπηρέτες, η καχυποψία επικρατεί παντού.

93. Ίταλο Καλβίνο, Οι αόρατες πόλεις (μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Καστανιώτη)

«Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι ο Κουμπλάι Χαν πιστεύει όλα όσα του λέει ο Μάρκο Πόλο όταν του περιγράφει τις πόλεις που γνώρισε στις αποστολές του, αλλά σίγουρα ο αυτοκράτορας των Ταρτάρων συνεχίζει να ακούει τον νεαρό Βενετό με μεγαλύτερη περιέργεια και προσοχή από όσο οποιονδήποτε άλλον απεσταλμένο ή ανιχνευτή του». Έτσι αρχίζουν οι Αόρατες πόλεις, το αριστούργημα του Ίταλο Καλβίνο.

Εδώ οι πόλεις δεν είναι αναγνωρίσιμες, είναι όλες επινοημένες και ο συγγραφέας έχει δώσει σε καθεμία ένα γυναικείο όνομα. Σμιλεμένες στις πολύμορφες διαστάσεις της φαντασίας και της αφήγησης, οι πόλεις αυτές αποδίδονται με θαυμάσιες εικόνες και λεπτομέρειες που προσφέρουν αμέτρητα ερεθίσματα για στοχασμό. Το βιβλίο αποτελείται από σύντομα κεφάλαια, από κομμάτια που συνθέτουν έναν κόσμο άπειρων δυνατοτήτων. Μια ανεπανάληπτη, μοναδική σπουδή πάνω στον πολιτισμό, στη γλώσσα, στον χρόνο, στη μνήμη και στη ρευστή φύση της ίδιας της ανθρώπινης εμπειρίας.

92. Γκιστάβ Φλομπέρ, Αισθηματική αγωγή (μτφρ. Αριστέα Κομνηνέλλη, εκδ. Μεταίχμιο) 

«Πόσο πρωτοποριακό, σύγχρονο, αισθητικά εξαίσιο κλείσιμο, απόλυτα συναφές με ό,τι προηγήθηκε, και για ετούτο διαβάστηκε εσφαλμένα, παρέμεινε ακατανόητο, επικρίθηκε σκαιά, για να αφεθεί στα δοξαστικά χέρια του χρόνου που απέδωσε τελικά δικαιοσύνη.

»Το ύψιστο επίτευγμα μιας αποτυχημένης πορείας, άκαρπης, με την ηθική πυξίδα να δείχνει πάντα λάθος κατεύθυνση, είναι μια εξίσου εσφαλμένη εκκίνηση, μια ανάμνηση αποτυχίας, η οποία μάλιστα δεν περιέχεται καν στο χρονικό πλαίσιο του βιβλίου, αφού προηγήθηκε. Ο μεγάλος δημιουργός αφήνει μετέωρο των αναγνώστη του στον χρόνο, διακόπτοντας τη χρονική ροή η οποία έως τότε κινείτο γραμμικά, έστω με κενά, αποσπώντας από το παρελθόν ένα γεγονός και αναβιβάζοντάς το σε καταληκτική σεκάνς, που με τη σειρά της προσδιορίζει και ουσιαστικά καταδεικνύει καλλιτεχνικά το πώς και το γιατί της πορείας ενός ανθρώπου» γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης στην bookpress.gr. 

91. Βασίλι Γκρόσμαν, Ζωή και πεπρωμένο (μτφρ. Γιώργος Μπλάνας, εκδ. Γκοβόστη)

Από τα Γερμανικά Στρατόπεδα Εξόντωσης στα Σοβιετικά Στρατόπεδα Εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, τα μέλη και οι φίλοι της οικογένειας Σαπόσνικοβ προσπαθούν να ξεφύγουν από τα νύχια του πιο απάνθρωπου πολέμου που γνώρισε η ανθρωπότητα. Πολεμούν, ερωτεύονται, ελπίζουν, απογοητεύονται, καταρρέουν, αρπάζονται από τα πιστεύω τους και συνεχίζουν, ενώ γύρω τους όλο και στενεύει ο κλοιός του ολοκληρωτισμού.

Η συγκλονιστική εποποιία Ζωή και πεπρωμένο κατασχέθηκε το 1961 από την KGB, αφού, σύμφωνα με τον ηγέτη της αποσταλινοποίησης, Νικήτα Χρουτσόφ, δεν ήταν παρά άλλη μια πυρηνική κεφαλή στραμμένη κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Η ελεύθερη έκδοσή του, το 1990, αποκάλυψε ένα αριστούργημα που μόνο με το Πόλεμος και ειρήνη του Τολστόι θα μπορούσε να συγκριθεί σε ρεαλισμό και τρυφερότητα, πίστη και ανθρωπιά.

90. Βιρτζίνια Γουλφ, Το δωμάτιο του Τζάκομπ (μτφρ. Ερρίκος Μπελιές, εκδ. Οδυσσέας)

Γνωρίζουμε τον Τζάκομπ μέσα από τα μάτια των άλλων και όλους τους άλλους από τη γνώμη που έχει ο Τζάκομπ γι' αυτούς. Τον συναντάμε μικρό παιδί ακόμα να βρίσκει το κρανίο ενός ζώου στην παραλία. Μετά στο Καίμπριτζ να συζητά για λογοτεχνία και φιλοσοφία με τους φίλους του. Σε ένα πάρτι τη βραδιά των πυροτεχνημάτων ή μέσα στο Βρετανικό Μουσείο να διαβάζει Μάρλοου. Σχηματίζουμε άποψη γι' αυτόν όπως αυτός σχηματίζει άποψη για τη Φλορίντα στην οδό Γκρηκ, περπατώντας στο μπράτσο ενός άλλου άνδρα.

Ο Τζάκομπ κάθεται στο δωμάτιό του και διαβάζει στην εφημερίδα: μια απεργία, ένας φόνος, ποδόσφαιρο, βρέθηκαν πτώματα... Μετά βρίσκεται στην Αθήνα, επισκέπτης στην Ακρόπολη τη νύχτα με μία όμορφη γυναίκα. Είναι 26 χρονών, στο κατώφλι του μεγάλου πολέμου.

Πατώντας bookpress.gr/protaseis θα εμφανιστεί όλο το άρθρο