Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Κυριακή, 29 Μαρτίου 2026 17:19

Συγκρότηση ευρείας επιτροπής για την αναγνώριση του Πειραιά ως «Μαρτυρικής Πόλης» + μία αναφορά του Ν.Μπελαβίλα στους Πειραιώτες που σκοτώθηκαν την περίοδο '41 - ΄44

Επιλέγουσα ή Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

pireas1Ο Δήμος Πειραιά προχωρά σε μια πρωτοβουλία με έντονο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα, δρομολογώντας τη διαδικασία για την αναγνώριση του Πειραιά ως «Μαρτυρική Πόλη».

Η απόφαση αυτή, που ελήφθη ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο, έρχεται ως ανταπόκριση σε σχετικό αίτημα του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Γερμανικών Οφειλών και του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά.

Στόχος της ενέργειας είναι να αναδειχθεί η καθοριστική συμβολή του Πειραιά στην Εθνική Αντίσταση, καθώς και οι βαριές απώλειες και δοκιμασίες που υπέστη η πόλη κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Παράλληλα, επιδιώκεται η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η ενίσχυση του διαχρονικού αιτήματος για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών της περιόδου 1941–1945. 

Για την προώθηση του εγχειρήματος, συγκροτήθηκε ειδική επιτροπή, η οποία ανέλαβε τη συλλογή στοιχείων και τη σύνταξη του σχετικού φακέλου.

 Η επιτροπή συνεδρίασε για πρώτη φορά χθες, ύστερα από πρόσκληση του Δημάρχου Πειραιά, Γιάννη Μώραλη και συμμετέχουν:

O Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς και Φαλήρου κ.κ. Σεραφείμ, ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά Ηλίας Κλάππας, ο Πανεπιστημιακός, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ, Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ) Αριστομένης Συγγελάκης και ο Αντιστράτηγος ε.α., Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού, Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ) Δημήτρης Αλευρομάγειρος,

ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιά Αλέξανδρος Τζεφεράκος, η Αντιδήμαρχος Οικονομικών Αθηνά Γλύκα-Χαρβαλάκου, ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού και Βιώσιμης Ανάπτυξης Δημήτρης Καρύδης, ο Εντεταλμένος Δημοτικός Σύμβουλος Πολιτισμού Γιάννης Χατζηαλέξης, ο Δημοτικός Σύμβουλος της μείζονος αντιπολίτευσης Κώστας Δουζίνας, ο Δημοτικός Σύμβουλος του συνδυασμού της αντιπολίτευσης «Λαϊκή Συσπείρωση Πειραιά» Αλέξανδρος Κοτέας, ο Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ και πρώην Δημοτικός Σύμβουλος Πειραιά Νίκος Μπελαβίλας, ο ομότιμος καθηγητής ιστορίας Παντείου Πανεπιστημίου Προκόπης Παπαστράτης,  ο Πρόεδρος της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς, συγγραφέας Στέφανος Μίλεσης, η Δρ. Ιστορίας και π. Διευθύντρια Πολιτισμού του Δήμου Πειραιά Ευαγγελία Μπαφούνη και η Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Πανεπιστημίου, ειδική στο ζήτημα της Κατοχής και της Αντίστασης στον Πειραιά Αγγελική Τζαφέρα.

 Ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, δήλωσε:

«Η πρωτοβουλία του Δήμου Πειραιά για την αναγνώριση της πόλης μας ως Μαρτυρικής αποτελεί ένα ελάχιστο χρέος τιμής απέναντι στην ιστορία, τους αγώνες και τις θυσίες των Πειραιωτών κατά τη σκοτεινή περίοδο της γερμανικής κατοχής, κατά την οποία ο Πειραιάς ανέδειξε ένα ισχυρό πνεύμα αντίστασης, αλληλεγγύης και αξιοπρέπειας.

Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου  σηματοδοτεί τη βούλησή μας να διαφυλάξουμε τη συλλογική μνήμη και να συμβάλλουμε ενεργά στη διεκδίκηση της ιστορικής δικαιοσύνης.

Για τον σκοπό αυτό συγκροτήσαμε μια ευρεία και αντιπροσωπευτική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν θεσμικοί παράγοντες της Εκκλησίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκπρόσωποι της νομικής κοινότητας και των φορέων διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών, καθώς και διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, ιστορικοί και ερευνητές με εξειδίκευση στην περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης. Παράλληλα, συμμετέχουν αιρετοί εκπρόσωποι τόσο της δημοτικής αρχής όσο και της αντιπολίτευσης, διασφαλίζοντας τη σύνθεση απόψεων και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση. Η συμβολή όλων είναι καθοριστική για τη συγκρότηση ενός πλήρους και τεκμηριωμένου φακέλου, που θα αναδείξει με ακρίβεια την ιστορική αλήθεια».

 Ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά Ηλίας Κλάππας, τόνισε:

«Χαιρετίζω την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιά και τη συμβολή του Δημάρχου στη λήψη αυτής. Πρόκειται για μια απόφαση που αποσκοπεί στη διάσωση της συλλογικής μνήμης, στην απόδοση ιστορικής δικαιοσύνης και στην ανάδειξη της συμβολής της πόλης του Πειραιά στην Εθνική Αντίσταση. Ταυτόχρονα, αποτελεί ουσιαστική συνεισφορά στον κοινό και αδικαίωτο, μέχρι σήμερα, αγώνα για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών της περιόδου 1941-1945. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά θα συμβάλλει με κάθε τρόπο στις εργασίες της επιτροπής και την ευόδωση του στόχου αυτού».

 Οι Συγγραμματείς του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α. και Δρ. Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, δήλωσαν:

«Χαιρετίζουμε την πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής του Δήμου Πειραιά για την προετοιμασία του φακέλου και την οργάνωση του αγώνα για την ανακήρυξη του Πειραιά ως «Μαρτυρικής Πόλης» και συγχαίρουμε τον Δήμαρχο Πειραιά Γιάννη Μώραλη και τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου για την ΟΜΟΦΩΝΗ απόφασή τους να κινήσουν τις σχετικές διαδικασίες. Ο Πειραιάς με βάση τη σπουδαία συνεισφορά του στον εθνικοαμυντικό και εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, τις ανείπωτες δοκιμασίες που υπέστη, την καταστροφή και συστηματική λεηλασία που υπέστη στη διάρκεια της κατοχής και το βαρύτατο φόρο αίματος που κατέβαλε, δικαιούται να αναγνωρισθεί ως «Μαρτυρική Πόλη». Είμαστε βέβαιοι ότι η Επιτροπή, δουλεύοντας συστηματικά και με πνεύμα ομοψυχίας θα τεκμηριώσει και θα υποστηρίξει πλήρως το δίκαιο αυτό αίτημα. Η αναγνώριση της Αντίστασης και της θυσίας του Πειραιά θα είναι μία, πρώτη, ελάχιστη αλλά αναγκαία πράξη απόδοσης δικαιοσύνης. Θα συμβάλλει, δε, στην εθνική προσπάθεια ανάδειξης της μνημειώδους συμβολής της Ελλάδας στην Αντιφασιστική νίκη των Λαών, στη διαπαιδαγώγηση των νεότερων γενιών με δημοκρατικές και πατριωτικές αρχές και στον ιερό αγώνα για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών».

Σ.Δ. pireas2Nikos Belavilas Τώρα που ανοίγει ξανά η συζήτηση για τις καταστροφές του πολέμου στον Πειραιά, επιτρέψτε μου να ανασύρω μια παλιά αφήγηση για τον τρομερό βομβαρδισμό του Ιανουαρίου 1944. Για δεκαετίες κυκλοφορεί ο μύθος – από δεξιά ως αριστερά – ότι ο Πειραιάς χτυπήθηκε εσκεμμένα: είτε για να εξολοθρευθούν άμαχοι, είτε για να πληγούν πυρήνες του ΕΛΑΣ, είτε ακόμη και άνευ λόγου. Ο μύθος αυτός επιβιώνει· ακόμη και σήμερα διαβάζει κανείς πως «οι Γερμανοί δεν είχαν θύματα» ή ότι «οι υποδομές τους δεν επλήγησαν».

Με αφορμή την πρωτοβουλία του Δήμου Πειραιά, του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Γερμανικών Οφειλών και του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά για την ανακήρυξη της πόλης μας ως «Μαρτυρικής», επέστρεψα τις τελευταίες εβδομάδες στις πηγές και τα δεδομένα του μεγάλου πολέμου. Υπάρχουν πολλές σύγχρονες των γεγονότων μαρτυρίες (1944–1945): του Κ. Δοξιάδη, του Ι. Μελετόπουλου, αλλά και οι καταγραφές του ΟΛΠ και του American Corps of Engineers που ανέλαβε τις επισκευές του λιμανιού. Αργότερα, οι Στ. Μπινιάρης, Γ. Χατζημανωλάκης, Λ. Μπαφούνη και Ε. Αναγνωστοπούλου στα «Πειραϊκά», καθώς και οι Ζ. Φωτάκης, Στ. Μαλαγκονιάρης και, πιο πρόσφατα, ο Μ. Χαραλαμπίδης, κατέγραψαν με μεγάλη ακρίβεια το αποτύπωμα της καταστροφής: νεκρούς, κτίρια, υποδομές.
Λιγότερο γνωστή είναι η στάση των Ναζί και των συνεργατών τους. Ήδη από το 1943, ο Γιόζεφ Γκαίμπελς είχε δώσει οδηγία στις δυνάμεις τους, για διόγκωση των απωλειών αμάχων από συμμαχικούς βομβαρδισμούς, ώστε να πληγεί το ηθικό πλεονέκτημα ΗΠΑ και Βρετανίας.
Εδώ, την επομένη του βομβαρδισμού, ο κουίσλιγκ πρωθυπουργός Ιωάννης Ράλλης κατήγγειλε «ενώπιον της Ανθρωπότητος (sic)» το «πρωτάκουστον ανοσιούργημα», κατηγορώντας τους Συμμάχους για εγκλήματα πολέμου μέσω των λογοκριμένων και ελεγχόμενων εφημερίδων.
Ας προσέξουμε αυτή την «ανθρωπιστική» έξαρση ενός ανθρώπου που η κυβέρνησή του ταυτίστηκε με τις σφαγές στα Καλάβρυτα, στο Δίστομο, στο Μπλόκο της Κοκκινιάς και την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή.
Η «Ακρόπολις» ακολούθησε την επομένη τριπλασιάζοντας τον αριθμό των θυμάτων από περίπου 700 σε «περισσότερους από 2.000». Αργότερα γράφτηκαν 3.500 νεκροί. Αποτελούσε μόνιμη πολεμική τεχνική επικοινωνίας των Γερμανών οι οποίοι για παράδειγμα στη Δρέσδη δεκαπλασίασαν την εκτίμηση των απωλειών. Κατ’ εντολή των Αρχών Κατοχής, η ελληνική κυβέρνηση σφράγισε και ελληνικά γραμματόσημα με τον τίτλο «Βομβαρδισμός Πειραιώς, 11.1.1944» χρησιμοποιώντας -όπως κατηγορήθηκε μετά την Κατοχή- τα ταχυδρομεία ως προπαγανδιστικό μηχανισμό υπέρ του Άξονα.
Ο Ράλλης δικάστηκε μετά την Απελευθέρωση, καταδικάστηκε και πέθανε στη φυλακή. Στη δίκη τέθηκε και το ζήτημα της προπαγανδιστικής μηχανής που είχε στηθεί κατ’ απαίτηση των κατοχικών δυνάμεων, μέσα στην οποία εντάχθηκε και η «εργαλειοποίηση» του βομβαρδισμού. Σύμφωνα μάλιστα με τον Πειραιώτη δημοσιογράφο Παναγιώτη Τζουνάκο («Φωνή του Πειραιώς», 1945), υπήρξαν επανειλημμένες προειδοποιήσεις από το BBC και το Κάιρο ότι ο Πειραιάς θα βομβαρδιστεί. Ο Ράλλης τις γνώριζε αλλά δεν ειδοποίησε τον πληθυσμό, ενώ οι Γερμανοί επίσης γνωρίζοντας κατέφυγαν σε ισχυρά καταφύγια, όπως των τραπεζών και του εργοστασίου Παπαστράτου. Παρόμοια εικόνα δίνει και ο Γιώργος Θεοτοκάς στα «Τετράδια Ημερολογίου 1939-1953».
Γιατί γράφω όλα αυτά: Ο Πειραιάς όντως υπέστη τρομακτικές καταστροφές όχι σε έναν μόνον βομβαρδισμό. Η πόλη χτυπιόταν συνεχώς από τον Απρίλιο του 1941 έως τη Μάχη της Ηλεκτρικής τον Οκτώβριο του 1944: 216 αεροπορικές επιθέσεις, 700-1000 νεκροί από τις βόμβες, 1.100 νεκροί από εκτελέσεις, 11.000 νεκροί από την πείνα, άγνωστος αριθμός χιλιάδων ομήρων στη Γερμανία, 4.800 κτίρια κατεστραμμένα ή ημικατεστραμμένα, το λιμάνι ολοκληρωτικά κατεστραμμένο, δεκάδες ναυάγια και ναρκοθετήσεις που διέλυσαν τη ναυτιλιακή κίνηση για μία πενταετία, οι δύο από τους τρεις σιδηροδρομικούς σταθμούς, περί τα τριάντα εργοστάσια που λειτουργούσαν αποκλειστικά για τους Γερμανούς είτε με επίταξη ή με συνεργασία των ιδιοκτητών τους, μία κοινωνία και μία οικονομία η οποία κατέρρευσε και χρειάστηκε πολλά χρόνια για να ανακάμψει.
Αυτό είναι το αποτύπωμα του πολέμου για τον Πειραιά, όχι μόνον ο βομβαρδισμός της 11ης Ιανουαρίου του 1944. Τώρα, καθώς η διευρυμένη επιστημονική και πολιτική επιτροπή του Δήμου Πειραιά πιάνει δουλειά για τη διεκδίκηση ενός μεγάλου ηθικού χρέους είναι ανάγκη να είμαστε προσεκτικοί -η έρευνα που έχει γίνει από σοβαρούς ιστορικούς είναι εγγύηση για αξιόπιστα στοιχεία και σοβαρή τεκμηρίωση. Τα στημένα προπαγανδιστικά στοιχεία της κυβέρνησης Ράλλη μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν όχι για να «ξεπλυθούν» οι συνεργάτες, αλλά για να παρουσιαστεί το αποκρουστικό πρόσωπο του φασισμού και όσων Ελλήνων τον υπηρέτησαν το1941-1944.
Στην εικόνα προπαγανδιστική ναζιστική αφίσα εναντίον των Συμμάχων με θέμα τον βομβαρδισμό των ελληνικών πόλεων (Πειραιάς, Ελευσίνα, Πάτρα, Άργος, Καλαμάτα, Θεσσαλονίκη) τον Ιανουάριο 1944. Πηγή: Αρχείο ΙΜΤΙΙΕ από το περιοδικό "Πειραϊκά", Ιανουάριος 2003.

ΚΑΙ

mixanitouxronou.gr/ Στις 11 Ιανουαρίου του 1944 οι Πειραιώτες πανηγύριζαν με τα χέρια υψωμένα στον ουρανό. Μετά ξεκίνησε ο σφοδρότερος βομβαρδισμός στην Ελλάδα από την αμερικανική αεροπορία. Το τραγικό τέλος των εγκλωβισμένων στα καταφύγια (φωτο).

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 29 Μαρτίου 2026 17:49
Ομάδα διαχείρισης

Τελευταία άρθρα από τον/την Ομάδα διαχείρισης

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση