Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Πέμπτη, 03 Σεπτεμβρίου 2020 10:08

Τα βασικά για τις έννοιες Αιγιαλίτιδα Ζώνη, Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

kathimerini14Όποιοι ενημερώνονται από τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίχτυα και θέλουν να διαμορφώσουν μία άποψη στο θέμα της Τουρκίας, ένα θέμα που όσο περνάει ο καιρός και ανεβαίνουν οι εντάσεις τόσο πιο πολύ νιώθουμε ότι μας αφορά προσωπικά, λογικό είναι να δυσκολεύονται με τρεις έννοιες που ακούγονται συνεχώς στα διάφορα ρεπορτάζ και τις σχετικές αναλύσεις. Xωρικά ύδατα ή αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα, και ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη), είναι οι τρεις αυτοί όροι. Επειδή κι εμείς είμασταν άσχετοι με όλα αυτά, το ψάξαμε στο διαδίκτυο και μαζέψαμε τα βασικά σ'αυτό το άρθρο για όσους ενδιαφέρονται να αυτομορφωθούν με όσο γίνεται πιο λίγα και κατανοητά λόγια.  

Αιγιαλίτιδα Ζώνη

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), η αιγιαλίτιδα ζώνη αποτελεί τη φυσική επέκταση της εθνικής κυριαρχίας μίας χώρας, πέρα από τις ακτές, προς τη θάλασσα. Το 1994 - και σύμφωνα με απόφαση των Ηνωμένων Εθνών για το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας - το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων ορίστηκε στα 12 ναυτικά μίλια. Με βάση το Άρθρο 3 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, η επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί απόφαση του κάθε κράτους, χωρίς να απαιτείται η ρητή συναίνεση των γειτονικών χωρών ή της διεθνούς κοινότητας. Μέχρι στιγμής η Ελλάδα δεν έχει προβεί στην ενεργοποίηση αυτού του δικαιώματος στο Αιγαίο, ενώ η Τουρκία από το '95 έχει ανκοινώσει ότι η ενεργοποίηση αυτού το δικαιώματος εκ μέρους της Ελλάδος είναι casus belli, δηλαδή αιτία πολέμου.  

Τόσο η Ελλάδα, όσο και η Τουρκία αν κι έχουν το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, καμία από τις δύο χώρες δεν το έχει ασκήσει, εξακολουθώντας να εφαρμόζουν τον πρότερο κανόνα των 6 ναυτικών μιλίων. Μάλιστα σε αρκετά σημεία του Αιγαίου, η έκταση των χωρικών υδάτων είναι μικρότερη και των 6 ναυτικών μιλίων, λόγω των γεωγραφικών περιορισμών. Κι αυτό, διότι η απόσταση των ελληνικών και των τουρκικών ακτών είναι μικρότερη των 12 ναυτικών μιλίων (σ.σ. 6 ναυτικά μίλια για την Ελλάδα, 6 ναυτικά μίλια για την Τουρκία) Σ' αυτές τις περιπτώσεις, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, εφαρμόζεται ο κανόνας της μέσης γραμμής, δηλαδή ο διαχωρισμός γίνεται στη βάση της μέσης απόστασης από τις ακτές των δύο χωρών.

Η υφαλοκρηπίδα

Η υφαλοκρηπίδα αποτελεί τμήμα του παράκτιου βυθού της θάλασσας και εκτείνεται πέραν των χωρικών υδάτων.

Κατά γενική ομολογία -  σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1980 - ως υφαλοκρηπίδα ορίζεται ο βυθός της θάλασσας σε ακτίνα 200 ναυτικών μιλίων από την ακτή. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η ακτίνα αυτή δύναται να είναι μεγαλύτερη και των 200 ναυτικών μιλίων, φθάνοντας έως τα 350 ναυτικά μίλια.

Όταν η προέκταση υπολογίζεται σε σχέση με την «ηπειρωτική ακτή», τότε πρόκειται για «ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα», ενώ όταν υπολογίζεται σε σχέση με τη «νησιωτική ακτή», τότε πρόκειται για νησιωτική υφαλοκρηπίδα.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική υφαλοκρηπίδα, η κυριαρχία ανήκει στο κράτος όπου ανήκουν οι αντίστοιχες ακτές.

Το παράκτιο κράτος έχει συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας, τα οποία διαφέρουν έναντι των χωρικών υδάτων.

Συγκεκριμένα, στο παράκτιο κράτος ανήκουν τα ορυκτά του εδάφους και του υπεδάφους, οι μη ζώντες οργανισμοί του βυθού, καθώς και οι ζώντες οργανισμοί που ανήκουν στα καθιστικά είδη (σ.σ. είδη που δεν μπορούν να κινηθούν μόνα τους χωρίς συνεχή επαφή με τον βυθό). 

Αντίθετα, δεν ανήκουν ούτε τα ύδατα, ούτε η επιφάνεια της θάλασσας, καθώς ούτε και ο εναέριος χώρος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η υφαλοκρηπίδα υφίσταται για κάθε κράτος αυτοδικαίως και αποκλειστικά. Δηλαδή, ακόμα κι αν το εκάστοτε κράτος δεν ασκεί τα συνεπαγόμενα δικαιώματά του, δεν δικαιούται να το πράξει κανένα άλλο.

Η διαφορά με την Τουρκία

Όπως και στην περίπτωση των χωρικών υδάτων, όταν η υφαλοκρηπίδα ενός κράτους «συναντάται» με την υφαλοκρηπίδα ενός δεύτερου κράτους, τότε θα πρέπει να υπάρξει διακανονισμός μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, για παράδειγμα, ενώ υπάρχει οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Άλλωστε, η Άγκυρα δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ (1980), αντιδρώντας στη διάταξη, σύμφωνα με την οποία «τα νησιά, οι νησίδες, οι βραχονησίδες, οι σκόπελοι και ανορθωμένοι βράχοι διατηρούν το δικαίωμα στην υφαλοκρηπίδα». 

Τι είναι η ΑΟΖ

Σύμφωνα με την ίδια Συνθήκη του ΟΗΕ, ως ΑΟΖ θεωρείται η θαλάσσια έκταση, εντός της οποίας ένα κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλης εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων, συμπεριλαμβανομένης και της παραγωγής ενέργειας. 

Η έκταση της ΑΟΖ υπολογίζεται πέραν των χωρικών υδάτων και έως τα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή, ενώ η δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους αφορά τα ύδατα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας (σ.σ. η επιφάνεια αποτελεί διεθνή ύδατα), ο βυθός και το υπέδαφος.

Όπως και στις περιπτώσεις των χωρικών υδάτων και της υφαλοκρηπίδας, εφόσον οι ΑΟΖ δύο χωρών αλληλο-εφάπτονται, έγκειται στα γειτονικά κράτη να ορίσουν από κοινού θαλάσσια σύνορα.

Οι διαφορές ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας

Πέραν της διαφορετικής έκτασης των δύο εννοιών (σ.σ. ΑΟΖ έως 200 ναυτικά μίλια - υφαλοκρηπίδα έως 350 ναυτικά μίλα), οι διαφορές συνίστανται και σε ζητήματα κυριαρχίας.

Ενδεικτικά, η υφαλοκρηπίδα είναι μόνο ο βυθός και το θαλάσσιο υπέδαφος, ενώ η ΑΟΖ περιλαμβάνει και το τμήμα της θάλασσας έως την επιφάνεια του νερού.

Επίσης, η υφαλοκρηπίδα υπάρχει a-priori, χωρίς να χρειάζεται το εκάστοτε κράτος να προχωρήσει στην οριοθέτησή της.

Αντίθετα, η ΑΟΖ υφίσταται μόνον εφόσον το εκάστοτε κράτος προχωρήσει στη ανακήρυξή της, βάσει των διεθνών κανόνων και της σύμφωνης γνώμης των γειτονικών κρατών.

Συμπληρωματικά

Όσοι παρακολουθούν ειδήσεις από τα φιλοκυβερνητικά κανάλια μας σίγουρα κάποια στιγμή θα έχουν ακούσει τον καθηγητή  Άγγελο Συρίγο ( Αθήνα, 1966), ο οποίος είναι τακτικός καλεσμένος τους, να λέει τη γνώμη του για τα ελληνοτουρκικά. Ο Συρίγος είναι νομικός, αναπληρωτής καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου και της Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. 

Οι μεγάλοι θα θυμούνται τον πολιτικό και βιομήχανο Στέφανο Μάνο ( Αθήνα, 1939), που διετέλεσε υπουργός σε διάφορες κυβερνήσεις της Ν.Δ και γενικά θεωρείται από πολλούς ένας αξιόλογος συνομιλητής με καλά επιχειρήματα και προχωρημένες ιδέες σε κάποια θέματα. 

Ο Στέφανος Μάνος είχε απορίες για τα περίπλοκα ζητήματα σχετικά με το δίκαιο της θάλασσας, τη Χάγη, την ΑΟΖ και τα ελληνοτουρκικά. Απορίες τις οποίες επιχείρησε να λύσει τηλεφωνώντας επανειλημμένως στον Άγγελο Συρίγο. Ο καθηγητής, από την πλευρά του, προσπάθησε να απαντήσει με συνοπτικό τρόπο σε ερωτήματα. Αυτός ο διάλογος εκτιμούμε ότι θα ενδιαφέρει αρκετούς από τους επισκέπτες της Σταγόνας γι’ αυτό και τον αναδημοσιεύουμε σήμερα.

Πατώντας  εδώ  θα σας εμφανιστεί αυτός ο διάλογος.

Κι  εδώ  οι διαφορετικές γνώμες των Άγγελου Συρίγου, Στέφανου Ροζάκη και Παύλου Αποστολίδη για την αιγιαλίτιδα ζώνη και την ΑΟΖ. 

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 04 Σεπτεμβρίου 2020 08:11
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Τελευταία άρθρα από τον/την Λάκης Ιγνατιάδης

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση