Παρασκευή, 10 Ιουλίου 2020 20:24

Η Αγία Σοφία, τζαμί - μια απόφαση του Ερντογάν που οξύνει τις διαφορές

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

agia-sofiaΟ πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε το διάταγμα με το οποίο η Αγία Σοφία θα μετατραπεί σε τζαμί για τη μουσουλμανική λατρεία.  

Ο Τούρκος πρόεδρος ανήρτησε στο Twitter το διάταγμα που υπέγραψε, στο οποίο αναφέρεται ότι ελήφθη η απόφαση να τεθεί η Αγία Σοφία υπό τον έλεγχο της Αρχής Θρησκευτικών Υποθέσεων (Ντιγιανέτ) και να ξανανοίξει για θρησκευτική λατρεία. 

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε το διάταγμα με το οποίο η Αγία Σοφία θα ανοίξει ως τζαμί για τη μουσουλμανική λατρεία. Παρακάμπτοντας διεθνείς Οργανισμούς, συμβάσεις και υποχρεώσεις της Άγκυρας, ο "σουλτάνος" επιβεβαίωσε ότι τίποτα δεν αναγνωρίζει ως εμπόδιο μπροστά στα "νεο-οθωμανικά" σχέδιά του. 

Νωρίτερα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Τουρκίας είχε κρίνει ότι είναι νόμιμη μια τέτοια ενέργεια, ακυρώνοντας την απόφαση του 1934 (το προεδρικό διάταγμα του Κεμάλ Ατατούρκ), με την οποία η τότε τουρκική κυβέρνηση είχε μετατρέψει την Αγία Σοφία σε μουσείο.

Το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας αποδέχθηκε το σχετικό αίτημα που είχαν καταθέσει ακροδεξιές ενώσεις και όμιλοι φανατικών μουσουλμάνων και ακύρωσε την κυβερνητική απόφαση του 1934.  Την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είχε προτείνει, άλλωστε, και ο ίδιος ο Ερντογάν, αδιαφορώντας για το ότι τελεί υπό το καθεστώς μουσείου και περιλαμβάνεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου όλα ήταν πλέον στα χέρια του “σουλτάνου”, ο οποίος υπέγραψε ευθύς αμέσως το διάταγμα και ετοιμάζεται να κάνει διάγγελμα στις 20:53 το βράδι. Σε ανάρτησή του μάλιστα στο Twitter έγραψε: "Αποφασίστηκε ότι η Αγία Σοφία θα τεθεί υπό την εποπτεία της Ντιγιανέτ (Αρχή Θρησκευτικών Υποθέσεων) και θα ξανανοίξει για προσευχή". Την ίδια ώρα η είδηση κάνει τον γύρο του κόσμου, καθώς διεθνείς οργανισμοί και κυβερνήσεις είχαν ταχθεί ενάντια σε μια τέτοια προκλητική απόφαση.

Η ρωσική αντίδραση 

Η πρώτη αντίδραση ήρθε από την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν εισακούστηκαν από τις τουρκικές αρχές οι ανησυχίες της, όπως και οι αντίστοιχες άλλων ορθόδοξων εκκλησιών. «Η εν λόγω απόφαση, δυστυχώς, δεν στοχεύει στην ειρήνευση των υπαρχουσών αντιθέσεων, αλλά, αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες διαιρέσεις, όπως είχε πει στις 6 Ιουλίου σε δηλώσεις του ο Πατριάρχης (Μόσχας και Πασών των Ρωσιών) Κύριλλος» ανέφερε ο εκπρόσωπος της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου της Μόσχας, Βλαντίμιρ Λεγκόϊντα.

 

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πριν μερικές ημέρες ο Πατριάρχης Κύριλλος είχε εκδώσει μια σκληρή ανακοίνωση, διαφοροποιούμενος ως προς το ύφος και τις θέσεις από την επίσημη ρωσική κυβέρνηση. Ο προκαθήμενος της Ρωσικής Εκκλησίας μιλούσε τόνιζε ότι «μια απειλή εναντίον της Αγίας Σοφίας είναι μια απειλή για το σύνολο του χριστιανικού πολιτισμού και συνεπώς για την πνευματικότητά μας και την ιστορίας μας», ενώ ο εκπρόσωπος του Πούτιν ανέφερε ότι το Κρεμλίνο δεν μπορεί να σχολιάσει την ίδια την απόφαση της Τουρκίας, για την οποία είπε ότι είναι «εσωτερική υπόθεση της Τουρκικής Δημοκρατίας».

Η αντίδραση της Αθήνας 

«Ανοικτή πρόκληση προς όλο τον πολιτισμένο κόσμο που αναγνωρίζει τη μοναδική αξία και την οικουμενικότητα του μνημείου» χαρακτήρισε η υπουργός Πολιτισμού την απόφαση του τουρκικού δικαστηρίου για αλλαγή του status της Αγίας Σοφίας. Η Λίνα Μενδώνη τόνισε επίσης ότι πρόκειται για «αποτέλεσμα της πολιτικής βούλησης του Προέδρου Ερντογάν», υπογραμμίζοντας ότι ο εθνικισμός στον οποίο επιδίδεται ο Τούρκος πρόεδρος «δεν συνιστά σωστό σύμβουλο» και οδηγεί «τη χώρα του έξι αιώνες πίσω».

Η υπουργός Πολιτισμού σημείωσε ότι «η Αγία Σοφία δεν χάνει από την αίγλη της και το πανανθρώπινο μήνυμά της, επειδή το τουρκικό δικαστήριο υπέκυψε», προσθέτωντας ότι με την απόφαση αυτή ο Ερντογάν «αποφάσισε για την Τουρκία την πολιτιστική απομόνωση της».  

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, ο οποίος την ώρα των εξελίξεων μετείχε σε τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών που προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, ενημέρωσε τους συναδέλφους του για τη νέα τουρκική πρόκληση. Ο Νίκος Δένδιας σε ανάρτησή του στο Twitter χαρακτήρισε την απόφαση «πρόκληση για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και για την UNESCO».

Η Unesco και ο "Πορθητής" 

Σημειώνεται ότι λίγες ώρες πριν την τουρκική πρόκληση η UNESCO τόνισε ότι θα πρέπει να ειδοποιηθεί για οποιαδήποτε μετατροπή στο μουσείο της Αγίας Σοφίας και υπενθύμιζε τις δεσμεύσεις και τις νομικές υποχρεώσεις της Άγκυρας έναντι του μνημείου. Σημείωνε μάλιστα, ότι η Τουρκία οφείλει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε μετατροπή «δεν θα υπονομεύσει την εξέχουσα οικουμενική αξία κάθε μνημείου που έχει περιληφθεί στον κατάλογο στην επικράτειά της», όπως ισχύει για τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Υπογράμμιζε επίσης ότι «για οποιαδήποτε μετατροπή θα πρέπει να υπάρξει (νέα) διαδικασία αξιολόγησης, εάν χρειάζεται, από την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς» και προέτρεπε τις τουρκικές αρχές να αρχίσουν διάλογο πριν λάβουν οποιαδήποτε απόφαση. Ο Ερντογάν, ωστόσο, για άλλη μία φορά προσπέρασε διεθνείς Οργανισμούς και Δίκαια, επιβάλλοντας τις νέο-οθωμανικές επιλογές του.

Το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, άλλωστε, στο σκεπτικό της απόφασής του αντιμετώπισε την Αγιά Σοφιά, όχι ως Μνημείο της Παγκοσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, αλλά ως ακίνητη περιουσία, ιδιοκτησία του Ιδρύματος Μωάμεθ Πορθητή που είχε παραχωρηθεί στο κοινό για να χρησιμοποιηθεί, κατ' απαίτηση του Ιδρύματος, ως τζαμί. Και εφόσον, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, πρόκειται για "ακίνητη περιουσία", σύμφωνα με τον νόμο, «η φύση και ο σκοπός της στην ιδρυτική πράξη δεν μπορεί να αλλάξει». 

Η απόφαση εμφανίζει μάλιστα τον Ερντογάν ως νομικά υποχρεωμένο να προχωρήσει στη μετατροπή, καθώς αναφέρει ότι το κράτος είναι δεσμευμένο να διασφαλίσει ότι τα περιουσιακά στοιχεία του ιδρύματος χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τη βούληση του ιδρύματος. Συμπεραίνει λοιπόν ότι «η ιδρυτική πράξη το διέθετε ("το ακίνητο") ως τζαμί και η χρήση του εκτός αυτού του χαρακτήρα δεν είναι δυνατή νομικώς», άρα «η απόφαση του 1934 δεν είναι σύννομη». 

Κα μία ανάρτηση του  Yorgos Kyriakopoulos στο fb

 

Είμαι από εκείνους που πιστεύουν πως η Ελληνική διπλωματία δεν πρέπει να "τσιμπάει" στα δεκάδες νέα θεματα που παρελκυστικά προσθέτει η Τουρκία στο ανατολίτικο παζάρι που επιδιώκει να γίνεται μεταξύ μας. Βάλε άλλα δέκα, χάσε τα πέντε και κέρδισες πέντε. Οι περισσότερες ελληνικές κυβερνήσεις παρασύρονται, χωρίς ταυτόχρονα να προσθέτουν κι αυτές δεκάδες ίσης σημασίας θέματα (που υπάρχουν). 

Έτσι δεν θέλησα να τοποθετηθώ και γιά την Αγιά Σοφιά και νομίζω πως ούτε η Ελληνική Κυβέρνηση ή το Οικουμενικό Πατριαρχείο πρέπει να την βάλουν στις ανατολίτικες ανταλλαγές.
Πρέπει όμως να αναδείξουν έντονα το ότι αυτό δεν είναι ένα γεγονός μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά ένα γεγονός που χαρακτηρίζει αυτοτελώς την ίδια την Τουρκία. Διότι
1. Δηλώνει και συμβολικά το τέλος του Κεμαλισμού και της προσέγγισης με την Δύση
2. Δηλώνει υπέρμαχος της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, ιδίως μεταξύ Χριστιανών και Ισλάμ
3. Περιφρονεί την τέχνη και τον πολιτισμό, περιφρονώντας προεξαρχόντως την ΟΥΝΕΣΚΟ και τους κανόνες της γιά τα οικουμενικά μνημεία
4. "Μοστράρει" ως το νέο Χαλιφάτο, με ό,τι συνέπειες θα έχει στο άμεσο μέλλον αυτό γιά την θέση της στην Α.Μεσόγειο και τον Κόσμο, αλλά και την διατάραξη των παγκόσμιων ισορροπιών.
Αυτή είναι μία φιλοπόλεμη κίνηση απέναντι στη Δύση και τον Κόσμο (και φυσικά απέναντι και στον πολιτισμό) και ως τέτοια πρέπει να προβληθεί παντού. Δεν είναι μία φιλοπόλεμη κίνηση (μόνο) εναντίον των Ορθοδόξων, του Πατριαρχείου και της Ελλάδας.
Λυπάμαι που δεν θα ξαναδώ ποτέ την Αγιά Σοφιά. Αλλά εγώ στην αγαπημένη Κωνσταντινούπολη γιά έκτη φορά δεν θα πάω. Ούτε γιά έβδομη, ούτε ποτέ ξανά.
Υ.Γ. Και λυπάμαι που θα ζήσω το υπόλοιπο της ζωής μου πλάϊ σε μιά χώρα ανόητης φανατίλας και πολιτικής καφρίλας όπως είναι η Τουρκία του Ερντογάν και των συν αυτώ. Και μάλιστα χωρίς εσωτερικό αντίλογο, αφού αυτός ο αντίλογος είναι φυλακισμένος ή εκτοπισμένος ή δολοφονημένος ή τρομοκρατημένος και άφωνος. Λυπάμαι που θα χαίρομαι το Αιγαίο με τον τρόμο της απειλής. Λυπάμαι που θα αντιμετωπίσω και την εδώ εθνικιστική καφρίλα που θα πάρει αέρα αντανακλαστικά. Λυπάμαι. Λυπάμαι πάρα πολύ. Σχεδόν πενθώ.
 
Είμαι από εκείνους που πιστεύουν πως η Ελληνική διπλωματία δεν πρέπει να "τσιμπάει" στα δεκάδες νέα θεματα που παρελκυστικά προσθέτει η Τουρκία στο ανατολίτικο παζάρι που επιδιώκει να γίνεται μεταξύ μας. Βάλε άλλα δέκα, χάσε τα πέντε και κέρδισες πέντε. Οι περισσότερες ελληνικές κυβερνήσεις παρασύρονται, χωρίς ταυτόχρονα να προσθέτουν κι αυτές δεκάδες ίσης σημασίας θέματα (που υπάρχουν).
 
Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 12 Ιουλίου 2020 07:06
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση