Πέμπτη, 19 Μαρτίου 2020 06:10

Οι φτερωτοί γίγαντες με τα τσιμεντένια πόδια

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

anemogennitries3Είχα και έχω μία άποψη για τις ανεμογεννήτριες που είναι υπέρ της χρήσης τους. Κι αυτό διότι έχω διαλέξει ότι ο καλύτερος και λιγότερο επικίνδυνος τρόπος παραγωγής ενέργειας είναι από ανανεώσιμες πηγές, όπως ο αέρας, ο ήλιος, τα κύματα, η γεωθερμία κ.λπ. Αυτήν την άποψη την είχα ασπαστεί πριν πολλά χρόνια, πολύ πριν το φαινόμενο του θερμοκηπίου αρχίζει να μας κτυπάει την καμπάνα. Μα ποιος είναι ο πρωτομάστορας λόγος αυτής της επιλογής, που σιγά σιγά έμαθα να μην τον εμπιστεύομαι αβλεπί  , αλλά πάντα είναι δύσκολα να αντισταθώ στο μεταδοτικό πάθος του; Μια διακριτή από τα παιδικά μου χρόνια τάση μου να υποστηρίζω πράματα που είναι στα κάτω ράφια του ευρύτερου περίγυρού μου και της κάθε φορά πλειονότητας και που συμπολίτες μου με κυβερνητικές νοοτροπίες τα απέρριπταν συνήθως ασυζητητί. 

Ειδικά με τις ανεμογεννήτριες μου δημιουργήθηκε μια δυνατή απορία. Τόσα χρόνια λοιπόν, δεν έχει τύχει να διαβάσω ένα άρθρο ξένων, μια καταγγελία, κάτι τέλος πάντων που να τις αμφισβητεί, όταν όλο και πλήθαιναν οι ανακοινώσεις και οι διαμαρτυρίες διαφόρων κινήσεων που δρουν στην χώρα μας και υψώνουν ένα τεράστιο ΟΧΙ στις ανεμογεννήτριες στον τόπο τους. 

Διαβάζοντας τώρα την συνέντευξη που παραχώρησε στην Βάση Παναγοπούλου ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Σπιλάνης και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 14.3 με τον τίτλο "Οι φτερωτοί γίγαντες με τα τσιμεντένια πόδια", η απορία αυτή μου λύθηκε. Όπως και κάποιες ακόμα μικρότερες. Ο καθηγητής είναι φανερό ότι κατέχει το θέμα όχι μόνο με τις ανεμογεννήτριες αλλά γενικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ότι το έχει μελετήσει εις βάθος προσμετρώντας όλες τις παραμέτρους που εμπλέκονται σ'αυτό το θέμα. 

Η συνέντευξη

Β. Παναγοπούλου. Συζητάμε με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Γιάννη Σπιλάνη για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και δη για τις ανεμογεννήτριες, υπό ποιες προϋποθέσεις αυτές μπορούν να οδηγήσουν τις κοινωνίες στη βιώσιμη ανάπτυξη, αν πράγματι χρειαζόμαστε αιολικά πάρκα τέτοιων μεγεθών όπως προτείνονται και επιχειρείται να εγκατασταθούν, αλλά και για το αν θα πρέπει στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης όχι μόνο να σχεδιάζουμε πώς θα αυξήσουμε την παραγωγή ενέργειας με χρήση ΑΠΕ αλλά και πώς θα περικόψουμε τη σπατάλη ενέργειας. 
 

Στα ερευνητικά ενδιαφέροντα του καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου, κ. Γιάννη Σπιλάνη, είναι η περιφερειακή τοπική ανάπτυξη και ο χωρικός σχεδιασμός, η ανάπτυξη και ο σχεδιασμός νησιωτικών οικοσυστημάτων, η σχέση που διέπει την ανάπτυξη με το περιβάλλον, η αειφόρος ανάπτυξη αλλά και η τουριστική ανάπτυξη και ο τουριστικός σχεδιασμός.

Επομένως είναι ο πλέον κατάλληλος για να ανοίξουμε αυτό τον κύκλο συζητήσεων για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ειδικά όσον αφορά τις ανεμογεννήτριες, καθώς αυτός ο τύπος παραγωγής ενέργειας φαίνεται να ενδιαφέρει τους επενδυτικούς ομίλους, τουλάχιστον μέχρι στιγμής. Ομως οι τοπικές κοινωνίες αλλά και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιστέκονται σθεναρά όχι γιατί είναι κάθετα αντίθετες σε τέτοιου είδους έργα αλλά κυρίως γιατί οι τόποι εγκατάστασης των ανεμογεννητριών είναι εντός των προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Φυσικά εναντιώνονται και στο μέγεθος που έχουν τα βιομηχανικά αιολικά πάρκα με όλες τις απαραίτητες υποδομές -αντίστοιχα υπερμεγέθεις- που απαιτούνται για να εγκατασταθούν και να λειτουργήσουν.

Μάλιστα, στα μέσα Φεβρουαρίου οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Καλλιστώ και Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης κατέθεσαν καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη «συστηματική και κατάφωρη παραβίαση της ενωσιακής νομοθεσίας από την Ελληνική Δημοκρατία εις βάρος της φύσης», όπως ενημέρωσαν τα ΜΜΕ με ενημερωτικό τους δελτίο.

Ο λόγος που οδήγησε τις περιβαλλοντικές οργανώσεις στην κατάθεση καταγγελίας είναι «η συστηματική αδειοδότηση και εγκατάσταση βιομηχανικής κλίμακας ΑΣΠΗΕ (Αιολικοί Σταθμοί Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας) εντός προστατευόμενων περιοχών Natura 2000».

Δεν ξέρουν τι λένε; Είναι επαναστάτες χωρίς αιτία ή θεματοφύλακες της ζωής, που αντιλαμβάνονται και αντιπροτείνουν ότι το κέρδος μπορεί να συνυπάρξει σε αρμονία με το περιβάλλον, τις δραστηριότητες της τοπικής κοινωνίας και τη διατήρηση της αισθητικής του τοπίου που μέσα του φέρει πολιτισμό αιώνων, αρκεί η προτεραιότητα να μην είναι το κέρδος με κάθε κόστος;

Ας κάνουμε λοιπόν μια περιδιάβαση στον κόσμο των ανεμογεννητριών, για να γνωρίσουμε μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα της εγκατάστασής των αιολικών πάρκων.

 

 Οι ΑΠΕ και δη οι ανεμογεννήτριες μπορούν να έχουν θετικό αποτέλεσμα στις κοινωνίες και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Κατ' αρχάς, εξαρτάται από ποια μεριά το εξετάζει κανείς. Αν εξετάζει μόνο το αποτύπωμά τους του άνθρακα στην παραγωγή ή αν εξετάζει το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας, από τότε δηλαδή που φτιάχνεται ένα μηχάνημα μέχρι την ώρα που «πεθαίνει» αυτό το μηχάνημα.

 Το πιο λογικό δεν είναι να το δούμε στο σύνολό του;

Ναι, αυτό είναι το σωστό. Γιατί είτε μιλάμε για ανεμογεννήτριες είτε για φωτοβολταϊκά είτε για οτιδήποτε εμπίπτει στις ΑΠΕ, προφανώς όλα συμβάλλουν θετικά, γιατί την ώρα που αυτά τα συστήματα παράγουν, δεν καταναλώνουν τίποτα.

Από την άλλη μεριά, κάθε δραστηριότητα του ανθρώπου έχει αποτύπωμα και ιδιαίτερα στο διοξείδιο του άνθρακα, διότι για να παραχθεί οτιδήποτε, χρησιμοποιείται ενέργεια. Ειδικά σε ό,τι αφορά τις ανεμογεννήτριες και τον τόπο όπου παράγονται, υπάρχει κι ένα μεγάλο αποτύπωμα άνθρακα στη μεταφορά τους. Από τις χώρες δηλαδή όπου παράγονται μέχρι να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό. Αυτή είναι η μία πτυχή.

Η δεύτερη πτυχή είναι το αποτύπωμά τους σε αυτό που λέμε χρήση γης και κάλυψη γης. Για να μπορέσει μια ανεμογεννήτρια να φτάσει στον τελικό της προορισμό και να στηθεί, χρειάζεται να διανοιχτούν δρόμοι και χρειάζεται να πακτωθεί στο σημείο εγκατάστασης, επομένως όσο πιο μεγάλο είναι το ανάγλυφο (όταν π.χ. είναι μια ορεινή περιοχή) τόσο πιο μεγάλο είναι το αποτύπωμα.

Οσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος της ανεμογεννήτριας τόσο μεγαλύτερο είναι και το πάκτωμα (βάσεις από τσιμέντο) που χρειάζεται για να στηθεί, αλλά και οι δρόμοι που θα πρέπει να φτιαχτούν για να μπορέσουν να περάσουν οι γερανοί και τα φορτηγά. Οσο και αν τις μοντάρουν στο σημείο εγκατάστασης, χρειάζεται όχημα μήκους εκατό μέτρων για τη μεταφορά τους. Επομένως το οδικό δίκτυο που πρέπει να δημιουργηθεί είναι αντίστοιχου μεγέθους ικανού να υποστηρίξει τις όλες διαδικασίες.

Η μεγάλη διαφορά στις ανεμογεννήτριες που τοποθετούνται σε πεδινές περιοχές και βλέπουμε πάρα πολλές φορές σε χώρες όπως οι Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία είναι ότι αυτές τοποθετούνται εκεί όπου ήδη υπάρχει ένα οδικό δίκτυο. Εκεί η αρνητική επίδραση της τοποθέτησης ανεμογεννήτριας είναι σαφώς μικρότερη.

Γιατί ήδη υπάρχει το οδικό δίκτυο που είναι και σε μια περιοχή εύκολη. Αν χρειαστεί δηλαδή να κατασκευαστεί κάτι παραπάνω, θα είναι μικρής έκτασης και εύκολο να φτιαχτεί, χωρίς μεγάλες αναστατώσεις στην κάλυψη της γης.

Και αντίστοιχα δεν θα υπάρχουν ανάλογες καλωδιώσεις για να διοχετευτεί το ρεύμα μέσα στην αστική περιοχή. Γιατί είναι ήδη κοντά σε κατοικημένη περιοχή, οπότε δεν χρειάζεται για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας να γίνουν από την αρχή όλα τα απαιτούμενα έργα.

Μια τρίτη πτυχή που επηρεάζεται όχι μόνο από τις ανεμογεννήτριες αλλά από όλες τις ΑΠΕ είναι η αλλαγή του τοπίου.

Δεν είναι το ίδιο ένα τοπίο μεγάλης κλίμακας, όπως είναι οι μεγάλες πεδινές εκτάσεις της κεντρικής Ευρώπης, που είναι αχανή τοπία, ομοιόμορφα και που βέβαια είναι περιοχές που δεν θεωρούνται ιδιαίτερα ελκυστικές για τον τουρισμό (είναι συνήθως γεωργικές εκτάσεις), επομένως η όποια υποβάθμιση του τοπίου δεν θεωρείται ότι δημιουργεί σημαντικό πρόβλημα σε άλλη δραστηριότητα.

Αντίθετα, ειδικά όταν μιλάμε για νησιωτικό χώρο ή ορεινές περιοχές οι οποίες έχουν κυρίως τουριστική δραστηριότητα, εκεί υπάρχει αυτή η αρνητική επίπτωση. Οσον αφορά την Ελλάδα, πολλές από αυτές τις περιοχές όπου θέλουν να εγκαταστήσουν βιομηχανικά αιολικά πάρκα είναι και περιοχές προστατευόμενες.

Η Ελλάδα όμως έχει ιδιαίτερο γεωμορφολογικό ανάγλυφο. Είναι δε η δεύτερη χώρα στον κόσμο με το υψηλότερο ποσοστό βιοποικιλότητας.

Ναι, ειδικά στον νησιωτικό χώρο φιλοξενείται το υψηλότερο ποσοστό βιοποικιλότητας και μάλιστα περισσότερο ενδημικά είδη (επειδή είναι απομονωμένες περιοχές έχουν αναπτυχθεί περισσότερο ενδημικά είδη) και εκεί έχουμε ένα πρόσθετο θέμα, που είναι η κλίμακα, η σχέση της ανεμογεννήτριας δηλαδή με το τριγύρω φυσικό τοπίο.

Οταν π.χ. έχουμε επιβάλει -και καλά έχουμε κάνει- κτίσματα εντός και εκτός οικισμού σε πολλά νησιάενός ή το πολύ δύο ορόφων, δηλαδή θεωρούμε ότι αυτή είναι η κλίμακα που μπορεί να δεχτεί το νησί, μετά λέμε να υπάρξει μια πολυκατοικία δίπλα. Θα μου πείτε, μα έχουμε και κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Ναι, δεν είναι όμως δάσος, είναι μία, δύο, τρεις.Και θα πρέπει να χωροθετούνται με ιδιαίτερη προσοχή.

Είναι προφανές λοιπόν ότι κανένας δεν θα είχε αντίρρηση για ένα μικρό αιολικό πάρκο. Η αντίθεση αφορά αυτά που ονομάζουμε ΒΑΠΕ, βιομηχανικά αιολικά πάρκα. Εκεί είναι που δημιουργούνται αντιδράσεις από όλες τις κοινωνίες.

Πώς μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη όταν δεν λαμβάνεται υπ' όψιν η προστασία του περιβάλλοντος; Επιπλέον, δεν θα πρέπει να συνυπολογίζονται οι δραστηριότητες των κατοίκων του κάθε τόπου καθώς και το αισθητικό αποτέλεσμα;

Υπάρχουν πάρα πολλά θέματα. Οταν μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη δεν μιλάμε μονάχα για περιβάλλον, μιλάμε για ακόμη δύο τομείς: οικονομία και κοινωνία. Ενα τεράστιο θέμα που γεννάται λοιπόν είναι τίνος ιδιοκτησία είναι οι ανεμογεννήτριες. Αν είναι ιδιοκτησία των κατοίκων της περιοχής, τα οφέλη τα έχει η τοπική κοινωνία. Μπορεί να γίνουν ιδιωτικές εταιρείες, υπάρχουν όμως και συνεταιριστικές. Σε άλλες χώρες και ιδίως στις βόρειες, αλλά και στην Ιταλία, υπάρχουν ΚΟΙΝΣΕΠ (Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση). Οταν εμπλέκεται στην επένδυση η τοπική κοινωνία, αντισταθμίζονται και οι οικονομικές ζημίες που μπορεί να προκαλέσει η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε άλλες δραστηριότητες. Γιατί ο μεγάλος κίνδυνος που δεν δημιουργεί οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξη είναι ότι στην περίπτωση των ΒΑΠΕ άλλος θα πάρει τα οφέλη και άλλος θα πάρει τις ζημιές. Και η ύπαρξη αντισταθμιστικών ωφελειών δεν μπορεί να καλύψει την αδυναμία άσκησης οικονομικής δραστηριότητας λειτουργώντας ως επιδοματική πολιτική.

Αν λοιπόν η τοπική κοινωνία γίνει μικροεπιχειρηματίας -γιατί αυτές είναι πολυσυμμετοχικές εταιρείες-, αν μη τι άλλο, αντισταθμίζει τις οικονομικές ζημιές που μπορεί να προκύψουν στον τουρισμό από οφέλη που θα προκύψουν από την παραγωγή ενέργειας.

Είναι όμως μόνο ο τουρισμός που μπορεί να πληγεί; Αν στηθούν π.χ. θαλάσσια αιολικά πάρκα δεν υπάρχει όχληση της θαλάσσιας ζωής; Δεν θα υπάρχει υποθαλάσσια ηχορύπανση ή όχληση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων (π.χ. ψάρεμα);

Δεν υπάρχει δραστηριότητα του ανθρώπου που να μην έχει επιβάρυνση στο περιβάλλον. Αυτό ας το ξεχάσουμε, δεν υπάρχει καμία. Αυτό που προσπαθούμε να δούμε είναι ποια δραστηριότητα έχει λιγότερη επιβάρυνση.

Αυτό το οποίο συζητιέται πολύ σήμερα, αλλά δεν είμαι ειδικός για να μιλήσω, είναι ότι μπορείς να έχεις πολλά, μικρά αποκεντρωμένα συστήματα. Προ ημερών συζητούσαμε τη δυνατότητα να έχεις φωτοβολταϊκό ατομικό.

Εχουν προαχθεί και οι άλλες τεχνολογίες τόσο πολύ που μπορείς πλέον να έχεις φωτοβολταϊκό ατομικό και να κατεβάσεις το ρολόι της ΔΕΗ. Δεν είναι πια όπως παλιότερα που έπρεπε να έχεις τεράστια πάνελ για να έχεις ενέργεια. Τώρα με πολύ μικρότερα πάνελ, μπορείς να λειτουργήσεις. Επομένως, υπάρχουν και αυτοί οι εναλλακτικοί τρόποι, πάλι ανανεώσιμης ενέργειας.

Υπάρχει ακόμη η δυνατότητα -την οποία πολύ λίγο έχουμε αξιοποιήσει- χρήσης της θερμότητας του εδάφους.

Στη Λέσβο όπου δεν προχωράει η γεωθερμία, παρότι έχει τεράστιο γεωθερμικό πεδίο όπως και όλα τα νησιά του Β. Αιγαίου -και όχι μόνο-, δεν την έχουμε αξιοποιήσει.

Ολοι λένε ότι εκεί είναι ακόμη λιγότερες οι αρνητικές επιπτώσεις. Αλλά δεν το έχουμε αξιοποιήσει γιατί στο παρελθόν προσπάθησαν να το κάνουν με λάθος τρόπο. Το παράδειγμα της Μήλου είναι χαρακτηριστικό του λανθασμένου τρόπου αξιοποίησης και τώρα οι Μηλιοί δεν θέλουν να ακούσουν για γεωθερμία.

Οι εγκαταστάσεις που δημιουργήθηκαν τότε σε συνεργασία με τη ΔΕΗ (αρχές δεκαετίας του '80) δεν ήταν καλές, αλλά ούτε και η χρήση τους. Εφευγαν αέρια, έφευγαν υγρά, μύριζε πάρα πολύ και αυτό είχε αποτέλεσμα οι κάτοικοι από τότε να είναι εντελώς αρνητικοί.

Η τεχνολογία των ηλιακών πάνελ για την παραγωγή ενέργειας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περισσότερο

Επομένως καταλήγουμε ότι βρισκόμαστε για ακόμη μια φορά μπροστά στη χαρακτηριστική πρακτική ότι -ίσως μη έχοντας ακόμη την απόλυτη τεχνογνωσία ως χώρα- ξαφνικά βρήκαμε μια ευκαιρία οικονομικού οφέλους και πέφτουμε με τα μούτρα χωρίς να προσεγγίζουμε την επένδυση ολιστικά;

Αυτό είναι ένα τεράστιο θέμα, πέρα από το περιβαλλοντικό. Γι' αυτό το σημαντικότερο για μένα είναι η οικονομική προσέγγιση. Ποιος κάνει την επένδυση και με ποιο όφελος και για ποιον.

Δεν έχω δει ποτέ ολοκληρωμένη μελέτη επιπτώσεων -αν και δεν είμαι ειδικός-, όχι μόνο των περιβαλλοντικών αλλά συνολικά βιώσιμης ανάπτυξης. Να δούμε δηλαδή και τις οικονομικές επιπτώσεις και τις κοινωνικές και τις περιβαλλοντικές και να τις βάλουμε σε μια ζυγαριά.

Βέβαια, αν βάλουμε σε πολύ μεγάλη στάθμιση -γιατί αυτό γίνεται συνήθως- μόνο το αποτύπωμα άνθρακα, προφανώς η επένδυση «βγαίνει» θετική πιο εύκολα. Αν όμως βάλουμε τη βιοποικιλότητα και όλα τα περιβαλλοντικά - κοινωνικά θέματα στο τραπέζι, δεν είναι σίγουρο ότι θα θεωρηθούν, ειδικά οι ανεμογεννήτριες, ως κάτι το απόλυτα θετικό.

Τώρα όσον αφορά την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στη θάλασσα, εκεί λύνεις τον αισθητικό αντίκτυπο σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό. Αλλά δεν λύνεις όλα τα προβλήματα. Γιατί και εκεί θα πρέπει να πακτωθεί, δεν θα επιπλέει όπως θα επιπλέει το πλωτό φράγμα προστασίας από τους μετανάστες...

Μια άλλη διάσταση του θέματος «ενέργεια» όμως που δεν συζητάμε καθόλου στη χώρα αυτή είναι η μείωση της κατανάλωσης της ενέργειας.

Η εξοικονόμηση ενέργειας. Τα προγράμματα προχωρούν πάρα πολύ αργά εκεί που γίνεται η μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, στα κτίρια - γίνονται ελάχιστα πράγματα. Και συζητάμε μονίμως πώς θα αυξήσουμε την παραγωγή ενέργειας και όχι πώς θα μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας ώστε να μη χρειαζόμαστε καινούργια συστήματα.

ΑΡΧΕΙΟ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΤΗΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

Μπορεί να ακούγεται ουτοπικό αλλά σκέπτομαι ότι οι τοπικές κοινωνίες, π.χ. στις Κυκλάδες, μέχρι πρότινος είχαν ανεμόμυλους που δεν ήταν διακοσμητικοί αλλά καθ' όλα λειτουργικοί. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει τέτοιου μεγέθους και τέτοιου αισθητικού αποτελέσματος επένδυση;

Υπάρχει ενδιαφέρον. Ποτέ οι τοπικές κοινωνίες δεν αρνήθηκαν μέτριου μεγέθους συστήματα που θα μπορούσαν να τους δώσουν μια αυτονομία. Απλώς δεν είναι οικονομικά συμφέροντα τα μικρά μεγέθη ειδικά για τους ενδιαφερόμενους επενδυτές. Τώρα τι έχουμε; Πολύ μεγάλα πάρκα για να υπάρχει οικονομικό όφελος. Αρα έχουμε δώσει το βάρος στο οικονομικό όφελος και όχι στο περιβαλλοντικό.

Οταν οι τοπικές κοινωνίες κάνουν προτάσεις για μικρής κλίμακας επενδύσεις, αυτές δεν προωθούνται γιατί δεν υπάρχει μεγάλο οικονομικό κέρδος. Δείτε το παράδειγμα της Σερίφου όπου ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε η εγκατάσταση που είχε προταθεί από τον δήμο πριν από αρκετά χρόνια. Οταν λοιπόν ως μεγάλος επενδυτής έχεις μεγάλο οικονομικό κέρδος λες, δεν πειράζει, ας υπάρχει ζημιά (εξωτερικότητα) για την τοπική κοινωνία, δεν με ενδιαφέρει.

Και βέβαια το μεγαλύτερο θέμα που δημιουργείται υιοθετώντας αυτή τη λογική είναι η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στις βραχονησίδες, ειδικά σε αυτές του Ν. Αιγαίου, που μάλιστα ανήκουν και στις Ειδικές Ζώνες Προστασίας.

Εκεί το να φτιάξεις ένα τεράστιο δίκτυο ανεμογεννητριών θα αλλάξει και το τοπίο και θα αλλοιώσει τραγικά τους οικότοπους, όπως λένε οι ειδικοί επιστήμονες. Θα επηρεαστούν πάρα πολύ ομάδες προστατευόμενων πτηνών όπως είναι π.χ. το όρνιο.

Θα επιμείνω. Δεν έχω δει μια ολοκληρωμένη μελέτη που να βάζει κάτω τα οικονομικά, κοινωνικά και τα συνολικά περιβαλλοντικά οφέλη και μειονεκτήματα.

Αν θέλουμε να δώσουμε το δικαίωμα της αμφιβολίας, μήπως οι επενδύσεις ΒΑΠΕ στις βραχονησίδες είναι και θέμα απουσίας γνώσης, μη συνειδητοποίησης της οικοσυστημικής προσφοράς τους στις ανθρώπινες κοινωνίες; Παρότι η επιστημονική κοινότητα έχει δημοσιοποιήσει όλα τα στοιχεία και τις έρευνες για τις αρνητικές επιπτώσεις τέτοιων εγκαταστάσεων.

Δεν είναι θέμα γνώσης, αλλά προτεραιοτήτων. Γι' αυτό λέω ότι κάθε επένδυσης ηγούνται κυρίως οι οικονομικές προτεραιότητες και λιγότερο οι περιβαλλοντικές.

Νομίζω όμως ότι θα μπορούσαμε να βρούμε πολλούς άλλους τρόπους να μειώσουμε το αποτύπωμα του άνθρακα. Για μένα δεν υπάρχει καλύτερη δυνατότητα παρά η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Δεν είναι εύκολο να είσαι απόλυτος στο τι χρειάζεται να γίνει. Χρειάζονται σίγουρα όμως δύο πράγματα. Χρειάζεται να έχεις τις επιπτώσεις σε όλους τους τομείς και μετά παίζει ρόλο το ποιος σταθμίζει τι, πού δίνεις μεγαλύτερη βαρύτητα.

Πώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συνεργατικά οι τοπικές κοινωνίες;

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τέτοια συνεργατικά παραδείγματα. Η Σίφνος έχει ξεκινήσει με τον Νίκο Χρυσόγελο να συστήσει ενεργειακή κοινότητα, γιατί υπάρχει ο νόμος πια. Αν θέλουμε λοιπόν μπορούμε να ευοδώσουμε τέτοιες πρωτοβουλίες τοπικές και να εμπλέξουμε την κοινωνία μέσα στο πρόβλημα και όχι να την έχουμε στην άκρη.

Αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα που έχουμε στην Ελλάδα. Βάζουμε την κοινωνία απέναντι και θέλουμε να της επιβάλουμε τις λύσεις που έρχονται από πάνω. Κι όσο οι λύσεις αυτές έχουν πολλά ερωτήματα, και κυρίως οικονομικά, οι κοινωνίες δικαίως είναι επιφυλακτικές, διστακτικές, έως και αντίθετες. Χωρίς αυτό να σημαίνει υποχρεωτικά ότι όλες οι κοινωνίες είναι φιλικές στο περιβάλλον.

Οι κοινότητες θα έπρεπε να εμπλακούν σε έναν σχεδιασμό που θα οδηγούσε σε μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι χρειάζεται να έχουμε μικρότερα περιβαλλοντικά αποτυπώματα, είναι σαφές. Και δεν αφορά μόνο το διοξείδιο του άνθρακα, αφορά όλες τις πτυχές του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Ειδικά στα μικρά νησιά, θα έπρεπε το αποτύπωμά μας να είναι ακόμη μικρότερο. Τα νησιά είναι μικρής κλίμακας με λίγους πόρους και εμείς βάζουμε πάνω τους μεγάλο αποτύπωμα. Πολύ μεγάλο.

Να σας πω κάτι; Είμαστε ακόμη νομίζω η πρώτη χώρα με το μεγαλύτερο πάρκο ηλιακών θερμοσιφώνων. Γιατί να μην εξελίξουμε αυτή την τεχνολογία; Οχι ως θερμοσίφωνες βέβαια αλλά ως πάνελ παραγωγής ενέργειας. Το έχουμε κάνει, το έχουμε δει. Προφανώς κι αυτό αισθητικά δεν είναι το καλύτερο όταν βλέπει κανείς τις ταράτσες γεμάτες με τα πάνελ των ηλιακών. Ομως είναι άλλης κλίμακας, εμπλέκεται ο καθένας ξεχωριστά και αυτό είναι σημαντικό.

Οι κάτοικοι σε όλες τις εν δυνάμει περιοχές εγκατάστασης (Τήνος, Αγραφα, η Ανάφη παλαιότερα) είπαν «όχι» υπό το συγκεκριμένο καθεστώς, στα συγκεκριμένα μεγέθη και στους συγκεκριμένους τόπους. Δεν αρνήθηκαν συλλήβδην την επένδυση.

Μην ξεχνάμε ότι η Τήνος και η Ανδρος είχαν ταλαιπωρηθεί και πριν είκοσι χρόνια στην πρώτη φάση της κουβέντας της διασύνδεσης με τους μεγάλους πυλώνες που ήθελαν τότε να εγκαταστήσουν. Που ήταν το ίδιο με ό,τι επιχειρείται σήμερα και χειρότερο. Τότε ήταν ορυκτό καύσιμο. Μόνο. Και ήθελαν να βάλουν τους πυλώνες με την ίδια λογική που επικρατεί και σήμερα. Να μειώσουμε το κόστος λειτουργίας της ΔΕΗ στα νησιά. Κι επειδή έπρεπε να εγκατασταθούν από Βορρά προς Νότο, θα έπρεπε οι πυλώνες να διασχίζουν την Ανδρο, να διασχίζουν την Τήνο για να πάνε προς τα κάτω. Τότε σταμάτησε πάλι αυτή η προσπάθεια αλλά όπως βλέπουμε τα ίδια θέματα επανέρχονται από άλλες πλευρές στις μέρες μας.

Εμπειρικά ακόμη δεν έχουμε ενσωματώσει τι σημαίνει βιώσιμη ανάπτυξη. Ακόμη συζητάμε αν υφίσταται κλιματική κρίση.

Α, αυτό μπορεί να τους γυρίσει μπούμερανγκ. Γιατί εύλογα μπορείς να πεις ότι αφού υφιστάμεθα την κλιματική αλλαγή και δεν είναι ανθρωπογενής η αιτία, γιατί να κάνουμε αιολικά πάρκα; Αν δεν ήταν ανθρωπογενούς αιτίας η κλιματική αλλαγή, θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε όπως μέχρι τώρα, χωρίς να κινδυνεύουμε να είμαστε η αιτία των δυσμενών αυτών συνθηκών.

Η φυσική κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι τόσο ραγδαία που να μην μπορούμε να κάνουμε τίποτα, αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι παρεμβάσεις του ανθρώπου είναι που δημιουργούν το πρόβλημα. Δεν έχουμε πια τη δυνατότητα να αφήνουμε ανοιχτές πληγές στη φύση. Είναι ανάγκη επιτακτική η διατήρηση των λειτουργιών του περιβάλλοντος που δίνουν ζωή σε ολόκληρο το οικοσύστημα στη γη μας.

                                    Τι καταγγέλλουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ / ΑΡΧΕΙΟ WWF ΕΛΛΑΣ

«Τα αδιάσειστα επιστημονικά στοιχεία, με βάση δεδομένα δορυφορικής τηλεμετρίας, δείχνουν ότι οι συγκεκριμένοι ΑΣΠΗΕ θα έχουν επιβλαβείς συνέπειες για την ακεραιότητα των ευαίσθητων οικοτόπων και θα αποτελέσουν απειλή για τη βιοποικιλότητα. Τα πουλιά, και ειδικά ορισμένα κρισίμως απειλούμενα και προστατευόμενα είδη, όπως το όρνιο, ο μαυρόγυπας και ο ασπροπάρης, αλλά και τα χειρόπτερα (νυχτερίδες), θα έχουν αυξημένη θνησιμότητα εξαιτίας των προσκρούσεων στους έλικες των ανεμογεννητριών.

Προστατευόμενα είδη προτεραιότητας της άγριας πανίδας (αρκούδα, λύκος) θα εκτοπιστούν, ενώ θα μειωθεί η αναπαραγωγική τους επιτυχία εξαιτίας της απώλειας ή/και κατάτμησης κρίσιμων θέσεων φωλεοποίησης.

Ταυτόχρονα, θα απειληθούν προστατευόμενα ενδημικά ή/και απειλούμενα είδη χλωρίδας και πανίδας (λεπιδόπτερα) από την ένταση και έκταση της βιομηχανικής κλίμακας δραστηριότητας εντός των προστατευόμενων περιοχών.

»Ειδικότερα, οι επιπτώσεις δεν προέρχονται μόνο από τη λειτουργία των ΑΣΠΗΕ, αλλά επίσης από τις βαριές κατασκευές που τους συνοδεύουν (συνοδά έργα), όπως μεγάλης έκτασης οδοποιία, δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος κ.ά. Επίσης, με το παρόν νομικό καθεστώς αλλά και με την έλλειψη Σχεδίων Διαχείρισης για τις προστατευόμενες περιοχές, δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθούν πλήρως οι επιπτώσεις των έργων αυτών.

»Στο πλαίσιο της καταγγελίας αυτής, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, η Καλλιστώ και η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης αναφέρουν τις υποθέσεις των ΑΣΠΗΕ στα Αγραφα, στον Εβρο και στη Μάνη, καθώς και τη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση ανεμογεννητριών στις 14 νησίδες του Νότιου Αιγαίου ως χαρακτηριστικές περιπτώσεις ενός σοβαρού και επείγοντος ζητήματος εθνικής κλίμακας. Οι σχεδιαζόμενοι ΑΣΠΗΕ εντός του δικτύου NATURA αφορούν συνολικά την εγκατάσταση πάνω από 5.000 ανεμογεννητριών».

Πηγή:  efsyn.gr

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 19 Μαρτίου 2020 07:19
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση