Τετάρτη, 08 Ιανουαρίου 2020 18:07

Ο νέος διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου «Κοιτάζω προς τον ουρανό αλλά πατάω γερά στη γη»

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

lignadisΜαρία Κρύου: Βρίσκεται στην πρώτη γραμμή ως ηθοποιός και σκηνοθέτης εδώ και χρόνια και από τον Σεπτέμβριο είναι ο καλλιτεχνικός διευθυντής της πρώτης θεατρικής σκηνής της χώρας. Δεν είναι μόνο το όραμα που δίνει σιγουριά στο Δημήτρη Λιγνάδη, είναι κυρίως η μόρφωση και η άποψη που θα του επιτρέψουν ν' ανοίξει νέους δρόμους για το Εθνικό Θέατρο.

Σε ποια φάση της ζωής σας σας βρήκε η πρόταση της Υπουργού Πολιτισμού ν’ αναλάβετε την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου;

Βρέθηκα σε αυτή τη θέση σε μία στροφή της σταδιοδρομίας μου και της υπαρξιακής μου αναζήτησης. Έχω μεγαλώσει στο Εθνικό Θέατρο ηλικιακά και καλλιτεχνικά. Στα δέκα μου πήγα για πρώτη φορά στην Επίδαυρο με τον πατέρα μου Τάσο Λιγνάδη και ως πρωτοετής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού έπαιξα εκεί, τον Έρωτα στον «Κατσούρμπο» του Χορτάτση. Έμεινα δέκα χρόνια στο Εθνικό, μετά βγήκα στο ελεύθερο θέατρο ως ηθοποιός έπαιξα στο λεγόμενο εμπορικό θέατρο, σε αβάν γκαρντ σκηνές, σε ποιοτικά μικρά σχήματα και με την αλλαγή του αιώνα, άρχισα να σκηνοθετώ και να διδάσκω σε σχολές. Σήμερα αποφάσισα να μπω στη θέση αυτή από δική μου επιλογή έχοντας μεγάλη εμπειρία και ψυχικά αποθέματα. Έχω μάθει να κοιτάζω προς τον ουρανό αλλά τα πόδια μου να τα πατάω πολύ γερά στη γη. Πιστεύω στη δημιουργία σε κάθε τομέα πολύ δε, περισσότερο στα καλλιτεχνικά. Έχω μπροστά μου ένα κλάσμα: στον ένα όρο υπάρχουν οι επιθυμίες και στον παρονομαστή οι δυνατότητες.

Θα συνεχίσετε να σκηνοθετείτε και να παίζετε;

Όλα τα μεγάλα βήματα που έχω κάνει δεν τα έχω κάνει όταν τελειώσει η προηγούμενη πίστα. Ο διευθυντής του Εθνικού είναι αρμοδιότητα δεν είναι ιδιότητα και δεν απεμπολώ την ιδιότητα μου, την σκηνοθετική ή του ηθοποιού. Θα σκηνοθετήσω και θα παίξω όσο είμαι διευθυντής στο Εθνικό. Φέτος θα παίξω στο «Μάκβεθ» του Σαίξπηρ σε συμπαραγωγή με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Αναλάβατε την καλλιτεχνική διεύθυνση τον Σεπτέμβρη. Στο πρόγραμμα που ανακοινώθηκε για φέτος υπήρξαν δικές σας παρεμβάσεις;

Γίναμε Flash Gordon για να τα προλάβουμε όλα αναλαμβάνοντας καθήκοντα τον Σεπτέμβριο. Τρέξαμε με χίλια για να τα κάνουμε όλα μαζί οικονομικά, διοικητικά, καλλιτεχνικά. Τον προγραμματισμό που έχει ανακοινωθεί τον έκανε η προηγούμενη καλλιτεχνική διεύθυνση. Το δικό μου στίγμα είναι ότι έφερα τα «Μαθήματα Πολέμου ΙΙΙ» στο Εθνικό κι εφόσον ξεκίνησαν στο Μέγαρο Μουσικής θα γίνουν σε συμπαραγωγή με το Μέγαρο. Θα κάνουμε κι άλλες παραγωγές μαζί τους. Πιστεύω πολύ στη συνέργεια των φορέων. Με το που ανέλαβα έτρεξα στο Υπουργείο Τουρισμού, στον ΕΟΤ, στο Υπουργείο Πολιτισμού προσπαθώ να ανοίξω διαύλους επικοινωνίας.

Το αρχαίο δράμα θα αποτελέσει έναν από τους πυλώνες του προγράμματος που προετοιμάζετε;
Ο νομοθέτης του Εθνικού ρητώς ορίζει ότι «ο σκοπός του Εθνικού Θεάτρου περιλαμβάνεται τη μελέτη, την έρευνα και τη σκηνική διδασκαλία του αρχαίου δράματος καθώς και της νεοελληνικής δραματουργίας. Καμιά φορά αναφερόμαστε στο αρχαίο δράμα και νομίζουν ότι μιλάμε για έργα. Ο κλασικός πολιτισμός όπως τον επικαλούμαστε συχνά δεν είναι κάποια μαρμάρινα αγάλματα. Το αρχαίο δράμα πρέπει να επανέλθει όχι με την έννοια του διδακτισμού. Κι όταν λέω αρχαίο δράμα δεν εννοώ τη δραματική ποίηση, δράμα είναι το αποτέλεσμα κάθε δράσης. Υπάρχει προκατάληψη για το αρχαίο δράμα αναφερόμαστε σε αυτό λες και το έχουμε βαρεθεί. Πότε γκόσαμε με το αρχαίο δράμα; Δηλαδή θα πεις σε κάποιον Άγγλο να μην κάνει Σαίξπηρ; Το μεταμοντέρνο πνέει τα λοίσθια. Πιστεύω πολύ στις κλασικές σπουδές γιατί αν μπολιαστούν με τέχνη έχουν πολλά να προσφέρουν στο θέατρο και σαν καλλιτεχνικός διευθυντής θα το κάνω. Θα ασχοληθούμε με το αρχαιόθεμο. Αρχαιόθεμο μπορεί να θεωρηθεί για παράδειγμα ο “Ανδριανός" της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Μπορεί να κάνουμε διαλέξεις πάνω σε εκκλησιαστικά κείμενα, στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη ή σε αφρικανική μουσική, αυτά τα θεωρώ παράπλευρα του αρχαιόθεμου.

Το Εθνικό θα συμμετέχει στον εορτασμό για τα 200 χρόνια από την επανάσταση, το 2021;

Σχεδιάζουμε διάφορα πράγματα αλλά θέλω πρώτα να ξέρω, τι δυνατότητες υλικοτεχνικές υπάρχουν και ποια κονδύλια θα βρεθούν για να το κάνουμε. Αλλά και τώρα, το 2020 θα κάνουμε πράγματα για τα δυόμιση χιλιάδες χρόνια από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, που άλλαξε το ρου της ιστορίας δηλαδή δεν μπήκε η Ασία στη Δύση. Είναι ένα παγκόσμιο γεγονός και δυστυχώς σε μας εδώ διαφεύγει και έξω έχει γίνει χαμός. Δεν θέλουμε τίποτα ελληνικό, κι αυτό κρύβει βαθιά μέσα ραγιαδισμό και αρχοντοχωριατισμό. Ο Έλληνας νομίζει ότι θα βγει από τα σύνορα και θα συνορεύσει αμέσως με τη Σουηδία. Όλοι ασχολιόντουσαν με το αν μπήκαμε στην νομισματική ένωση και άφησαν κενό το κομμάτι της ιστορίας, της πατρίδας, τα λάθη και τις παθογένειες. Το σύστημα χτυπάει τη μνήμη. Η μνήμη δεν είναι νοσταλγία, είναι ζωτικό στοιχείο στις φλέβες μας. Για να ξέρω που πάω πρέπει να ξέρω από που έρχομαι.

Ποιες προτεραιότητες θέσατε με την ανάληψη των καθηκόντων σας;

Το Εθνικό Θέατρο πρέπει να αναπαραγάγει μία ευρύτερη καλλιέργεια στον αποδέκτη, το κοινό αλλά και στους πομπούς, τους ηθοποιούς. Θα συνεχίσω στο Εθνικό το πετυχημένο πείραμα που έγινε με τα «Μαθήματα πολέμου», αυτή τη βιωματική διδασκαλία που δεν είναι ούτε θέατρο, ούτε αναπαράσταση, ούτε αναλόγιο, ούτε θέαμα, ούτε ακρόαμά, ούτε αμιγώς επιστήμη, ούτε αμιγώς τέχνη αλλά ένας συνδυασμός. Τι κάνουμε; Διδάσκουμε ιστορία στο κοινό, πολύ ωφέλιμη. Δεν θέλουμε φυσικά να αντικαταστήσουμε το μάθημα στα σχολεία- δεν αντικαθίσταται το διάβασμα- αλλά να υποβοηθήσουμε την ιδέα ό,τι μπορεί να εκπαιδευτεί κάποιος και, δια του θεάτρου. Μετασχηματίζω την Πειραματική Σκηνή και της προσθέτω έναν άμεσο ερευνητικό χαρακτήρα. Δεν θα έχει κάποια επωνυμία γιατί δεν θέλω επωνυμίες, οι επωνυμίες κοινών είναι περιοριστικές. Αν θέλουμε όμως να ονομάσουμε πειραματική μία low budget σκηνή τότε αυτό είναι πιο έντιμη ονομασία. Θέλω να συνεργαστώ με ανθρώπους που εμπιστεύομαι, να ανοίξω το Εθνικό και να φέρω πιο νέους ανθρώπους, αγνώστους που θα δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στο Εθνικό.

Πιστεύετε στην έννοια του πειράματος;

Η λέξη πείραμα δεν μου λέει τίποτα. Το πείραμα πρέπει να γίνεται στοχευμένα, με ατζέντα, έρευνα. Πρέπει να έχεις ένα σκοπό. Για μένα το Εθνικό Θέατρο δεν είναι μόνο έκφραση ή επικοινωνία μίας έκφρασης. Είναι πολλά περισσότερα. Στην ιδρυτική του διακήρυξη λέει ότι έχει αποστολή και ευθύνη να παράγει πολιτισμό και εκπαίδευση. Θέλω το θέατρο εκτός από ψυχαγωγία με την τρέχουσα σημασία, την διασκέδαση δηλαδή, να παρέχει και μία αντ χοκ εκπαίδευση. Στη σκηνή «Κατίνα Παξινού» θα γίνεται μια πιο στοχευμένη έρευνα, θα παρουσιάζονται παραστάσεις, σεμινάρια και διαλέξεις και κάθε χρόνο θα υπάρχει μια θεματολογία, π.χ. ποίηση, βιομηχανικό θέατρο κλπ. Οι επιλογές μου έχουν να κάνουν με την ευθύνη απέναντι στην ελληνική πολιτεία και τον έλληνα φορολογούμενο. Κινούμαι με το δικό μου πνεύμα αλλά και με το γράμμα του νόμου για να με θωρακίσει.

Οι ικανότητες management είναι προαπαιτούμενο για τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή;

Είμαι ηθοποιός και σκηνοθέτης απλά εδώ χρειάζεται να είμαι και manager. Κανονικά θα έπρεπε να επανέλθει η θέση του αναπληρωτή οικονομικού διευθυντή θεσμοθετημένα δια νόμου, όπως υπήρχε προ μνημονίων. Δεν έχω αποκτήσει οικονομικές δεξιότητες, ευτυχώς έχω συνεργάτες που με βοηθάνε. Ψάχνω να έχω μία πλήρη εικόνα αποτύπωσης της οικονομικής κατάστασης του Εθνικού μέχρι το τέλος του χρόνου. Επίσης πιστεύω πως χρειάζεται προσωπάρχης, υπεύθυνος προσωπικού και το έχω ζητήσει στο οργανόγραμμα που έχω καταθέσει.

Κάνοντας μια πρώτη εκτίμηση για τα οικονομικά δεδομένα τα χρήματα που δίνονται για το Εθνικό επαρκούν;

Θα πρέπει να φτιαχτούν οι δομές του Δημοσίου έτσι ώστε τα χρήματα της επιχορήγησης να χρησιμοποιούνται για παραγωγές και όχι να πηγαίνουν όλα στη μισθοδοσία. Τα εκατομμύρια που παίρνει το Εθνικό πηγαίνουν κατευθείαν στην μισθοδοσία των διοικητικών, τεχνικών και καλλιτεχνικών υπαλλήλων του. Και επειδή είμαι πολύ προσγειωμένος και ξέρω ότι ζούμε σε μία εποχή που οι συναλλαγές γίνονται με οικονομικούς όρους δεν θα διστάσω να αναζητήσουμε χορηγίες, χρηματοδότες. Θυμίζω ότι η έννοια χορηγός υπάρχει από την αρχαιότητα είναι αυτός που πλήρωνε για να έχει Χορό ο τραγικός ποιητής.

Μπορεί να λειτουργήσει και με λιγότερους υπαλλήλους το Εθνικό Θέατρο;

Μπορούμε να έχουμε λιγότερο δημόσιο; Ναι, σαφώς και το ξέρουμε όλοι αλλά είναι τέτοιες οι δομές, η διάρθρωση που αυτό δεν αλλάζει. Αυτό μπορεί να αλλάξει μόνο μέσω μίας καταστροφής δηλαδή αν πριονίζω το κλαδί από το οποίο τρέφομαι και το ρίξω έξω. Και μετά θα ξανέρθει το μνημόνιο και ο ξένος παράγοντας και τότε θα έρθει μία μέρα που θα πει ο διευθυντής: "μάγκες μέχρι πενήντα μπορώ να πάρω αλλιώς βαράω κανόνι". Τότε θα πάρει πενήντα και δεν θα ανοίξει ούτε ρουθούνι και μάλιστα με πολύ λιγότερο μισθό γιατί η πραγματικότητα θα έχει φτάσει τα πράγματα μέχρι εκεί. Δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε ότι το Εθνικό Θέατρο, το δημόσιο, το χρηματοδοτούμε εμείς. Οπότε αν το εκμεταλλεύομαι οικονομικά, κάθ' οιονδήποτε τρόπο, δεν δουλεύω και αράζω, τότε χρεώνεις εσένα.

Είστε προετοιμασμένος ακόμα και για ρήξεις;
Στην φαρέτρα μου υπάρχει η ρήξη. Η ζωή και το έργο μου είναι παράτολμα και επίσης γνωρίζω πολύ καλά τη φθαρτότητα μου. Το πεπερασμένο και η ρήξη είναι μέσα στο πρόγραμμα αυτό όμως δεν είναι η ευχή μου. Συνεργάζομαι με τους ανθρώπους του Εθνικού εδώ και τριάντα χρόνια, ξέρω τις οικογένειες τους, τα τρωτά, τις συνολικές παθογένειες αυτού που λέγεται ελληνικό δημόσιο και τα κατανοώ θέσει και φύσει, αλλά δεν μπορώ να τις υιοθετήσω. Με την καλή προαίρεση του καθενός νομίζω ότι ίσως γίνουν κάποιες μικρές βελτιώσεις και θα μπορέσουμε να πάμε μπροστά. Πιστεύω ό,τι δεν μας λείπει το φιλότιμο. Έχουμε στερηθεί την προοπτική οικονομικά και ιδεολογικά. Ο Έλληνας σήμερα δεν αισθάνεται ότι θέλει να υπηρετήσει κάτι. Και ξέρεις, δυστυχώς όταν έρθει κάτι τραγικό ενωνόμαστε.

Μιλήσατε για έλλειψη ιδεολογίας. Πως θα την ξαναβρούμε;
Διά της παιδείας. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να είναι μόνο διαχείριση κονδυλίων, εξισώσεων και λογιστικών πράξεων. Πρέπει να υπάρχει και μία ιδέα που να τα διέπει όλα αυτά. Μη υπαρχούσης ιδέας, μη υπαρχόντων των ιδανικών δεν έχει τρόπους να πολεμήσει τίποτα.

Πιστεύετε ότι έχει χαθεί η έννοια του μέτρου μέσα στην κοινωνία; Για παράδειγμα πολλοί συνάδελφοι σου λένε ότι έχει χαθεί το μέτρο με τόσες πολλές παραστάσεις στην Αθήνα. Εσείς τι λέτε;

Δεν ξέρω αν είναι θέμα μέτρου αλλά κινητικότητα δεν σημαίνει κατ' ανάγκη δημιουργία. Το ότι εκατό άτομα γράφουν ποιήματα, ενώ μέχρι χθες έγραφαν δέκα δεν σημαίνει πως έχουμε παραπάνω ποιητές. Μου αρέσει που οι ηθοποιοί εκφράζονται, δεν μου αρέσει που δεν πληρώνονται και δεν καταλαβαίνουν ότι αυτό που κάνουν είναι μόνο επάγγελμα και τίποτα άλλο. Η δική μου η γενιά είχε άλλες παραστάσεις για το τι σημαίνει θέατρο. Τώρα, ο νέος αν δει λίγο YouTube, λίγο Netflix και λίγο talent show, πιστεύει ότι αυτό είναι το θέατρο. Έχουμε όλοι ευθύνη απέναντι σε αυτό. Αν θέλεις να κάνεις πολιτισμό και όχι αποτύπωση πολιτισμού πρέπει να είσαι αυστηρός εκεί που πρέπει και ανεκτικός εκεί που πρέπει. Όταν βλέπεις τον κίνδυνο πρέπει να το πεις. Αφαίρεσαν το παραμύθι από το θέατρο, τον ζωτικό μύθο. Έχουμε γίνει όλοι καρτεσιανοί λόγω μίας κορεκτίλας που μοιάζει πάρα πολύ με έναν αυστηρό προτεσταντισμό ξαφνικά. Ωστόσο νομίζω ότι ξαναγυρνάμε στο μύθο, στο κείμενο. Έχουμε ανάγκη το μύθο για να συνεχίσουμε.

Για σένα η ευτυχία συνδέεται άμεσα με την επιτυχία;

Η ευτυχία δεν βρίσκεται κατ΄ανάγκη μέσα στην επιτυχία. Τη συναντάς όταν δίνεις κι εγώ νιώθω πλήρης με τον εαυτό μου όταν δίνω. Το εσύ, είναι η απάντηση το λέω με σιγουριά. Δεν το έχω πετύχει ακόμα απόλυτα, υπάρχει ένα κομμάτι του εαυτού μου που με ταλανίζει και δεν μπορώ να κάνω ότι δεν το ακούω. Ιδιαίτερα όταν είσαι μόνος και κλείνεις το φως για να κοιμηθείς, αν σε πάρει ο ύπνος, εκείνη είναι μία δύσκολη στιγμή.

Λόγω μοναξιάς;

Η μοναχικότητα είναι μία επιλογή, η μοναξιά είναι το κακό της αποτέλεσμα. Το καλό σενάριο σ' αυτό είναι η ανεξαρτησία, δεν έχεις να λογοδοτήσεις πουθενά. Το κακό σενάριο της μοναξιάς είναι ότι σκέφτεσαι: θα ψοφήσω και θα με βρουν από τη βρώμα. Όλα όμως είναι επιλογή, ποτέ δεν θα πω οτι φταίει η κοινωνία, η συγκυρία ή το DNA μου. Δεν καταδέχομαι να δώσω αυτό το άλλοθι στον εαυτό μου. Ίσως το παρακάνω μερικές φορές με το αυτομαστίγωμα άλλα άλλοθι δεν έχω δώσει κανένα για οποιαδήποτε στεναχώρια μου, για οποιαδήποτε σκιά μου φταίω εγώ και μόνο εγώ.

Η μητέρα σου συνδέθηκε με το Εθνικό μέσω του πατέρα σου. Τι σου είπε όταν ανέλαβες στο Εθνικό;

Είναι ένας πολύ προσγειωμένος άνθρωπος κι όταν της είπα πως υπήρχε μια μεγάλη περίπτωση να γίνω καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού μου είπε: "Δεν είσαι με τα καλά σου παιδί μου, δε φτάνει που είσαι ηθοποιός. Τώρα που έχεις επιτυχία την αφήνεις;". Η μάνα μου με προσγείωνε σε όλη μου τη ζωή, με κρατούσε γειωμένο κι όταν της είπα ότι τελικά έγινα καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου μου είπε: "Ευτυχώς, θα γλιτώσουμε από τις βερμούδες θα αρχίσεις να ντύνεσαι σαν άνθρωπος".

Εκείνη ήταν η ήρεμη δύναμη στο σπίτι;

Ο πατέρας μου ήταν η ταραχώδης αδυναμία και η μαμά μου η ήρεμη δύναμη. Ήταν τα δύο αντίθετα. Ήταν γραμματέας του πατέρα μου και μπήκε σε ένα σπίτι πολύ καλλιτεχνικό. Ο αδελφός του πατέρα μου, ο Γιάννης Λιγνάδης, ήταν δικηγόρος ηθοποιών και ήταν σαν δεύτερος πατέρας μου. Νομίζω ότι η γιαγιά μου, η Άννα Λιγνάδη, μια γυναίκα με μόρφωση και προσωπικότητα ευθύνεται για την επαφή μας με την τέχνη στην οικογένεια μας.

Με τον αδελφό σου συνεργάζεστε επαγγελματικά. Πως είναι η σχέση σας;

Είναι κεφάλαιο στη ζωή μου, είμαι πολύ τυχερός που τον έχω αδερφό. Έχει μεγάλη μόρφωση και την κατέκτησε διαβάζοντας και δουλεύοντας. Έκανε όλα αυτά που δεν έκανα εγώ στη ζωή μου. Παντρεύτηκε, έκανε παιδί, ακαδημαϊκή καριέρα. Τον συμβουλεύομαι και τον θαυμάζω.

Πηγή: https://www.athinorama.gr/theatre/article/dimitris_lignadis_koitazo_pros_ton_ourano_alla_patao_gera_sti_gi-2539394.html 

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 08 Ιανουαρίου 2020 18:22

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση