Πέμπτη, 14 Νοεμβρίου 2019 03:55

Κάποιες μεταμεσονύχτιες σκέψεις για τα fake news, αφιερωμένο σε όσους ξαγρυπνούν

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

fakeΌτι τα fake news βρήκαν στο διαδίκτυο εύφορο έδαφος και πολλαπλασιάζονται σαν τις κατσαρίδες είναι πέρα από κάθε αμφιβολία. Όπως και το ότι τα μέτρα που υπάρχουν επί του παρόντος για να μην αλωνίζουν είναι του τύπου "μπάστε σκύλοι αλέστε...". Πάντως το πρώτο θέμα για μένα είναι τι σόι άνθρωποι είναι αυτοί που συνειδητά τα φτιάχνουν, τα διαβάζουν και τα κοινοποιούν. Δίχως αυτό να σημαίνει ότι εγώ είμαι άμεμπτος. Την έχω πατήσει αρκετές φορές, μην ασκώντας αυστηρό έλεγχο σ'αυτά τα νέα, σ'αυτές τις απόψεις που μ'ευχαριστούν, που με δικαιώνουν και τα κοινοποιώ μες την καλή χαρά.  

Αυτό που πρώτο πρώτο μου ήρθε στο μυαλό ήταν ένα στιχάκι από το "Άγγελος εξάγγελος" διασκευή του "The Wicked messenger" του Μπόμπ Ντύλαν από τον Σαββόπουλο. Που μιλώντας για τον άγγελο εξάγγελο λέει πως "Τα νέα που μας έφερε ήταν όλα μια ψευτιά / μα ακούγονταν ευχάριστα στ' αυτί μας / γιατί έμοιαζε μ' αλήθεια η κάθε του ψευτιά / κι ακούγοντάς τον ησύχαζε η ψυχή μας. "

Το στιχάκι του εξάγγελου θέτει έμμεσα ένα άλλο ερώτημα ουσίας. Τι στο καλό ψυχή είναι αυτή που ησυχάζει από τις ψευτιές; Κι ακόμα πιο πέρα, όλων των ανθρώπων η ψυχή ησυχάζει από τα ψέματα; Ναι, απαντώ, αλλά από διαφορετικά για τον καθένα.

Η αίσθησή μου είναι ότι στον ιδιωτικό μας βίο όλοι τρεφόμαστε λίγο πολύ τόσο από τα ψέματά μας, όσο κι από τις αλήθειες μας. Πέρα από τα κατά συνθήκη ψέμματα, αυτά που μέσα τους μουλιάσαμε από μικροί και χρειάζονται αγώνες διαρκείας για να τα ξεσκαρτάρουμε, ο Ελύτης το πάει λίγο πιο πέρα και χρεώνει στον καθένα μας την ευθύνη της δημιουργίας αλήθειας και ψέματος βίου, αφού σ'ένα ποιητικό αφορισμό του ισχυρίστηκε πως "Την αλήθεια την «φτιάχνει» κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το ψέμα."  Όποιος τον ασπάζεται, αυτό πρακτικά δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να περνά από ψιλό κόσκινο όλα όσα τον απαρτίζουν, όλα όσα εκστομίζει και πιστεύει;  

Στο δημόσιο βίο εύκολα ο οποιοσδήποτε μπορεί να ισχυριστεί πως ένας πρωταρχικός λόγος για να έχει κάποιος ανοιχτές παρτίδες με τα fake news είναι, αν έχω μάθει να διαβάζω αρκετά σωστά την Ιστορία των ανθρώπων, η ιδιοτέλεια της κυριαρχίας. Αυτή που προπάντων έχει να κάνει με τον πλούτο, την εξουσία, τη δόξα και τη δημοφιλία.

Κοιτάζοντας από κοντά, μπορούμε να διακρίνουμε πίσω από τις σάλτσες και τα δήθεν την άσβεστη φλόγα μιας μεγάλης επιθυμίας για Νίκη. Συνήθως ο ξενιστής της είναι από εκείνη την πάστα που θεωρεί πως όλα τα μέσα είναι αποδεκτά για να την πετύχει, που έχει χάσει το μέτρο και κραδαίνει στον χώρο του απολύτου όσα επιδιώκει και πιστεύει. Στην βιόσφαιρα του φωτός και τους σκοταδιού, εκεί που έχουν εξαφανιστεί όλα τα χρώματα και οι αποχρώσεις τους, τα fake news είναι πολύ πιθανό να είναι ο προάγγελος για ακόμα πιο λασπώδεις αθλιότητες, να όπως αυτές που ερωτοτροπούν με τα εφτά και βάλε θανάσιμα αμαρτήματα. Κι αυτό συμβαίνει ακόμα κι όταν διαποτίζει την ύπαρξη η πίστη σε έναν ανώτερο σκοπό, που για να λέμε την μαύρη αλήθεια, στις μέρες μας είναι όλο και πιο πολύ δυσδιάκριτος, όλο και πιο λίγο φιλοσοφημένος. 

Μια βαθιά και πλατιά παιδεία που βρίσκεται σε δημιουργική σχέση με τις αξίες του ενεργού πολίτη, εκτιμώ πως είναι η καλύτερη άμυνα για τον εντοπισμό των fake news και για την καθυπόταξη του πειρασμού της χρήσης τους. Αν όμως μιλάμε για υπάρξεις αλλαλούμ με έως και ανύπαρκτη αυτογνωσία, τότε ακόμα και η καλύτερη παιδεία του κόσμου όπως και η απαστράπτουσα ευφυία είναι δύσκολο να τις αποτρέψουν από το πάρε δώσε με τα fake news. Όπου να το πούμε εδώ, σ'αυτά συμπεριλαμβάνουμε και την εκφορά της μισής αλήθειας που συχνά καταλήγει να είναι ολόκληρο ψέμα, όπως βεβαίως και την λογοκλοπή. Που εν τέλει η τελευταία τείνει να γίνει σήμα κατατεθέν μιας κοινωνίας που βρίσκεται στα μαχαίρια με το αρχαίο μας "τα αγαθά κόποις κτώνται" και επιτρέπει τέτοιες αντικοινωνικές επιλογές να κάνουν θραύση στα κοινωνικά δίχτυα. 

Ποιοι είναι οι σπόνσορες των fake news; Πολλοί και διάφοροι. Πιο συγκεκριμένα; Ισχυρό λόμπι πιστεύω ότι είναι οι συνάνθρωποί μας που η ψυχολογία της κατανάλωσης πραμάτων και ανθρώπων, τους πάει γάντι, αυτοί που τους εκφράζει το όλα τα αγοράζω και όλα τα πουλάω εν ονόματι της αυτοϊκανοποίησής τους.

Άλλο; Σαν κατάσταση η βιαστική, υπερβολική και απλοϊκή δημοσιογραφία που σαρώνει στα ΜΜΕ. Αυτή βρίσκει ως Φίλιππας τον Ναθαναήλ ανθρώπους που έχουν μια έλξη για το εντυπωσιακό και που για κάποιους λόγους δυσκολεύονται να πάνε λίγο πιο πέρα από την επιφάνεια των γεγονότων.

Άλλοι; Άνθρωποι που σε κάποιες φάσεις του βίου τους τούς χαρακτηρίζει μια κοινοτοπική μονόχορδη πολιτική σκέψη πασπαρτού και εύκολα χάβουν, οι ας πούμε αφελείς, ότι κυκλοφορεί ατελώνιστο στο διαδίκτυο.

 Μπορείς να σκεφτείς κι άλλους; Θα προσπαθήσω. Λοιπόν, δεν είναι και άνθρωποι, μονάχοι συνήθως, που ο τρόπος που επιλέγουν για να ξεχωρίσουν από τον σωρό  είναι να κάνουν θόρυβο με ακρότητες; Τι λες;

Φαντάζομαι ότι θα υπάρχουν κι άλλα δυνατά λόμπι που μπορεί αν θέλει να τα προσθέσει ο αναγνώστης που ενδιαφέρεται.

Μία βεβαιότητά μου αυτήν την εποχή είναι πως οι άνθρωποι που έχουν δοσοληψίες με τα fake news είναι όσοι η ζωή τους τείνει στο σύνολό της δυστυχώς να είναι  fake news. Αυτό δεν σημαίνει ότι μέχρι να πεθάνουν έτσι θα'ναι. Το λέω αυτό με κάποια σιγουριά, γιατί το έχω δει στον εαυτό μου αλλά και σε γύρω μου ανθρώπους σε διάφορες φάσεις της ζωής τους να μην ξέρουν που πατούν και που πηγαίνουν. Και που το ωραίο είναι πως σε μια άλλη συγκυρία από μόνοι τους ή φτιάχνοντας σχέσεις ουσίας με άλλους ανθρώπους βρίσκουν τι πράγματι θέλουν κι αυτό το παλεύουν συνειδητά. Μιλάμε για φάσεις απ'αυτές που η ζωή τους δεν ξεγελά πια ούτε τον εαυτό τους, ούτε κανένα.  

Αρκετοί σκεπτόμενοι συμπολίτες μας πάντως θεωρούν ότι τα χρόνια που έρχονται εγκυμονούν πολλούς και μεγάλους κινδύνους και συμφωνούν ότι τα fake news τους επαυξάνουν αφού παρασύρουν στο κακό τους ακόμα και καλοπροαίρετους ανθρώπους. Κατά βάση όμως ανθρώπους από εκείνους που δυσκολεύονται όχι μόνο να θέτουν ερωτήσεις αλλά συμπεριφέρονται λες και γνωρίζουν όλες τις απαντήσεις. Στην αδυναμία τους να ανταποκριθούν σ'αυτό το στίγμα εύκολα καταφεύγουν στην αληθοφάνεια των fake news. Το κακό δεν είναι τόσο ότι αδιαφορούν ποιους και πόσους θα πάρει ο χάρος, αλλά ότι δεν έχουν καν αυτήν την επίγνωση κινδύνου. 

Με λίγα λόγια, με χαλάει η πιάτσα αν ότι την χαρακτηρίζει είναι τα fake news και τα ψεύτικα προφίλ, πράματα δηλαδή που ροκανίζουν την εμπιστοσύνη, δυσκολεύουν το διάλογο, που τραβούν σαν μέλι την αρκούδα της ασχετοσύνης. Στο δια ταύτα θέλω να πιστεύω ότι η αλήθεια μου είναι πως ένας από τους μεγάλους εχθρούς της ζωής μας είναι τα γραπτά και προφορικά fake news. Αυτό πιστεύω κι ελπίζω κι εσείς.

Όπως ελπίζω να μην μείνει αναπάντητη από ειδικούς και μη μια ερώτηση που με απασχολεί. Το ποιοι δηλαδή είναι πιο επιρρεπείς στην χρήση των fake news, οι παραδοσιακοί ή οι νεωτεριστές, οι άντρες ή οι γυναίκες, οι νέοι ή οι γέροι, οι προνομιούχοι ή οι μη, οι πιστοί ή οι άθεοι, οι μορφωμένοι ή οι αμόρφωτοι. Οι απαντήσεις μπορεί και να μας βοηθήσουν να βρούμε κάποιες άκρες στις μάχες που μας περιμένουν. Άκρες για το ποιοι είναι μαζί μας και ποιοι απέναντί μας. Ποιοι θέλουν να βγάζουμε στο φως ότι καλύτερο και ευγενές διαθέτουμε και ποιοι όχι.  

Κλείνω με δυο επίκαιρες ειλικρινείς απορίες. Η πρώτη: Μέσα από ποιες διεργασίες και από ποιους φτιάχτηκε και διαδόθηκε η εσφαλμένη θέση ότι το Πολυτεχνείο ( ψωμί - παιδεία - ελευθερία) έριξε τη χούντα; Και η δεύτερη: Αν τώρα υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο fake new και στο μύθο, σε ποια από τις δυο κατηγορίες ανήκει η άποψη πως το Πολυτεχνείο έριξε το Νοέμβριο του ΄73 τη Χούντα; Αυτή που στην πραγματικότητα έπεσε τον Ιούλιο του '74 εξ αιτίας του τουρκικού Αττίλα στην Κύπρο που έγινε με αφορμή το ελληνοκυπριακό πραξικόπημα των χουνταίων κατά του νόμιμου προέδρου της Μακαρίου.  

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 16 Νοεμβρίου 2019 05:35
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση