Δευτέρα, 04 Νοεμβρίου 2019 23:34

Πρόβλεψη επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον ελλαδικό χώρο κατά την περίοδο 2021-2050

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

klimatikialagi1Τι σκοπό εξυπηρετεί μια ματιά προς τα πίσω; Μα για να εξακριβώσουμε οι ίδιοι αν πράγματι οι εκτιμήσεις των επιστημόνων ήταν κατά το πλείστον ακριβείς. Γιατί όλοι έχουμε μια εικόνα της καθημερινότητάς μας, του πόσο έχει αλλάξει το κλίμα στην περιοχή όπου ζούμε ή στο χωριό μας. Και δεν είμαστε αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο.

 Βλέπουμε τις ανεξέλεγκτες δασικές πυρκαγιές που αφανίζουν τα δάση της Σιβηρίας, αυτές τις ημέρες της Καλιφόρνιας, το καλοκαίρι που πέρασε τα δάση του Αμαζόνιου. Βλέπουμε τα ολοένα πυκνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα που δεν είναι μόνο περίοδοι ξηρασίας και παρατεταμένων καυσώνων αλλά και ραγδαίες βροχοπτώσεις. Βλέπουμε τις πλημμύρες, το λιώσιμο των πάγων στη Γριλανδία. Γνωρίζουμε για τον κίνδυνο αύξησης της στάθμης της θάλασσας, έχουμε ήδη 18.000.000 περιβαλλοντικούς μετανάστες (2017).

Επομένως μπορούμε να αναγνωρίσουμε διαβάζοντας τη μελέτη και συνδυάζοντάς τη με τη βιωματική μας εμπειρία αλλά και τις βιωματικές εμπειρίες των ανθρώπων στον υπόλοιπο κόσμο και να διακρίνουμε το αληθές από το ψευδές, διά της λογικής και της παρατήρησης, κι ας μην έχουμε το απαραίτητο επιστημονικό γνωστικό επίπεδο.

 Στη μελέτη λοιπόν που εκπονήθηκε από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για λογαριασμό του WWF Ελλάς και υπογράφεται από τους Χρ. Γιαννακόπουλο, Ε. Κωστοπούλου, Κ. Βαρώτσο και Α. Πληθάρα, «επιχειρείται η πρόβλεψη επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στο άμεσο μέλλον (2021-2050) για τον ελλαδικό χώρο. Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα χωρίζεται σε περιοχές ανά κατηγορία ενδιαφέροντος* και για κάθε περιοχή εξετάζονται σχετικοί κλιματικοί δείκτες.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να είναι πιο σοβαρές εξαιτίας της αλλαγής της εμφάνισης ακραίων κλιματικών φαινομένων, παρά εξαιτίας μιας αλλαγής στο "μέσο" κλίμα. Αυτό συμβαίνει διότι μια αλλαγή στο μέσο κλίμα μπορεί να επιφέρει μια δυσανάλογα μεγαλύτερη αλλαγή σε ακραία φαινόμενα».

Αστικές περιοχές: Τι θα αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι των πόλεων;

«Κλιματικές προβλέψεις για τη Μεσόγειο εκτιμούν ότι η περιοχή θα γίνει θερμότερη και ξηρότερη με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινόμενων. Οι συνθήκες αυτές συνιστούν απειλή για τις αστικές περιοχές λόγω του αυξημένου κινδύνου πρόκλησης πλημμυρών και επεισοδίων καύσωνα.

Τέτοιες κλιματικές μεταβολές θα έχουν αναπόφευκτες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στη διαθεσιμότητα των υδάτινων πόρων, της διείσδυσης αλμυρού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του κινδύνου πυρκαγιάς σε περιαστικές δασικές εκτάσεις.

Επίσης διάφοροι κοινωνικο-οικονομικοί τομείς θα επηρεαστούν σημαντικά. Η ανθρώπινη υγεία θα αποτελέσει ένα σημαντικό θέμα προβληματισμού στο πλαίσιο της αλλαγής του κλίματος, σε συνδυασμό με την πρόκληση της αυξανόμενης ζήτησης ενέργειας για ψύξη, καθώς και με τις αλλαγές στην εποχική διακύμανση του τουρισμού.

Η ευπάθεια στην αλλαγή κλίματος είναι μεγαλύτερη για τις αστικές περιοχές που διαθέτουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

● περιορισμένους οικονομικούς πόρους

● ταχεία ανάπτυξη του πληθυσμού

● ελλιπή χωροταξικό και κοινωνικο-οικονομικό σχεδιασμό.

Η αυξημένη συχνότητα επεισοδίων καύσωνα, καθώς και οι μεγάλης διάρκειας ακολουθίες ημερών με υψηλές θερμοκρασίες είναι οι βασικές πτυχές της αλλαγής του κλίματος, κοινές για όλες τις αστικές περιοχές».

Πήραμε την εικόνα για το τι θα αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι των πόλεων. Δεν υπάρχει λόγος να δώσουμε και την πρώτη εικόνα που αφορά τους υπόλοιπους τομείς που μελετήθηκαν στην έρευνα. Θα περάσουμε κατευθείαν στα συμπεράσματα της μελέτης.

Η εικόνα του μέλλοντος της Ελλάδας

«Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει μια εικόνα του μέλλοντος της Ελλάδας, αναφορικά με τις προβλέψεις των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Ενα μέλλον διόλου μακρινό και δυστυχώς όχι τόσο ευοίωνο.

Στο προσεχές μέλλον, δηλαδή την περίοδο 2020-2050, οι κλιματικές συνθήκες εμφανίζονται μεταβαλλόμενες στη συντριπτική πλειονότητα προς το χειρότερο, σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1961-1990.

● Οι αστικές περιοχές θα βιώσουν συχνότερες ημέρες καύσωνα και περισσότερες "τροπικές νύχτες", ενώ σε αρκετές από τις υπό εξέταση πόλεις τα πλημμυρικά φαινόμενα φαίνεται πως θα ενταθούν.

Η ήδη υπάρχουσα δυσφορία των κατοίκων στις πόλεις, λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, του κυκλοφοριακού, του φαινομένου της αστικής νησίδας, της έλλειψης πρασίνου και ελεύθερων χώρων, πρόκειται να μεγαλώσει περαιτέρω, ως αποτέλεσμα της χειροτέρευσης των κλιματικών συνθηκών.

Πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, η Λαμία και η Λάρισα θα υποστούν έως και 20 περισσότερες ημέρες καύσωνα, αλλά και σχεδόν έναν μήνα επιπλέον κάθε χρόνο, όπου η θερμοκρασία τη νύχτα δεν θα πέφτει κάτω από τους 20°C.

Σε Λαμία, Λάρισα, Βόλο, Θεσσαλονίκη και Αθήνα, ενώ το συνολικό ποσό βροχής θα μειωθεί, αναμένεται να αυξηθούν οι ακραίες βροχοπτώσεις (ποσό βροχής που πέφτει σε σύντομο χρονικό διάστημα) κατά 10-20%, δυσκολεύοντας πιθανώς τη ζωή των κατοίκων και αυξάνοντας τον κίνδυνο για πλημμυρικά επεισόδια.

Στις θερμότερες ζεστές συνθήκες που διαμορφώνονται, οι κάτοικοι των πόλεων θα αναγκαστούν να καταφύγουν στην εντονότερη χρήση κλιματιστικού για τον δροσισμό τους, προκαλώντας ενδεχομένως ακόμα ένα "κοινωνικό" πρόβλημα, αυτό του ενδεχόμενου διακοπών ρεύματος και υπερφόρτωσης του δικτύου ηλεκτρισμού.

Το πλεονέκτημα που προσφέρουν οι θερμότεροι χειμώνες στην πόλη, δηλαδή μειωμένες απαιτήσεις για θέρμανση, δεν υπερκεράζει τα αρνητικά που φέρνει η κλιματική αλλαγή για τη ζωή στις πόλεις».

Πόσο θα επηρεαστούν οι τουριστικές περιοχές και πώς;

«Η οικονομική κρίση που πλήττει το σύνολο του πλανήτη από το 2008 προφανώς θα επηρεάσει αρνητικά τον τουρισμό της χώρας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τουρισμός αποτελεί τη σπουδαιότερη πλουτοπαραγωγική δραστηριότητα της Ελλάδας, έχει ιδιαίτερη σημασία η πρόβλεψη των κλιματικών συνθηκών στο άμεσο μέλλον, για τις μεγαλύτερες τουριστικές περιοχές της χώρας. Οι τουριστικές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας είναι αυτές που θα υποστούν συχνότερα κύματα καύσωνα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα επηρεαστούν και τα ελληνικά νησιά.

Από 5 έως 15 περισσότερες θα είναι οι μέρες υπέρβασης των 35°C σε όλους τους τουριστικούς νομούς.

Αλλά και οι "τροπικές νύχτες" θα αυξηθούν, κυρίως στις νησιωτικές περιοχές, όπως η Ρόδος και τα Χανιά, όπου αναμένουμε έως και 40 περισσότερες νύχτες με θερμοκρασία πάνω από τους 20°C.

Αυτό, σε συνδυασμό με τα αυξημένα επίπεδα υγρασίας κοντά στη θάλασσα, θα αυξήσει τη δυσφορία των τουριστών. Δυσφορία, που μπορεί να γίνει μεγαλύτερη σε περίπτωση εμφάνισης πυρκαγιάς στις υπό εξέταση περιοχές.

Αναμένεται ότι θα αυξηθούν κατά 5 έως 15 οι ημέρες με υψηλό ρίσκο πυρκαγιάς, πράγμα που κάνει ακόμα πιο επιτακτική τη λήψη μέτρων, προκειμένου να αποτραπούν οι πυρκαγιές πριν αποβούν μοιραίες για τα οικοσυστήματα και τον τουρισμό.

Η θαλάσσια αύρα, ευτυχώς, θα παίξει κατευναστικό ρόλο στις μεγάλες θερμοκρασίες στις νησιωτικές περιοχές και έτσι δεν αναμένεται να μεταβληθούν κατά πολύ οι ημέρες με αυξημένες ανάγκες για ψύξη, χωρίς όμως να θεωρούνται αμελητέες οι αλλαγές (από 5 έως 15 περισσότερες ημέρες).

Πάντως, το γεγονός πως προβλέπεται την περίοδο 2020-2050 να αυξηθούν κατά σχεδόν έναν μήνα οι θερινές ημέρες, δηλαδή οι ημέρες με θερμοκρασία πάνω από 25°C, θα έχει πιθανότατα θετικό αντίκτυπο στη διάρκεια της τουριστικής περιόδου και στον ρυθμό εισροής τουριστών στη χώρα. Ετσι, η τουριστική περίοδος μπορεί να επιμηκυνθεί την άνοιξη και το φθινόπωρο και ταυτόχρονα να εξομαλυνθεί η ροή των ανθρώπων που επιλέγουν την Ελλάδα ως τουριστικό προορισμό.

Σε κάθε περίπτωση, πολλά θα εξαρτηθούν από τη δυνατότητα της πολιτείας, των τοπικών αρχών και των τοπικών κοινωνιών να προσαρμοστούν εγκαίρως στις διαφαινόμενες αλλαγές του κλίματος, προχωρώντας σε ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων, σε κατάλληλες "πράσινες" επεμβάσεις στις υποδομές (εξοικονόμηση ενέργειας, ανακύκλωση νερού) και σε σωστό προγραμματισμό των αναγκών του τουριστικού τομέα στο εγγύς μέλλον».

Οι αγρότες τι θα έχουν να αντιμετωπίσουν;

«Η γεωργία ακολουθεί συνεχώς φθίνουσα πορεία στην Ελλάδα, συνεχίζει όμως να απασχολεί σημαντικό αριθμό εργαζομένων. Το τελικό προϊόν των κόπων των αγροτών εξαρτάται στον μεγαλύτερο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν. Με την παρούσα μελέτη δεν επιχειρείται να απαντηθεί το ερώτημα για τις επιπτώσεις που θα παρουσιαστούν στις καλλιέργειες της χώρας στο μέλλον.

Αυτό προϋποθέτει την περαιτέρω εντατική επιστημονική έρευνα σε μικρο-επίπεδο και ξεφεύγει από τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης. Αν όμως ληφθούν υπόψη οι αλλαγές στις κλιματικές συνθήκες, όπως περιγράφονται στις παραπάνω σελίδες, τότε γίνεται ακόμα πιο έντονη η ανάγκη εκπόνησης εξειδικευμένης έρευνας από τα Πανεπιστήμια της χώρας και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, σχετικά με το μέγεθος των επιπτώσεων που θα προκύψουν ελέω κλιματικής αλλαγής, ανά περιοχή και είδος καλλιεργειών.

Η περαιτέρω έρευνα οφείλει να οδηγήσει στην άμεση διαμόρφωση προτάσεων για την προστασία της γεωργίας και των φυσικών πόρων που σχετίζονται με αυτή (νερό, έδαφος κ.λπ.). Πρέπει να γίνει σαφές από όλους ότι οι προβλέψεις των κλιματικών μοντέλων δείχνουν πως σε όλες τις υπό εξέταση -και ιδίως στις βόρειες- αγροτικές περιοχές, αναμένονται αλλαγές στα κλιματικά δεδομένα της περιόδου 2020-2050.

Ετσι, η διάρκεια των ξηρών ημερών αναμένεται να αυξηθεί σε όλες τις περιοχές, ενώ στην Εύβοια και στις βορειότερες από αυτές, αναμένονται είκοσι ή και παραπάνω περισσότερες ξηρές ημέρες, πράγμα που προστάζει τη λήψη μέτρων για ορθή διαχείριση των υδάτων και πρόληψη της ερημοποίησης.

Η ερημοποίηση συνεπάγεται υποβάθμιση της γης σε άνυδρες, ημι-άνυδρες και ξηρές με χαμηλή υγρασία περιοχές, η οποία προκαλείται από έναν συνδυασμό κλιματολογικών επιδράσεων (επίμονες συνθήκες ζέστης και ξηρασίας) και ανθρωπογενών δραστηριοτήτων (όπως η εντατική καλλιέργεια, η υπερβόσκηση, η αποψίλωση και οι κακές πρακτικές άρδευσης).

Ενα άλλο σημαντικό στοιχείο σχετίζεται με τον κίνδυνο πυρκαγιάς που φαίνεται πως μεγαλώνει σχεδόν παντού και ιδιαίτερα σε Σέρρες, Πέλλα, Φθιώτιδα και Λάρισα. Επιπλέον, η αναμενόμενη αύξηση των ημερών με θερμοκρασίες καύσωνα, κατά 15-20 ημέρες σε όλες τις περιοχές, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιφέρει συνέπειες στην παραγωγικότητα ορισμένων καλλιεργειών.

Μια αντιφατική εικόνα δίνεται από τις προβλέψεις για τις βροχοπτώσεις το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Ενώ, λοιπόν, τον χειμώνα προβλέπεται μείωση των βροχοπτώσεων, ενδέχεται να παρατηρηθεί αύξηση στις φθινοπωρινές βροχές. Θα ήταν παρακινδυνευμένη οποιαδήποτε πρόβλεψη για τις συνέπειες που αυτές οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις θα φέρουν στις καλλιέργειες, παρ' όλα αυτά οι ειδικοί επί θεμάτων γεωργίας θα πρέπει να αξιολογήσουν σοβαρά τα συγκεκριμένα ευρήματα».

Τα δάση θα αντέξουν στην κλιματική αλλαγή;

«Το 2007, η Ελλάδα βίωσε μια ανείπωτη τραγωδία με δεκάδες νεκρούς και εκατομμύρια στρέμματα καμένων δασών, σε ένα θερμό καλοκαίρι με αλλεπάλληλες περιόδους καύσωνα.

Στην εξάπλωση των πυρκαγιών που κατέκαψαν, σχεδόν, μεγάλο ποσοστό των ελληνικών δασών, οι κλιματικές συνθήκες έπαιξαν σημαντικό ρόλο. Η κρατική ολιγωρία και η έλλειψη υποδομών συνέβαλαν ακόμα πιο καθοριστικά στη μεγάλη καταστροφή.

Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να δώσει μια τάξη μεγέθους για τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες που θα επηρεάσουν τα δάση της χώρας. Επιλέχθηκε μάλιστα να εξεταστούν οι δέκα εθνικοί δρυμοί της χώρας, τα σημαντικότερα δηλαδή δασικά οικοσυστήματα.

Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης είναι ότι θα αυξηθούν σε όλους τους εθνικούς δρυμούς οι ημέρες με υψηλό ρίσκο εμφάνισης πυρκαγιάς, από 5 ημέρες στον Αίνο της Κεφαλονιάς έως 15 ημέρες σε Οίτη και Πάρνηθα. Την Πάρνηθα, που ήδη ένα μεγάλο μέρος της καταστράφηκε το καλοκαίρι του 2007.

Οι δασικές πυρκαγιές, όμως, και γενικότερα η υγεία των δασικών οικοσυστημάτων, δεν επηρεάζονται μόνο από τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και από τις ελάχιστες θερμοκρασίες, τις βροχοπτώσεις, τη σχετική υγρασία και τη διάρκεια περιόδων ανομβρίας. Και αυτές οι παράμετροι θα διαφοροποιηθούν στο εγγύς μέλλον. Για παράδειγμα, η μέση ελάχιστη χειμερινή θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά σχεδόν 1,3°C στους δρυμούς Βίκου-Αώου, Πίνδου, Ολύμπου, Παρνασσού και Πρεσπών.

Η χειμερινή βροχόπτωση θα μειωθεί σχεδόν σε όλους τους δρυμούς έως και 15%, η φθινοπωρινή βροχόπτωση θα μειωθεί σε κάποιες περιπτώσεις (Βίκος-Αώος και Πίνδος), αλλά θα αυξηθεί στις υπόλοιπες κατά 10-15%, ενώ γενικά αναμένεται αύξηση των περιόδων ανομβρίας, κατά μία έως δύο εβδομάδες.

Οπως όλα δείχνουν, οι κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας την περίοδο 2020-2050 θα επηρεάσουν καθοριστικά τα δασικά συστήματα.

Η αποτροπή της καταστροφής των δασών θα πρέπει να αποτελέσει μέγιστη προτεραιότητα για την ελληνική πολιτεία, η οποία θα πρέπει να αξιολογήσει τάχιστα τα ευρήματα της παρούσας έκθεσης και να φροντίσει για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων προστασίας του δασικού πλούτου της Ελλάδας».

Οσες εκτιμώμενες επιπτώσεις διαβάζουμε ότι θα συμβούν στα παραπάνω αποσπάσματα της μελέτης, δεν τις βιώνουμε ήδη στην χώρα μας κι ας είμαστε ακόμη στο 2019;

Τι πρέπει να έχω στο μυαλό μου;

■ Σήμερα η μέση θερμοκρασία του πλανήτη είναι κατά 1°C πιο υψηλή σε σχέση με τις απαρχές της βιομηχανικής επανάστασης πριν από περίπου 150 χρόνια. Τα 2/3 αυτής της αύξησης έχουν σημειωθεί από το 1975 και μετά.

■Τι προκαλεί την κλιματική κρίση; Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, δηλαδή την καύση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τις μεταφορές, την κτηνοτροφία και την καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων (δάση, ωκεανοί).

■ Πώς φτάσαμε στην κλιματική κρίση; Σύμφωνα με τις εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η ανθρωπογενής επέμβαση στο κλίμα προσθέτει περίπου 0,2°C στην παγκόσμια θερμοκρασία κάθε δεκαετία. Αυτό είναι αποτέλεσμα των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Αρα η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει αποτέλεσμα την κλιματική κρίση. Το ένα είναι παρεπόμενο του άλλου και όχι ξεχωριστά, ασύνδετα μεταξύ τους φαινόμενα. Τώρα, αν κάποιοι θεωρούν την άνοδο της θερμοκρασίας τυχαίο ή φυσικό γεγονός μέσα στον ρου της ζωής του πλανήτη και ότι όλη η επιστημονική γνώση που έχουμε περί κλιματικής αλλαγής είναι παραπληροφόρηση, μάλλον πιστεύουν στην αθανασία του πλανήτη αφού βρίσκεται υπό την επίβλεψη του Θεού ως δημιούργημά Του.

ΙΝFO

*Για κάθε μια από τις κατηγορίες, προεπιλέγονται 10 αντιπροσωπευτικές περιοχές με συγκεκριμένα κριτήρια που βασίστηκαν στα στοιχεία της απογραφής του 2001 της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας:

1. Αστικές περιοχές, βάσει του πληθυσμού πόλεων, δηλαδή επιλογή των δέκα μεγαλύτερων πόλεων.

2. Γεωργικοί νομοί, βάσει του αριθμού απασχολουμένων στον πρωτογενή τομέα.

3. Τουριστικές περιοχές, βάσει του αριθμού κλινών και άρα της δυνατότητας να υποδεχθούν μεγάλο αριθμό τουριστών.

4. Δασικές περιοχές, βάσει του μεγέθους, της σπουδαιότητάς τους και του καθεστώτος προστασίας. Εν προκειμένω, επιχειρείται εξέταση των κλιματικών συνθηκών του μέλλοντος στους δέκα εθνικούς δρυμούς».

Πηγή:  efsyn.gr  

SOS από 11.200 επιστήμονες: Υπάρχει κλιματική επείγουσα ανάγκη

Την αποχώρησή τους από την Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ στον ΟΗΕ

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 05 Νοεμβρίου 2019 17:49

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση