Τετάρτη, 10 Απριλίου 2019 16:56

Για πρώτη φορά φωτογραφία μιας μαύρης τρύπας στο κέντρο του γαλαξία Μ87

Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

blackholeΤην πρώτη, ιστορική φωτογραφία μιας μαύρης τρύπας έδωσε στη δημοσιότητα η NASA. Η ανακοίνωση της σπουδαίας ανακάλυψης έγινε με ταυτόχρονες συνεντεύξεις τύπου σε έξι πόλεις του κόσμου.  

Οι επιστήμονες του Event Horizon Telescope-EHT ανακοίνωσαν ότι για πρώτη φορά «φωτογράφησαν» τη μεγάλη μελανή οπή που βρίσκεται στο κέντρο του γιγάντιου γαλαξία Μessier 87 (Μ87).  

Το τηλεσκόπιο ΕΗΤ* αποτελείται από ένα ευρύ δίκτυο διάσπαρτων τηλεσκοπίων σε διάφορα μέρη του κόσμου, που δημιουργεί - μέσω της διασύνδεσης τους - ένα τεράστιο εικονικό τηλεσκόπιο, ίδιας σχεδόν διαμέτρου με αυτή τη Γη.  

Η παρατήρηση της εξασφάλισε στους αστρονόμους μία πρώτη, θολύ εικόνα του «ορίζοντα γεγονότων» της μαύρης τρύπας, μέσα από τον οποίον δεν υπάρχει σημείο επιστροφής και ούτε καν το φως δεν μπορεί να δραπετεύσει.  

Ο φωτεινός δακτύλιος γύρω από την μελανή οπή, οφείλεται στα αέρια που στροβιλίζονται γύρω της καθώς έλκονται από εκείνη, εκπέμποντας στο Διάστημα ακτίνες πολύ υψηλών ενεργειών (γ, Χ).  

Οι ερευνητές εκτιμούν πως η συγκεκριμένη μαύρη τρύπα είναι τρία εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη Γη μας, ενώ όπως είπε ο Heino Falcke στο BBC, «Αυτό που βλέπουμε είναι μεγαλύτερο από ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα». Τέσσερις ομάδες επιστημόνων, από όλα τα σημεία του πλανήτη, εργάστηκαν με ειδικούς αλγορίθμους προκειμένου να μπορέσουν να αναλύσουν τα δεδομένα και να συνθέσουν το ιστορικό στιγμιότυπο.

Ταυτόχρονες συνεντεύξεις τύπου πραγματοποιήθηκαν σε Βρυξέλλες, Σαγκάη, Ταϊπέι, Σαντιάγο και Τόκιο.  

Στην παρουσίαση στην έδρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει συμβάλει στη χρηματοδότηση της σχετικής έρευνας,  συμμετείχαν ο Ευρωπαίος επίτροπος για την Έρευνα-Επιστήμη-Καινοτομία Κάρλος Μοέδας και επιστήμονες, ενώ στη Χιλή συμμετέχουν οι διευθυντές του μεγάλου τηλεσκοπίου ALMA και του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO).  

Μέχρι σήμερα, η ύπαρξη των μαύρων οπών τεκμαιρόταν έμμεσα, από τις επιδράσεις που ασκούν στο περιβάλλον τους, αλλά ποτέ κανείς δεν έχει «δει» μια μαύρη τρύπα ή, πιο σωστά, τι υπάρχει γύρω από αυτήν.

 *Το τηλεσκόπιο ΕΗΤ, που ξεκίνησε να δημιουργείται το 2012, αποτελείται από ένα ευρύ δίκτυο οκτώ διάσπαρτων και συντονισμένων μεταξύ τους ραδιοτηλεσκοπίων σε διάφορα μέρη του κόσμου. Αυτά δημιουργούν -μέσω της διασύνδεσης τους με τη βοήθεια της συμβολομετρίας και ενός υπερυπολογιστή- ένα ενιαίο τεράστιο εικονικό τηλεσκόπιο με μέγεθος σχεδόν όσο η Γη, το οποίο καταγράφει τις ακτινοβολίες ραδιοκυμάτων που εκπέμπονται από μια μαύρη τρύπα. Με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται αρκετή δυνατότητα μεγέθυνσης, ώστε να απεικονισθεί η περιοχή γύρω από μια μαύρη τρύπα, του λεγόμενου «ορίζοντα γεγονότων», πέρα από τον οποίο τίποτε δεν υπάρχει επιστροφή, ούτε για το φως. Μια μαύρη τρύπα είναι μαύρη, ακριβώς επειδή δεν μπορούν να βγουν φωτόνια από εκεί.

Το ΕΗΤ, που έκανε τις πρώτες παρατηρήσεις του το 2017, διαθέτει επιμέρους «μάτια» στις ΗΠΑ (τηλεσκόπια SMT σε Αριζόνα και James Clerk Maxwell σε Χαβάη), Μεξικό (τηλεσκόπιο LMT), Χιλή (τηλεσκόπια ALMA του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου και APEX), Ισπανία (τηλεσκόπιο IRAM), Ανταρκτική (Τηλεσκόπιο Νοτίου Πόλου), Γαλλία (Άλπεις) και Γροιλανδία. Στο μέλλον ακόμη περισσότερα τηλεσκόπια αναμένεται να προστεθούν στο δίκτυο του ΕΗΤ, αυξάνοντας περαιτέρω τις δυνατότητές του.

Ο κομβικός ρόλος του Ελληνα αστροφυσικού Δημήτρη Ψάλτη στη φωτογράφιση της μαύρης τρύπας

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 10 Απριλίου 2019 19:10

Σχόλια   

+1 # Σάκης Σιδηρόπουλος. 11-04-2019 18:57
Η σύνθεση της φωτογραφίας έγινε δυνατή με την ανάπτυξη ενός προγράμματος από την Katie Bouman, μια 29χρονη computer scientist.
Με απλά λόγια, η Δρ Bouman και άλλοι ανέπτυξαν μια σειρά αλγορίθμων που μετατρέπουν τα τηλεσκοπικά δεδομένα από διάφορα τηλεσκόπια, στην ιστορική φωτογραφία.
Άρχισε να κάνει τον αλγόριθμο πριν από τρία χρόνια ενώ ήταν μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT).
Παράθεση

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση