Σάββατο, 25 Αυγούστου 2018 15:20

Δυο βιβλία που κατακαλόκαιρο με δρόσισαν κι έκαναν καλό στην υγεία μου. Τα αυτά επιθυμούμε και δι' υμάς

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

lakis57Χαμηλόφωνα υποστηρίζω πως εμείς οι λιγοστοί που εξακολουθούμε να διαβάζουμε κάποια από τα εκατομμύρια εξωσχολικά βιβλία που κυκλοφορούν κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο, καλό είναι να βρίσκουμε τρόπους ώστε αυτά που μας αρέσουν να τα διαδίδουμε, έστω και προφορικά, έστω και μεταξύ των φίλων μας. Ο καθένας νομίζω ότι θα βρει κάποιους σημαντικούς  λόγους για ένα τέτοιο άνοιγμα, που αυτή η δημοσιοποίηση μάλλον πιο πολύ καλό θα κάνει από κακό. Το καλό που εγώ πιστεύω ότι μπορεί να προκύψει είναι η καλλιέργεια δεσμών μεταξύ των αναγνωστών, όταν αυτοί αρχίσουν να συζητούν για τα βιβλία που διάβασαν.

Στην ουσία το όποιο βιβλίο, που πάντα στέλνει τους αναγνώστες του στην εξέδρα που στήνει, μπορεί να έχει παράλληλα τα φόντα να μετασχηματιστεί στο κοινό γήπεδο για να παίξουν και αυτοί μπάλα ψελλίζοντας ακόμα και τα ροκανίδια του μυαλού τους ή τα γαμοσταυρίδια της ψυχής τους. Αυτονόητο θεωρώ ότι στους αναγνώστες επαφίεται η ευθύνη για να κατέβουν από την εξέδρα και να μπουν στο γήπεδο. Εκεί, αρθρώνοντας τα δικά τους, όσο πιο πειστικά γίνεται, είτε επιστημονικά είναι αυτά είτε φέτες της κρυφής και φανερής υποκειμενικότητά τους, υφαίνουν δεσμούς με τους συνομιλητές τους. Τώρα αν αυτοί οι δεσμοί μετασχηματιστούν σε δεσμά ή σε φτερά, είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο. 

Με τα χρόνια έχω συνειδητοποιήσει ένα αναγκαίο κριτήριο για την ηλικία μου που με οδηγεί να πω ότι τελικά ένα βιβλίο μου άρεσε ή όχι. Μ'αρέσουν λοιπόν τα βιβλία που με απλώνουν, με βαθαίνουν, που με ταξιδεύουν σε νέους τόπους και ουτοπίες, που μου προκαλούν νέες απορίες. Δεν μου αρέσουν, όσο καλογραμμένα και κατανοητά κι αν είναι, αυτά που απλά επιβεβαιώνουν τις βεβαιότητές μου καθαγιάζοντάς τες κι όχι ξετινάζοντάς τες, αφήνοντας έτσι ανέπαφο αυτό που έγινα και τον τρόπο που το εκφράζω. Ελπίζοντας ότι τέτοια βιβλία ίσως με βοηθήσουν να ξαναδώ με άλλο φως όσα με απαρτίζουν, ανοίγοντάς μου έτσι νέους δρόμους. 

Ότι παίζουν κι άλλα πράματα ρόλο, όπως το στυλ, η γραφή, η γλώσσα, ο τρόπος που σερβίρονται οι γνώσεις και ξεδιπλώνεται η όποια αφήγηση, είναι σίγουρο. Και βέβαια σημαντικό ρόλο παίζει και η σχέση όλων αυτών με τη ζωή που ζω και μ'αυτή που θέλω, μ'αυτά που ξέρω και με τα άλλα, τα πολλά, που αγνοώ.

Αυτά κι άλλα πολλά ακόμα στοιχεία που μου διαφεύγουν με κάνουν να παθαίνω ή όχι από ένα βιβλίο. 

Με τα βιβλία, όπως έχω πει, περνάω φάσεις. Άλλοτε αποτελούν μια όαση στην έρημο του βίου μου κι άλλοτε τα βλέπω και όπου φύγει φύγει. Τους τελευταίους μήνες βρίσκομαι σε σχέση με τα βιβλία. 

Από αυτά που διάβασα πρόσφατα θα αναφέρω δύο που με κέρδισαν. 

Το πρώτο δεν είναι ακριβώς πρώτο, είναι παρεμπιπτόντως και είναι "Οι τυφλοί ", ένα μυθιστόρημα του Νίκου Μάντη με τρεις ιστορίες που διηγείται ο συγγραφέας καθώς και τα αχνά δρομάκια που τις συνδέουν. Η μία, μια παράπλευρη ιστορία από την εποχή των αγανακτισμένων στην πλατεία Συντάγματος, η άλλη από την εποχή της χούντας στη φιέστα στο Καλλιμάρμαρο και η τρίτη εξελίσεται σε ένα νησί την εποχή που το ΠΑΣΟΚ ήταν στην κυβέρνηση και ο λαός στην εξουσία. Αρκετές φορές ήμουν στο τσακ να το παρατήσω εξ αιτίας μιας φλυαρίας, με εξαντλητικές περιγραφές πραγμάτων άνευ νοήματος για μένα. Κάθε φορά όμως πιανόμουν από ένα ελάχιστο στοιχείο, συνήθως της εφαρμοσμένης παραψυχολογίας, και τελικά κατάφερα να το τελειώσω.Το μόνο που αποφάσισα να κρατήσω είναι το όνομα - ψευδώνυμο στην πραγματικότητα - του συγγραφέα. Νίκο Μάντη, σε σημειώνω. Μου φάνηκε ένας συγγραφέας που έχει ενδιαφέρον, διότι διαθέτει την ικανότητα να μας μεταδίδει την αύρα μιας πρωτοτυπίας δουλεύοντας πάνω σε συνηθισμένες καταστάσεις που τις εξωθεί στα άκρα γεννώντας κάτι διαφορετικό. Αναμένω το καινούργιο του έργο. 

Το πρώτο από τα δύο λοιπόν, είναι ένα βιβλίο με διηγήματα εξαρτημένα το ένα από το άλλο. "Το οπτικό νεύρο" της Μαρίας Γκάινσα που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μπουένος Άιρες και που η δουλειά της είναι να γράφει κριτικές σε εφημερίδες και περιοδικά, κριτικές βασικά για εικαστικές εκθέσεις.

Πολλές ενδιαφέρουσες ιδέες, μια γλώσσα με μικρές έξυπνες προτάσεις που τις ζήλεψα και που σε ανεβάζει αν της αφεθείς. Όσο για τις ετερόκλητες ιστορίες που κατάφερε να τις δέσει με τη βοήθεια ας πούμε  και της ατροφικής φαντασίας μου, φτιάχνουν ένα κολλάζ με πινελιές απ'εδώ και από εκεί, που όμως η τελική εικόνα για μένα ήταν όχι μόνο καθαρή, αλλά μου άναψε και τη φωτίτσα μιας μελαγχολίας που ακόμα κι αν σε ρίχνει, μυστήριο πως μέσω της τέχνης, σε εξανθρωπίζει τουλάχιστον για όσο διαρκεί η επίδραση της γραφής.   

Αυτό που κάνει η Γκάινσα είναι να υφαίνει ιστορίες από τη ζωή της και κομμάτια κι αποσπάσματα από τη ζωή και τα έργα κάποιων ζωγράφων, που της φανέρωσαν στοιχειά του κόσμου που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά και που εύκολα τα προσπερνάς αν είσαι μόνο πιστός σε μια ιδέα ή θεωρείς ότι η πραγματικότητα εξαντλείται στον εαυτό της.

Κι άλλα αυτά τα διαπερνά ένας στοχασμός που κάνει γκελ και στα δικά σου λημέρια, ακόμα κι αν είσαι άντρας. Ένα βιβλίο που το ευχαριστήθηκα. Κι ένας λόγος ήταν η διέγερση της αίσθησης πως όσο και αν αυτό που είμαι είναι ίδιο κι απαράλλαχτο μ'αυτό που είναι εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, κάτι που σπανίως με πλακώνει ακόμα κι όταν το σκέφτομαι, περιέχω εν δυνάμει και στοιχεία που με κάνουν ξεχωριστό. Στοιχεία προπάντων της εσωτερικής ζωής μου όπως αυτή διαμορφώνεται από τις σχέσεις με άλλους, είτε αυτοί είναι καλλιτέχνες που μου κοινώνησαν το εντελώς δικό τους φως, είτε συνηθισμένοι άνθρωποι που κυνήγησαν το κάτι άλλο προσπαθώντας για την χαρά της αναπνοής μέσα σε καταστάσεις όπου οι υλικοί και άυλοι όροι λίγα περιθώρια αφήνουν για κάτι τέτοιο.  

Αυτοί που με κάποιο τρόπο ασχολούνται με τα πολιτικά μου έχουν δημιουργήσει την αίσθηση ότι υπό κανονικές συνθήκες στην πλειονότητά τους είναι οπαδοί. Σε όσους δεν ταιριάζει αυτό το στυλ, πρέπει να κάνουν σοβαρές προσπάθειες αν θέλουν να έχουν μια κάποια επαφή με τους οπαδούς, αλλά δίχως να γίνονται σαν κι αυτούς. Μια από τις προσπάθειες έχει να κάνει με την καλλιέργεια της ειλικρίνειας ως προς τα κίνητρά τους και τα μέσα που χρησιμοποιούν για να κερδίσουν πόντους σε σχέση με τους στόχους τους, σε συνδυασμό με το να σκέφτονται και να συζητούν τις εμπειρίες τους. Μια άλλη, έχει σχέση με τα διαβάσματα που κάνουν, αν φυσικά έχουν ως μπούσουλα για την πολιτική τους δράση μια ιδεολογία κι αν νιώθουν την ανάγκη να πάρουν μια μυρωδιά από την πολυπλοκότητα του κόσμου. 

Τις δύο πρώτες δεκαετίες μετά την μεταπολίτευση, πολλοί απ'αυτούς που βρέθηκαν στους δρόμους παλεύοντας για το κοινό καλό ήταν αριστερής κοπής συμπολίτες μας. Εκείνα τα χρόνια η αίσθησή μου ήταν πως αρκετοί στρατευμένοι διάβαζαν πολιτικά βιβλία και πως οι πιο συνεπείς μέσα από αυτά προσπαθούσαν να πλάσουν την στάση τους και τις αρχές τους και να φορτίσουν την πίστη τους για την αλλαγή του κόσμου. Μετά, σιγά σιγά, αυτοί που διάβαζαν πολιτικά βιβλία και συζητούσαν γι'αυτά λιγόστευαν και σήμερα που των πολιτικών ρηξικέλευθων ονείρων δεν περνάει η μπογιά, τείνουν να γίνουν είδος υπό εξαφάνιση. 

Κάποιοι από τους αρχαίους αναγνώστες πολιτικών βιβλίων θα έχουν διαβάσει βιβλία του βετεράνου καθηγητή κοινωνιολογίας και ιστορίας Πέρυ Άντερσον ( Λονδίνο, 1938). Ο Πέρυ Αντερσον, ένας από τους πιο γνωστούς αγωνιστές της πάλαι ποτέ Νέας Αριστεράς, θεωρείται ως ένας αμετανόητα «απαισιόδοξος» μαρξιστής. Το βιβλίο του που διάβασα ήταν το " Η λέξη από "Η": Η περιπέτεια της ηγεμονίας ".

Στο βιβλίο του αυτό, που αν το διαβάσει κάποιος πιστεύω ότι θα αποκτήσει έναν ακόμα τρόπο να αποκρυπτογραφεί την διεθνή πολιτική σκηνή και που αν δεν το διαβάσει δεν χάθηκε κι ο κόσμος των οπαδών, ο Άντερσον επιλέγει ένα απόφθεγμα κουμφουκιανής προέλευσης, σύμφωνα με το οποίο η βασική αιτία των αλλαγών στη διεθνή ισχύ βρίσκεται στην σκέψη των ηγετών και όχι στην υλική ισχύ", μια άποψη που ο Άντερσον εν μέρει την ασπάζεται. Απ'αυτήν την κουμφουκιανή πόρτα περνάει ο Άντερσον την έννοια της ηγεμονίας. Και σ'αυτό που επικεντρώνεται είναι η ιστορία αυτής της έννοιας από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. 

Για την ηγεμονία είχα πάρει μια μυρωδιά εκείνα τα μονόχορδα χρόνια της εφηβείας όταν έριξα μια ματιά στα γραπτά του πρώτου γραμματέα του ΚΚ Ιταλίας Αντόνιο Γκράμσι (Άλες Σαρδηνίας, 1891-Ρώμη, 1937), τότε που έγινε μόδα στους αναζητούντες βαθύ αριστερόστροφο φως εξ Εσπερίας. Πίστεψα τότε ότι μου άνοιξε τα μάτια αυτή η έννοια και τα σχετικά με τους παραδοσιακούς και οργανικούς διανοούμενους. Σίγουρα λίγα κατάλαβα κι ένας λόγος ήταν πως έκανα πατινάζ σ'αυτά τα κείμενα του φυλακισμένου Γκράμσι και δεν επέλεξα να τα σκάψω μιας και όλοι τότε που είμασταν σοβαροί υπέρ το δέον συνάμα βιαζόμασταν, γιατί; Ακόμα δεν έχω καταλάβει τι τρέχαμε να προλάβουμε. 

Από το βιβλίο του Άντερσον έμαθα πως οι πρώτοι που σκέφτηκαν και έφτιαξαν θεωρία σχετικά με την ηγεμονία ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Προσπάθησαν να αναδείξουν την ιδιαιτερότητα και τη δύναμη αυτής της πρωτοεμφανιζόμενης έννοιας. Είδαν τη σχέση της με τη πολλαπλή βία που ασκεί η ηγεμονία σε συνδυασμό με τη συναίνεση αυτών που συναινούν στην ηγεμονία.

Παίρνοντας φόρα από την αιματηρή πραγματικότητα του Πελοποννησιακού πολέμου διερεύνησαν την ηγεμονία και ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης και το νέο που πρόσθεσαν ήταν η την ιδέα της εθελοντικής εκχώρησης δικαιωμάτων σε συνθήκες ισχυρής εξωτερικής απειλής. Από το σημείο αυτό είναι σύντομος ο δρόμος να μετασχηματιστεί η ηγεμονία σε μία συνθήκη κυριαρχίας. 

Η ηγεμονία ξαναμπήκε στο παιχνίδι στην Αγγλία του 19ου αιώνα και πέρασε στον σχεδιασμό πολιτικής δράσης στη Γερμανία τον ίδιο αιώνα. Χώρες δηλαδή που η αυξανόμενη δύναμή τους τους οδηγούσε να κινηθούν σε παγκόσμια κλίμακα. 

Πέρα από τους μαρξιστές η ηγεμονία έγινε μια έννοια με την οποία άρχισαν να ασχολούνται συστηματικά μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο όλες οι δυτικές ελίτ ως παράγοντα στην χάραξη της πολιτικής τους. Από τότε που οι Κινέζοι ήρθαν σε σύγκρουση με τη Σοβιετική Ένωση άρχισαν και αυτοί να επεξεργάζονται μια καινούργια δική τους πρόταση για την ηγεμονία στη διεθνή πολιτική σκηνή. Το κομμάτι για την έννοια της ηγεμονίας στην αρχαία Κίνα, δε μου κέρδισε το ενδιαφέρον κι έτσι το διάβασα επί τροχάδην.  

Για το τέλος του βιβλίου ο Άντερσον επιλέγει μία εκτίμηση του Διόδωρου Σικελιώτη, μια εκτίμηση που μάλλον αναφέρεται στη ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας. Είπε λοιπόν ο Σικελιώτης κάτι που είναι πολύ κοντά στο να το θεωρήσουμε νόμο:" Όσοι επιθυμούν να πετύχουν ηγεμονία, την αποκτούν με ανδρεία και σύνεση, την αυξάνουν με επιείκεια και φιλανθρωπία και τη διατηρούν με τον φόβο και την κατάπληξη". 

Σαν Υ.Γ: Απ'αυτούς που θα διαβάσουν αυτό το δυνατό βιβλίο και αποφανθούν ότι έχασαν τον χρόνο τους και τα λεφτά τους, ειλικρινά ζητάμε συγγνώμη. Όμως για το Οπτικό νεύρο, αν δεν τους άρεσε και έχουν κολλήσει κάποια ένσημα στην ανάγνωση βιβλίων, ας ψαχτούν. 

 Ο πίνακας του άρθρου είναι του Γερμανού Quint Buchholz ( Στόλμπεργκ, 1957).

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 02 Σεπτεμβρίου 2018 22:20
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση