Είσοδος χρήστη   

Εγγραφή στο newsletter  

Επικοινωνία: stagona4u@gmail.com

Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018 20:01

Η εξέλιξη της αίρεσις, αφιερωμένο στο Δημήτρη... ξέρει αυτός

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

egonopΤο πρώτο δεδομένο: Οι λέξεις και οι έννοιες που επιβιώνουν μέσα στους αιώνες συχνά αλλάζουν σημασία. Και το δεύτερο: Οι άνθρωποι, που στα πλαίσια μιας θρησκείας, μιας φιλοσοφίας, μιας ιδεολογίας, ενός κινήματος ή μιας στάσης ζωής επιλέγουν κάτι αλλιώτικο από το καθιερωμένο, πάντα είναι στην αρχή λίγοι. Αν τα πράματα οδηγηθούν σε μεγάλη κόντρα με τους πολλούς, τότε αυτούς που τελικά ηττώνται στην αναμεταξύ τους διαμάχη, οι νικητές τους αποκαλούν αιρετικούς. 

Ο Δημήτρης, ο αυτοαποκαλούμενος στο fb, Αιρετικός, πριν μερικές μέρες είχε τα γενέθλιά του. Του υποσχέθηκα ως δώρο μία σελίδα από το βιβλίο της Πολύμνιας Αθανασιάδη " Η άνοδος της μονοδοξίας στην ύστερη αρχαιότητα". Στο απόσπασμα αυτό η καθηγήτρια ιστορίας του ΕΚΠΑ, επιχειρεί μία ενδιαφέρουσα περιδιάβαση στη σημασία και στην έννοια της λέξης αίρεσις κατά την ύστερη αρχαιότητα. 

Αγαπητέ Δημήτρη, εύχομαι χρόνια καλά κι ελπίζω να σ'αρέσει το δωράκι. 

Για να εκτιμήσουμε την άβυσσο που χωρίζει αυτόν τον κόσμο (4ος αιώνας μ.Χ) από τους προκατόχους του, φτάνει να παρακολουθήσουμε τις σημασιολογικές τύχες και τις αντίστοιχες εννοιολογικές μεταπτώσεις του όρου αίρεσις, που από μόνος του αρκεί για να ξετυλίξει την κοινωνική και ιδεολογική ιστορία της χιλιετίας από τον Αλέξανδρο ως τον Μωάμεθ.

Στην κλασσική Ελλάδα, η αίρεσις δήλωνε την εκλογή, την επιλογή και, μετωνυμικά, την αιρετή αρχή στο πλαίσιο ενός συμμετοχικού πολιτειακού συστήματος. Όμως στη διαδρομή τους οι λέξεις ακολουθούν τις τύχες των χρηστών τους, δίνοντάς μας την ευκαιρία να συλλάβουμε μέσα από τις νέες τους συνδηλώσεις τις δραστικές ή ανεπαίσθητες αλλαγές που φέρνει σε μια κοινωνία η αλλαγή των καιρών.

Έτσι, στα ελληνιστικά χρόνια, ο όρος στενεύει και εξειδικεύεται, ενώ συγχρόνως μεταμορφώνεται σε σύμβολο της ελευθερίας της βούλησης σε έναν ατομοκρατικό κόσμο: η ελληνιστική αίρεσις δηλώνει τη φιλοσοφική σχολή – μιλάμε για την στωική, την κυνική ή την επικούρεια αίρεσιν ως μία από τις επιλογές του βίου που προσφέρονται στον πολίτη της οικουμένης.

Στα χρόνια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η χρήση της λέξης παραμένει η ίδια. Τα ελληνιστικής κοπής φιλοσοφικά συστήματα εξελίσσονται και μεταλλάσσονται κρατώντας πάντα αμείωτη τη δημοτικότητά τους. Αν θέλαμε να ορίσουμε με μία μόνο λέξη - κλειδί την ανοιχτή και πολύδοξη κοινωνία των πρώιμων και μέσων αυτοκρατορικών χρόνων, αυτή δεν θα ήταν άλλη από την αίρεσιν: ο προσχωρών στη στωική ή την επικούρεια, στην αριστοτελική ή στην πλατωνική, την κυνική ή την πυθαγόρεια, ή όποιαν άλλη τρέχουσα φιλοσοφία μέσα στην πνευματικά φιλελεύθερη, πλουραλιστική ατμόσφαιρα μιας παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας εξακολουθεί να επιλέγει συνειδητά μια κοσμοθεωρία, σύμφωνα με τις αρχές και τα προτάγματα της οποίας θα πορευτεί σε τούτη τη ζωή και θα διαβεί τη γέφυρα που φέρνει στον άλλο κόσμο.

Ως τρόποι, λοιπόν, σκέψης και ζωής οι αιρέσεις εξακολουθούν να προσφέρονται απλόχερα στον καταναλωτή στην άκρως ανταγωνιστική πνευματική υπεραγορά της αντωνίνειας αυτοκρατορίας, την οποία ένας ευφυής σύγχρονος προσομοιάζει με δημοπρατήριο βίων. ….Χαμένοι μέσα σ’έναν παράδεισο ιδεολογικού καταναλωτισμού τις πύλες του οποίου τις ανοίγει μια άκρατα και άκριτα ανεκτική εποχή οι επίδοξοι αγοραστές περνούν τον καιρό τους δοκιμάζοντας και απορρίπτοντας τις προτάσεις των διαφόρων Σχολών, ενώ συχνά προμηθεύονται μια ποικιλία αγαθών για να προβούν σε προσωπικέ μείξεις.

Είναι μέσα σ’αυτό το κλίμα δημιουργίας και ελεύθερης επιλογής που κάνουν την εμφάνισή τους οι χριστιανοί ως μία ακόμα αίρεσις τους ελληνιστικού κόσμου, και συγκεκριμένα ως η ιουδαϊκή αίρεσις των Ναζαρηνών. Σταδιακά και με τη συνδρομή των χριστιανών η λέξη αρχίζει να δαιμονοποιείται, ώσπου καταλήγει να σημαίνει έναν αμαρτωλό όσο και εγκληματικό, τρόπο σκέψης, πίστης και ζωής. Οι αιρετικοί αποκλείονται από την πολιτεία των ανθρώπων και από την πολιτεία του Θεού – βρίσκονται για την αιωνιότητα εκτός νόμου.

............................................................................................................................................................................

Συχνά, σε περιόδους έξαρσης της αντιπαλότητας, οι αιρετικοί πληρώνουν την επιλογή τους με μια ζωή μέσα στο φόβο και τη σιωπή, όπου ο θάνατος δεν απείχε και πολύ.  

 

Διαβάστηκε 477 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 12 Μαΐου 2018 21:07
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση