Τετάρτη, 18 Απριλίου 2018 18:12

Το ντοκιμαντέρ " Κωστής Παπαγιώργης: Ο πιο γλυκός μισάνθρωπος", στις οθόνες μας από 19.4

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

kostis-papagiorgisΤον Κωστή Παπαγιώργη ( Νεοχώρι Υπάτης, 1947 – Αθήνα, 2014) τον διαβάσαμε από το πρώτο του βιβλίο ( Περί μέθης, 1990) έως το τελευταίο του (Ο εαυτός, 2016). Διαβάσαμε και πάρα πολλά άρθρα αυτού του εργατικού συνανθρώπου μας που δημοσιευόντουσαν σε εφημερίδες και περιοδικά. Μιλάμε για έναν άνθρωπο που, όντως μία κινητή βιβλιοθήκη με ένα μυαλό ξουράφι, πέτυχε να μετρήσει και να ξεσκαρτάρει τις γνώσεις του με τα βουητά της παθιασμένης ζωής σ'αυτόν τον τόπο και στην ιστορία του. Που πάει να πει ότι μιλάμε για έναν πνευματικό άνθρωπο. 

Σε πρώτη φάση τα έργα του μας δημιουργούσαν την αίσθηση ότι σιγά σιγά γινόμασταν κι εμείς μικροί σοφοί. Γρήγορα όμως αντιληφθήκαμε ότι επρόκειτο για μία βολική ψευδαίσθηση.

Σε δεύτερη, συνειδητοποιήσαμε ότι τα γραπτά του μας έδιναν το έναυσμα για να φτιάξουμε ένα πιο αληθινό βλέμμα για τη σχέση μας με τον εαυτό μας και τον κόσμο. Ένα βλέμμα που κοίταξε κατάματα πράματα της πραγματικότητας που μέχρι τότε δεν τους δίναμε την ιδιαίτερη σημασία που είχαν στη ζωή μας. Παρόλο που τα πράματα αυτά ήταν οι ανελέητες πηγές των σκοταδιών, των δήθεν και των ιδεοληψιών που μας δυναστεύουν ως το μεδούλι, κατάφερε ο Παπαγιώργης να εξορύξει τους κόκκους φωτός που έκρυβαν στα σπλάχνα τους και να μας τους χαρίσει επεξεργασμένους με την εξαιρετική γραφή του.

Πέτυχε έτσι ανάμεσα στα άλλα να ακτινογραφήσει τη σκληρότητα της κακίας, της αντιπάθειας και της ψευτιάς που γεννάει η συμβίωση, προσφέροντάς μας έτσι την ελευθερία να επιλέξουμε στάσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου βίου μας, αυτές που μας ταιριάζουν με μπουνάτσες και μποφόρια. Κι αυτό διότι όπως εύστοχα είχε πει κάποτε μία αγαπητή φίλη, ο Παπαγιώργης με τα γραπτά του δεν δίνει οδηγίες προς ναυτιλιομένους. Απλά, απλώνει με τέχνη τραχάνα και ότι ήθελε προκύψει για όσους αναζητούν κάτι πέρα από τα δεδομένα τους. 

Παρόλα τα χρόνια που πέρασαν, ακόμα και σήμερα έχω μία βεβαιότητα ότι κάπου μέσα μου τριγυρνάει ένας σπόρος Παπαγιώργης, παρέα με πεντέξι ακόμα σύγχρονους Έλληνες διανοητές, που στα δύσκολα μου ψιθυρίζει λόγια που μου κάνουν καλό με τις αλήθειες τους. Για ακόμα μία φορά, τον ευχαριστώ από καρδίας.

Ο Ευγένιος Αρανίτσης, ένας από τους καρδιακούς φίλους του των χρόνων της κραιπάλης, ανάμεσα σε άλλους στίχους που έγραψε για τον Παπαγιώργη μετά το θάνατό του, είναι κι αυτοί:

Που θα πει ότι πέθανε τρεις φορές  - μία γράφοντας ( συμβολικός θάνατος),  μία πίνοντας ( φαντασιακός θάνατος)  και άλλη μία σε κρεββάτι νοσοκομείου (πραγματικός θάνατος) -

μεταξύ μας αυτός ήταν ο λόγος που οι νεκροί τον είχαμε όπως όπως……

Αν και μόνος του ανακάλυψε πως ο θάνατος είν’ η απάντηση του υποκειμένου στη ριζική και αθεράπευτη αδυναμία της αγάπης για τη σκέψη να γίνει σκέψη αγάπης....

Όλα αυτά διότι από αύριο Πέμπτη 19.4 θα προβάλλεται στις αθηναϊκές οθόνες το ντοκιμαντέρ, που προφανώς και θα το δούμε, «Κωστής Παπαγιώργης: Ο Πιο Γλυκός Μισάνθρωπος»

Το ντοκιμαντέρ για τον Κωστή Παπαγιώργη δεν είναι η προβλέψιμη αγιογραφία, τηλεοπτικής συνήθως γραφής, που θα φανταζόταν κανείς. Η Ελένη Αλεξανδράκη σκύβει πάνω από τη ζωή και το έργο ενός μοναχικού σύγχρονου φιλοσόφου και φωτίζει τις σημαντικότερες πτυχές τους με κινηματογραφική ακρίβεια (μεγάλη η συμβολή του μοντέρ Νίκου Πάστρα) χωρίς να ακυρώνει τη συναισθηματική φόρτιση του εγχειρήματος. Η δημιουργός του φιλμ συνθέτει το πορτρέτο του Παπαγιώργη μέσα από την καταγραφή γεγονότων (η κρίσιμη παιδική ηλικία και η πολιτική δράση του πατέρα του που οδήγησε στη μετάθεση στην Κύμη), επισήμανση κρίσιμων εποχών (στο Παρίσι γεννήθηκε ο πυρήνας της φιλοσοφικής σκέψης του), αφηγήσεις ανθρώπων που τον έζησαν από κοντά (μεταξύ άλλων μιλάνε η Ζυράννα Ζατέλη, ο Θανάσης Καστανιώτης, ο Χρήστος Γιανναράς) και φυσικά μέσα από τα κείμενά του, δίνοντας όλη την αλήθεια του. Την αταξινόμητη και ενοχλητική προσωπικότητα του ανθρώπου που αγαπούσε με πάθος το ποδόσφαιρο, τον Ντοστογιέφσκι και τον Καντ, τα λαϊκά τραγούδια και τα κουτούκια, τους αληθινούς φίλους και τη δύναμη του έρωτα.

Εδώ το τρέιλερ της ταινίας.

Εδώ  η σελίδα στη Βιβλιονέτ με όλο το έργο του.

Και ακολουθεί ένα άρθρο που το αντιγράψαμε από το βιβλίο του «Κέντρο Δηλητηριάσεων» (2006), που περιλαμβάνει κείμενά του που δημοσιεύτηκαν στον «Κόσμο του Επενδυτή» και στη lifo.

ΜΕΤΑΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΗΘΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΓΑΛΑ ΒΑΣΑΝΑ έχουν οι σημερινές δημοκρατικές κοινωνίες με την ηθική, αυτήν την οχληρή όσο και «ψευτοσυγγενή» όλων των ζωτικών τους αρχών. Νοείται κράτος άνευ ηθικής; Πολίτης άνευ ηθικών αρχών; Εκπαίδευση, στράτευμα, οικογένεια, επιστήμη, δικαιοσύνη, καθημερινή ζωή άνευ στοιχειώδους έστω ηθικότητας; Όλες οι ηθικολογικές εκστρατείες θεωρούνται απαραίτητες και δικαιολογημένες: κηρύγματα για την αλληλεγγύη, τον αλτρουισμό, την καταπολέμηση των ναρκωτικών, τη νεανική βία, την αρωγή προς τις ερειπωμένες χώρες και τις εγκαταλελειμμένες περιοχές, προς τις ενδεείς μειονότητες, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και πάει λέγοντας. Όπως στους εράνους υποκινείται η καλή προαίρεση για την προσφορά του οβολού, στα φιλανθρωπικά κηρύγματα υποκινείται το πολύτιμο «ηθικό» κίνητρο, που όσο παραμένει απροσδιόριστο τόσο προεξοφλείται.

Η ηθική αρετή παρουσιάζει πάντα πλεόνασμα. Με λίγη καλή θέληση η «ανθρωπιά» αφυπνίζεται και τα προβλήματα επιλύονται κατ’ευχήν. Όλα τα κεφάλαια εξαντλούνται, εκτός από το «έμφυτο» κεφάλαιο της ηθικής.

Παράδοξη άποψη βέβαια, αν αναλογιστούμε ότι η μοντέρνα εποχή βρήκε τον εαυτό της διεξάγοντας λυσσαλέο αγώνα κατά της ηθικής και της θρησκείας. Επί αιώνες μία και μοναδική ήταν η αρχή που δέσποζε στις δυτικές κοινωνίες: ο Θεός. Η ζωή τελούνταν ελέω Θεού. Ο άνθρωπος δεν αναγνώριζε τον εαυτό του στην ηθικότητα ( που θεωρείται παράγωγη ιδιότητα), αλλά στην πίστη. Ξένος και παρεπίδημος ο πιστός ήταν υπόλογος απέναντι του Θεού, η ηθικότητά του ήταν συνδυασμένη με την εξομολόγηση και την απολογία. Ακριβέστερα, η ηθική δεν έχει αυτονομία έναντι της θρησκείας. Χωρίς καμία υπερβολή, ένας ενάρετος άνθρωπος που δεν πιστεύει ήταν τερατούργημα, για να μην πούμε ιεροσυλία. Πόθεν θα αντλούσε την ηθική του ο άνθρωπος αν δεν την αντλούσε από την προσευχή και την συντετριμμένη καρδία; Έτσι καταλαβαίνουμε τι λογής επανάσταση επιχείρησε ο Διαφωτισμός, όταν θέλησε να ανορθώσει αυτή την συντετριμμένη καρδία, απεξαρτώντας τον άνθρωπο από την πίστη.

Η μεταηθική των νέων χρόνων και του δημοκρατικού πολιτισμού των δικαιωμάτων ισότητας και ελευθερίας ήταν αναγκασμένη να γίνει κοσμική, εμμενής, με ορίζοντα την ιστορία και τις ανθρώπινες ικανότητες. Ο θάνατος του Θεού ήταν μία δεύτερη γέννηση για τον άνθρωπο. Η χαρά, η απόλαυση, ο έρωτας, η δράση, η διασκέδαση, ο διευρυμένος ιδιωτικός βίος ουσιαστικά εμφανίστηκαν ως οι νέες ανακαλύψεις.

Σε ένα καλοβαλμένο βιβλίο επί του θέματος ( Το λυκόφως του καθήκοντος) ο Ζυλ Λιποβετσκί αναδεικνύει αυτήν τη ριζική αναδιάρθρωση των δυτικών κοινωνιών, έχοντας σοβαρή εποπτεία των προβλημάτων. « Η διασκέδαση, μετά από αιώνες ασκητικής εξορίας, δεν προκαλεί φόβο, καθώς απαλλάσσεται από τη χριστιανική κατάρα. Η κοσμική ηθική επεβλήθη στα ήθη της αιώνιας σωτηρίας». Ασφαλώς το απλουστευτικό σχήμα δουλεία – απελευθέρωση δεν ισχύει εδώ, καθότι οι κοινωνίες δεν παραδόθηκαν στην ευδαιμονία και στην απόλαυση Παρελκυστικά και δίκην ντροπαλής κοινωνικής θεολογίας, το καθήκον και η θυσία, ο ηρωισμός και η αυταπάρνηση πήραν τη θέση της πίστης. Σε τι διέφερε από τον «πιστό» ο μαρξιστής επαναστάτης ή εξ επαγγέλματος «ηθικολόγος»;

Αν με βάση της αρχές του Διαφωτισμού μπορούμε να δεχτούμε μια ηθική δίχως θρησκευτικό καθήκον, όπως προπαγανδίζεται σήμερα, αν η φιλανθρωπία εκστρατεύει για να αφυπνίσει τις εγωιστικές συνειδήσεις, απομένει  - στο αντίθετο άκρο – το πρόβλημα της διαχείρισης της ανηθικότητας.

Ενδομύχως το άτομο αναγνωρίζει την ανάγκη της επιβίωσης, τις εκλεπτυσμένες τακτικές κοινωνικού πολέμου, τους υπαγορευμένους συμβιβασμούς, αλλά καμία κατηγορική προσταγή έναντι της παραβατικότητας. Η φυσική επιλογή πάει χέρι χέρι με ένα προσωπιδοφόρο αμοραλισμό. Όντως, η  μεγάλη ντίβα των εκκοσμικευμένων κοινωνιών, που διάγουν βίο τερπνό μακράν πάσης θρησκευτικής υπερβάσεως, είναι η ενδημούσα εγκληματικότητα. Το άτομο δεν υποκατάστησε μόνο τη θεολογική αρχή, απέβη ένα είδος δοκιμαστηρίου, όπου ο σκοτεινός λυρισμός της παράβασης, της τυπικής ή έμπρακτης αλληλοεξόντωσης και της αδειούχου μισανθρωπίας σηκώνει τεράστια κύματα. Τα εγκώμια υπέρ της κοινωνικής πειθαρχίας, της επαγγελματικής εντιμότητας και του κοινωνικού καθήκοντος είναι αποδεκτά όσο κανοναρχούν τη συμπεριφορά των άλλων. Όταν όμως η μπίλια πέφτει στο εγώ, η μεταηθική αδυνατεί να αυτοκυβερνηθεί. Αυτό δε σημαίνει ότι έχουμε ανάγκη τη θρησκεία, αλλά ότι η παλαιά ηθική – εκ καταγωγής – «έσωζε» τον άνθρωπο από τον εαυτό του αντί να τον παραδώσει στο αφρούρητο εγώ.  

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 22 Απριλίου 2018 09:20
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση