Πέμπτη, 02 Φεβρουαρίου 2017 16:19

Ο Λευκός δυτικός άνθρωπος, δηλαδή αυτός, εσύ, εγώ και όλοι όσοι πάνω κάτω γνωρίζουμε

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Από όλα αυτά τα άπειρα που λέμε στη ζωή μας εμείς οι συνηθισμένοι άνθρωποι και δεν αφορούν ανταλλαγές πληροφοριών και όλα εκείνα τα εκτενή και σε μεγάλο βαθμό "σκονάκια" ρεπερτόρια που έχουν πρωτίστως κάποιον συγκεκριμένο στόχο, σχεδόν όλα τα υπόλοιπα μας τα έχει περάσει το περιβάλλον μας, το όσο πιο ευρύ διαθέτει ο καθένας μας. Κι αυτό συμβαίνει με διάφορους περίπλοκους τρόπους που στο ένα άκρο βρίσκεται ο χαμηλόφωνος μιας ευγενούς κι αφανούς παιδαγωγικής και στο άλλο ένας αυταρχισμός που ενίοτε γίνεται και εκβιαστικός ή και βίαιος, ακόμα και στις μέρες μας.

 

 

Ένα από τα βασικά στοιχεία που μας διαφοροποιεί με τους γύρω μας είναι η σχέση που φτιάχνουμε και ξεφτιάχνουμε με όλα αυτά τα "πιστεύω", με όλες αυτές τις αθάνατες, τις εφήμερες και τις μετασχηματιζόμενες διαρκώς αλήθειες και γνώμες και σοφίες και ρητά και ηθικά διδάγματα που διατρέχουν την επιδερμίδα μας και σπανίως σφραγίζουν και την ψυχή μας. Ανάμεσα σε όλα αυτά που θεωρούμε αλήθειες μας, στην καλύτερη περίπτωση ελάχιστες είναι αυτές που είναι εξ ολοκλήρου δικές μας ανακαλύψεις ή επινοήσεις, με λίγα λόγια προσωπικές μας δημιουργίες. Φαντάζομαι ότι θα υπάρχουν και περιπτώσεις, που ακόμα και όταν πρόκειται για όντως καταδικές μας ανακαλύψεις, να μην έχουμε συνείδηση αυτού του πράγματος. Τέλος το γεγονός ότι κάποιες αλήθειες μας φέρουν την υπογραφή μας, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν διατυπωθεί και τεθεί σε κυκλοφορία από άλλους εδώ εκεί και στην άλλη άκρη του κόσμου, κάποιες μήνες ή κάποιους αιώνες πριν. Να προσθέσουμε επίσης πως αυτές οι εντελώς δικές μας επισημάνσεις, μετεωρίζονται ανάμεσα σε ένα φάσμα, που στο ένα άκρο του είναι οι χρήσιμες ας πούμε σκέψεις που μας βοηθούν πρακτικά στο να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες του βίου μας ή να ρίχνουν το λαδάκι τους στην προσπάθεια για να χαιρόμαστε τη ζωή μας και στο άλλο, οι ας πούμε άχρηστες, που στην καλύτερη των περιπτώσεων μας ανοίγουν καινούργια παράθυρα στα σύνορα του μέσα κι έξω κόσμου μας, με ότι ήθελε προκύψει μετά.

Αυτή η γνώμη για τον λευκό άνθρωπο, αν θυμάμαι καλά, πρέπει να άρχισε να φτιάχνεται στο μυαλό μου καμιά εικοσαριά χρόνια πριν και όχι φυσικά εκ του μηδενός. Ότι πολλά ήταν τα πράματα, φευγαλέα ή με διαρκή παρουσία που με έσπρωξαν προς την κατεύθυνση του να δω τον λευκό άνθρωπο μέσα από ένα τράβελινγκ χιλιετιών, αυτό είναι σίγουρο, αν και δύσκολο να τα απαριθμήσω ή να γίνω πιο συγκεκριμένος. Αυτή όμως είναι η γενική αίσθησή μου και σπανίως αυτή πέφτει έξω. Και προφανώς συχνά αυθαιρετούσα στην προσπάθεια αυτή, να όπως δεν ξέρω που πάτησα και σχημάτισα τη γνώμη πως Κινέζος Μάρκο Πόλο δεν υπήρξε ποτέ ή Κινέζοι μοναχοί να κυκλοφορούν ατελώνιστα βυζαντινά προϊόντα στους δρόμους του μεταξιού.

Αν κάτι θυμάμαι με σιγουριά είναι η εποχή που εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες από τον αποκαλούμενο τρίτο κόσμο είχαν πλημμυρίσει το λεκανοπέδιο. Βασικά μιλάμε για την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Ήταν τότε που λες και κάποια σημεία της πόλης βρισκόταν υπό κατοχή από ξένες δυνάμεις. Αυτό το διαρκείας ερέθισμα κι ένας φόβος που επλανάτο στην ατμόσφαιρα, παρόλο που προσωπικά ποτέ δεν έτρεφα εχθρικά συναισθήματα απέναντί σε όλες αυτές τις φυλές, με ώθησαν να δω τη φάση αντεστραμμένη. Πως αισθανόντουσαν αυτοί στις χώρες τους με την παρουσία του λευκού ανθρώπου; Του λευκού άνθρωπου σε κοινωνίες σχεδόν αδύναμες απέναντι στην δύναμή του, που δεν ήταν φτιαγμένη από αμιγώς πράματα του πολέμου, αλλά ήταν και του εμπορίου, της ιατρικής και του πολιτισμού κι όχι όπως οι σημερινοί μετανάστες με τα σχεδόν άδεια χέρια. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι είχα φτιάξει μια δική μου αλήθεια και χάρηκα, παρόλο που δεν την ένιωθα ολοκληρωμένη. Από τότε και όταν το έφερνε η κουβέντα την σέρβιρα στο κοινό τραπέζι, φίλων, γνωστών, συναδέλφων και συγγενών, πράμα που είχε ως αποτέλεσμα να εντοπίζω τα ψεγάδια της και να την ρετουσάρω διαρκώς.

Να πω εδώ πως μια κατηγορία ανθρώπων που δυσκολευόντουσαν πολύ να μπουν στη συζήτηση για τις πομπές και τους άθλους του λευκού ανθρώπου ήταν οι διαβασμένοι αριστεροί. Αυτοί που πίστευαν σαν μόνες αλήθειες τα γνωστά περί ταξικών αντιθέσεων και τα σχετικά για τις παραγωγικές δυνάμεις και σχέσεις καθώς και όλη την διαλεχτή πραμμάτεια του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού. Μιλάμε για εκείνους τους πιστούς αυτού του συστήματος σκέψης που δέχονται με άνεση απλοϊκά πασπαρτού για την ανάγνωση της πραγματικότητας και πέραν τούτου ουδέν. Αυτοπαγιδευόμενοι σε μια   άμυνα, αγκιστρωμένοι με συντηρητικά δολώματα, ακόμα και αν για τα διαφορετικά προσφερόμενα κλειδιά έβριθαν οι αποδείξεις και τα επιχειρήματα έλαμπαν μέσα στις αλήθειες τους. Μα αυτό δεν είναι παράξενο, γιατί αυτό που ισχύει για όλους μας είναι πως πιο εύκολα παίζεις μια μελωδία με μια χορδή παρά με δύο ή και τρεις. 

Πριν μερικά χρόνια την σύλληψή μου για τον λευκό άνθρωπο μέσα στην ιστορία την βρήκα πολύ καλύτερα και πιο αναλυτικά επεξεργασμένη και με περισσότερα διαλεχτά παραδείγματα στο εξαιρετικό βιβλίο του Y.N Harari " Sapiens, μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου". Και ξέρετε πως δουλεύει αυτό το πράμα.... Όταν κάτι που έχεις σκεφτεί κι επεξεργαστεί εσύ, το βρίσκεις και κάπου αλλού γραμμένο, τότε πετάς τη σκούφια σου και αυτόματα το περνάς στην έγκυρη γνώση. Και τότε είναι σχεδόν αδύνατο να σου βγει από το μυαλό ότι αυτό δεν είναι μια ακόμα εκδοχή αλλά μια ακαταμάχητη αλήθεια. Πάλι πριν μερικά χρόνια είδα να ζωντανεύει αυτή η αλήθεια στην Κολομβιανή ταινία του Σίρο Γκέρα " Στην αγκαλιά του φιδιού", μια ταινία που με συνεπήρε και την ένιωσα ως το μεδούλι μου. Τέλος στο υπέροχο βιβλίο του Τζορτζ Στάινερ "Περί λόγου, τέχνης και ζωής" και στο άρθρο του που έχει ως αντικείμενό του τον ανθρωπολόγο Κλοντ Λεβί Στρος (Βρυξέλλες 1908 - Παρίσι, 2009) , διάβασα πρόσφατα αυτήν την άποψη για τον λευκό άνθρωπο μέσα σε δυο παραγράφους και την βρήκα τόσο καλά και με τόσο δύναμη διατυπωμένη, που το μόνο που μου βγήκε ήταν να τη αντιγράψω για να την μοιραστώ με κάθε ενδιαφερόμενο. Κι αυτό έκανα. Να συμπληρώσω επίσης πως αυτό το άρθρο, που το έγραψε ο Στάινερ το 1974, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The New Yorker και συμπεριλήφθηκε στο βιβλίο που κυκλοφόρησε στις Η.Π.Α το 2009 και στην Ελλάδα το 2016.   

.......................................................................................................................................................................................................

Μόνο ο Δυτικός άνθρωπος - ξεκινώντας ήδη από τον Ηρόδοτο - έχει υπάρξει συστηματικά περίεργος για άλλες φυλές και κουλτούρες. Μόνο αυτός έσπευσε να εξερευνήσει τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της γης, αναζητώντας να ταξινομήσει, να προσδιορίσει, συγκριτικά και αντιθετικά τη δική του υπεροχή. Αυτή η αναζήτηση, η συχνά ανιδιοτελής και θυσιαστική, έχει ωστόσο συνεπιφέρει την κατάκτηση και την καταστροφή. Η αναλυτική σκέψη ενέχει μια παράξενη βία. Γνωρίζω αναλυτικά σημαίνει ανάγω το αντικείμενο της γνώσης , οσοδήποτε πολύπλοκο, οσοδήποτε ζωτικό και αν είναι, σε αυτό ακριβώς - σε ένα αντικείμενο. Σημαίνει διαμελίζω. Περισσότερο από κάθε άλλον "άνθρωπο της γνώσης", ο ανθρωπολόγος συνεπιφέρει την καταστροφή. Καμιά πρωτογόνη κουλτούρα δε μένει άθικτη μετά την επίσκεψή του. Ακόμα και τα δώρα που φέρνει - ιατρικά, υλικά, διανοητικά - είναι μοιραία για τις μορφές ζωής όπως τις βρήκε. Το δυτικό κυνήγι της γνώσης, είναι με μια τραγική έννοια, η τελική εκμετάλλευση.

Αυτή η μοιρολατρία καθιστά τους Θλιβερούς τροπικούς -1955, (το πιο γνωστό έργο του Κ.Λεβί Στρος) ένα αποχαιρετιστήριο, ακόμα και αποκαλυψιακό, έργο. "Ένας πολιτισμός σε συνεχή αύξηση και ένταση τάραξε για πάντα τη σιωπή των θαλασσών". Όπου κι αν πάει ο λευκός ταξιδιώτης βρίσκει την ερήμωση, τα σκληρά απομεινάρια της λεηλασίας και της ασθένειας που επέφεραν οι προηγούμενοι κατακτητές. Οι ινδιάνικες φυλές που συνάντησε  στη Βραζιλία τη δεκαετία του '30, οι περιοχές που συνάντησε ο νεαρός Στρος δεν ήταν εδεμικές, δεν ήταν "πρωτόγονες" με την αμιγή έννοια. Ενσάρκωναν ένα μακρύ χρονικό μόλυνσης, οικολογικής ερήμωσης και εξαναγκαστικής απορρύθμισης. Η δυσκολία του να έχει κανείς πρόσβαση τους ανθρώπους που ζούσαν στα δάση δεν οφειλόταν τόσο στην γεωγραφική απομόνωση ή στο δύσβατο έδαφος. Οφειλόταν στο ωμό γεγονός ότι οι περίπλοκες γλωσσικές και εθνοτικές ομάδες που άλλοτε ζούσαν σε μια μεγάλη περιοχή είχαν πια συρρικνωθεί. Ο αποδεκατισμός είναι η ανεπανόρθωτη ενοχή του λευκού ανθρώπου. Όχι όμως εντελώς. Ο Λεβί Στρος είναι ένας παρατηρητής υπερβολικά λεπταίσθητος, υπερβολικά ειρωνικός ώστε να την υποστηρίξει ότι στη διάλυση των πρωτόγονων κουλτούρων ενυπάρχει ένας κρυφός μηχανισμός περιορισμού, μοιραίας ανεπάρκειας. Οι πρώτοι εξερευνητές που έφτασαν στη Βραζιλία και στην Κεντρική Αμερική βρήκαν πολιτισμούς που είχαν "φτάσει σε μια πληρότητα και μια τελειότητα που συμβάδιζε με την φύση τους". Η διευκρίνηση είναι αόριστη, αλλά φορτισμένη με μια σχεδόν καλβινιστική μοιρολατρία που ο Στρος θα προτιμούσε να ονομάσει αυτόν τον καλβινισμό "σοπενχαουερικό πεσιμισμό".

Πειστική ερμηνεία για τα τι και τα πως της υπεροχής του λευκού ανθρώπου στα θέματα της περιέργειας και της μετακίνησής του σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης με διάθεση κατάκτησης, δεν έχει υποπέσει μέχρι στιγμή στην αντίληψή μας.   

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 06 Φεβρουαρίου 2017 07:29
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση