Πέμπτη, 14 Απριλίου 2016 18:46

Η αγκαλιά του φιδιού, του Αμαζόνιου δηλαδή, είναι δίκοπη στο σινεμά.

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Πληρώνεις 7 ευρώ και για δυο ώρες έρχεσαι σε επαφή με το πνεύμα του Αμαζόνιου, αυτή την πιο παρθένα περιοχή της γης μας που ακόμα και στις μέρες μας ανακαλύπτονται νέες φυλές.  Όχι όμως μέσα από κάρτ ποστάλ εικόνες που σε καθησυχάζουν με την έξοχη αισθητική τους στρογγυλεύοντας τις αποστάσεις του πολιτισμού του λευκού ανθρώπου απ'αυτήν του σκουρόχρωμου.

 

Αλλά με έναν ελλειπτικό τονισμό της διαφοράς και της αλληλοεπίδρασης που αναδεικνύει τον κατά κάποιο τρόπο φυσικό πολιτισμό έτσι όπως τον βιώνουν οι Αμαζόνιοι, αυτοί που ζεσταίνονται στην αγκαλιά του φιδιού, αυτοί που μεταφέρουν μια μνήμη αρχέγονη σ έναν αέναο κύκλο ζωής.  

 

Με τι σε προσεγγίζει αυτή η ασπρόμαυρη ταινία; Με κάτι που το γνωρίζουμε θεωρητικά. Δηλαδή με  τα έργα και τις ημέρες της φρικαλέας αποικιοκρατίας που όχι μόνο σάρωσε το βίο και την πολιτεία των ντόπιων φυλών, αλλά τους εκμεταλλεύτηκε εις το έπαρκον κάνοντας σκόνη σώματα και ψυχές. Οι κτηνώδεις βαρόνοι του καουτσούκ, οι αποτρελαμένοι ιεραπόστολοι και ο φρικαλέος Κολομβιανός στρατός κατέστρεψαν τους ανθρώπους και το οικοσύστημά τους δίχως ίχνος ντροπής και στοχασμού. Όμως όλα αυτά που τα έχουμε ακούσει και διαβάσει, που τα έχουμε φανταστεί, ακόμα και αυτά που στην ζωή μας τυχαίνει να ήμαστε μάρτυρες, δεν φτιάχνουν απαραίτητα ένα έργο ικανό να ερεθίσει ότι καλύτερο κουβαλάμε. Με άλλα λόγια η πραγματικότητα και οι εμπειρίες μας δεν συνιστούν οπωσδήποτε ένα έργο τέχνης. Σημασία γι'αυτό έχει το πως την πλησιάζουμε, ο τρόπος που την διαβάζουμε, τι επιλέγουμε να συνθέσουμε.  

 

Αυτό το μάθαμε με τα χρόνια κολλώντας πολλά ένσημα στις κινηματογραφικές αίθουσες. Για να μετουσιωθεί λοιπόν μια ταινία, ένα βιβλίο, μια μουσική σε έργο που θα απογείωσει κάποιους απ'αυτούς που θα έρθουν σε επαφή μαζί τους θα πρέπει να αποφεύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι  τη βαρετή καταγγελία, και να μάχονται για να μη κερδίζουν τις παρτίδες με την διαμαρτυρία για να μας εξεγείρουν ή με το από καθέρδας κήρυγμα για να μας πείσουν. Αν αυτά τα στοιχεία μιας αδρανούς ύπαρξης καθορίζουν το στίγμα μιας ας πούμε ταινίας, τότε στις σκοτεινές αίθουσες δεν υπάρχει ούτε μια στιγμή που θα διαπεράσουν το νου και την ψυχή των θεατών που δε βολεύονται με την εικόνα που έχουν για τον κόσμο και τον εαυτό τους, των θεατών που με τις αλήθειες τους αγωνίζονται να μην μεταδίδουν τριγύρω την παγωνιά του όποιου δόγματος. Ναι την παγωνιά, διότι ως γνωστόν οι δογματικοί επιθυμούν βαθύτατα να μετατρέπουν τους ανθρώπους σε εκτελεστικά όργανα.

 

Η ταινία του Κολομβιανού Σίρο Γκουέρο ( Ριο ντε Όρο, Σεζάρ, 1981) ανήκει σε εκείνη την μικρή ομάδα ταινιών που πασχίζουν να αποκτήσουν οι ρέουσες εικόνες μία δύναμη ικανή να μας καθηλώσει, αποκαθηλώντας ότι μας επιτρέπει να ζούμε δίχως ζωή με τα έτοιμα. Κι αυτό το πετυχαίνει έξοχα βάζοντας στο κέντρο της ταινίας του έναν Αμαζόνιο, τον Καραμακάτε, σε δύο φάσεις που απέχουν μεταξύ τους τριάντα χρόνια. Είναι παρών όχι ως κυρίαρχος παίχτης της ιστορίας που μας παρασύρει σ'αυτήν, όπως είναι ο συνηθισμένος τρόπος των περισσοτέρων ταινιών, αλλά ως ένας άνθρωπος  που ζει και συνάμα καταφέρνει να μας ψιθυρίζει το σούμα της Ιστορίας. Αυτής που διαμορφώνεται μπροστά στα μάτια του, μέσα από πραγματικά συμβάντα διαποτισμένα από την πίστη του σαμάνου στις μαγικές δοξασίες αυτής της παγανιστικής Αμαζόνιας ψυχής.

 

Ο Καραμακάτε είναι ο συνδετικός κρίκος των δύο ιστορίων της ταινίας, και είναι ο αστάθμητος παράγοντας, αυτός που τίποτα μαζί του δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Στην πρώτη ιστορία, ως οδηγός ενός αγνού Γερμανού εθνογράφου που μαζί με τον βοηθό του το 1909, τους οδηγεί στην ανέυρευση ενός μυθικού φυτού, είναι ένας περήφανος για τον τρόπο της ζωής του γηγενής που αναγνωρίζει και αντιμάχεται το κακό που φέρνει ο λευκός άνθρωπος. Στην δεύτερη περίπτωση ο Καραμακάτε πιστεύει πως πια έχει γίνει ένας "τσουλατσάκι", ένας άνθρωπος κενός, άδειος και κουρασμένος, που έχει ξεχάσει όλα αυτά που έδιναν νόημα στη ζωή του. Γι'αυτό και προτείνει στον δίβουλο Αμερικανό να τον οδηγήσει εκείνος στην ανεύρεση του μυθικού φυτού. Αυτή η μεταλλαγή του Καραμακάτε είναι στην ουσία το μέσον για να κινηματογραφηθεί η πορεία προς το τέλος του Αμαζόνιου πολιτισμού. Αλλά και οι δύο φάσεις της ζωής του είναι κοφτερές, για μας τους ανυποψίαστους και αμέτοχους θεατές. 

 

Μας άρεσε αυτή η ταινία. Πιθανόν, γιατί με ένα όχι δασκαλίστικο τρόπο μας θέτει προ των ευθυνών μας για όσα γίνονται εδώ και τώρα γύρω μας μέσω αυτών που έγιναν κάποτε κάπου αλλού από άλλους. Λαμβάνοντας σοβάρά υπόψη της το πασίγνωστο αλλά ανομολόγητο ότι όλοι, άλλοι λίγο και άλλοι περισσότερο, έχουμε πρόβλημα με τον αλλιώτικο και τον ξένο και κουμπονόμαστε αυθορμήτως απέναντι στο ανοίκειο. Και το πετυχαίνει αυτό με τον σοφό τρόπο της τέχνης που επιζητεί συνειδητοποίηση προκαλώντας ευχαρίστηση εκχύοντας ευγένεια και παράγοντας νόημα έστω και με χάσματα που μας επιτρέπει όμως να τα γεμίσουμε με δική μας προσπάθεια.

Στη σύγκρουση της βαρβαρότητας των πολιτισμένων, που έχουν στην ούγια τους γραμμένη την κατακυρίευση της φύσης, με την φυσική οικολογία των απολίτιστων που καλλιεργούν την ειρηνική συνύπαρξη μ'αυτήν, με έναν εξαιρετικά ώριμο τρόπο ο Γκουέρο δε μας έσπρωξε στον καναπέ του αδιάφορου παρατηρητή που αρκείται να ζει τυποποιημένες συγκινήσεις και να καταναλώνει εξωτικές εικόνες. Ίσα ίσα κατάφερε να μας βγάλει από τις σιγουριές μας φέρνοντάς μας σε απόσταση αναπνοής από την άβολη θέση ενός ντόπιου που μες τα χρόνια χάνει ότι είχε και δεν είχε, αποκτώντας όμως συνείδηση αυτής της απώλειας. Ενός ντόπιου που βιώνει ως τα βάθη της ψυχής του τον αφανισμό που επιφυλάσσουν στους γύρω τους τα νεογέννητα "φίδια", πενθώντας την αδυναμία του να ονειρευτεί πια και να τραγουδήσει τα αρχαία τραγούδια. Μέσα στην νέα τάξη πραγμάτων που επιβλήθηκε με απροσχημάτιστη βία ο Καραμακάτε καταλήγει να είναι ένας εξόριστος στα μέρη του. Ελπίζοντας παρόλα αυτά, αυτός ο τελευταίος της φυλής του, στο βλέμμα του μυθικού ιαγουάρου, αυτό που θα νικήσει τα νέα φίδια και θα του επιτρέψει να ενωθεί ως πνεύμα πια με το σύμπαν.Το σύμπαν όπως το αντιλαμβάνετε, δηλαδή σαν εκείνο το ασύλληπτο πράμα που σε μικρογραφία πάλλεται μέσα μας και απειρίζεται έξω μας κι απ'όπου ξεκίνησαν όλα, και πάνω απ'όλα το μέγα φίδι που έγινε ο Αμαζόνιος όταν έπεσε στη γη.  

 

Αυτή τη βδομάδα "Η αγκαλιά του φιδιού" κοντά μας παίζεται στο σινέ Όνειρο στο Ρέντη, στον Άτταλο της Νέας Σμύρνης και στον Μικρόκοσμο στου Φιξ τις μεταμεσονύχτιες ώρες, για όσους θέλουν μες τις σκοτεινές αίθουσες να ταξιδέψουν με τη ματιά ενός σαμάνου για να πάρουν μια ιδέα του πως η λευκή φυλή δε μπόρεσε  να συνυπάρξει ισότιμα με μια άλλη εκδοχή της ζωής, καταστρέφοντάς την μέσα σε λίγους αιώνες, αυτήν που χρειάστηκε χιλιετίες για να φτιαχτεί. Και μυστήριο πως αυτό μας το περνάει μια ταινία που ρέει όπως τα δίκοπα αλλά και δίχρωμα νερά του Αμαζόνιου.

Πατώντας  εδώ  θα σας εμφανιστεί το τρέιλερ αυτής της πολύγλωσσης ταινίας.

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 18 Ιουνίου 2016 20:00
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση