Παρασκευή, 08 Απριλίου 2016 17:52

Τι μάθαμε διαβάζοντας για τα Panama Papers, που αν και δεν πέσαμε από τα σύνεφα σφίχτηκε η καρδιά μας

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Ας πούμε ότι είσαι κάτι σαν τον Πούτιν και θέλεις να μην είναι σε κοινή θέα 1 δισεκατομμύριο δολάρια από τα 6 που έχεις. Υπάρχει λοιπόν τρόπος να μην φορολογηθούν; Ε, αφού το έκανε ο αρχηγός, ασφαλώς και θα υπάρχει. Πρόσωπο κλειδί ο νονός της μεγαλύτερης κόρης του, ονόματι Σεργκέι Ρολντούγκιν, που είναι και καλλιτεχνικός διευθυντής του Οίκου της μουσικής της Αγίας Πετρούπολης. Δεύτερο βιολί, ένας άλλος κολλητός, ο διοικητής της τράπεζας της Ρωσίας, Γιούρι Κοβαλτσούκ. Τι άλλο χρειάζεται οπωσδήποτε;

 

Μια νομική εταιρεία, στην περίπτωσή μας η Mossack Fonseca, που ειδικεύεται στις υπεράκτιες εταιρίες ( offshore). Και δένει το γλυκό ως εξής: Η τράπεζα βοηθάει στο στήσιμο των εταιρειών στο όνομα του νονού. Η offshore καταγράφεται στις Βρετανικές Παρθένους νήσους, όπου η νομοθεσία εξασφαλίζει πως δε θα μάθει ποτέ κανείς τίποτα για αυτές τις νόμιμες δουλειές. Και πέφτει η αυλαία, με την νομική εταιρεία να εγκρίνει δάνεια προς τις offshore. Τόσο απλά. Οι ελίτ του κόσμου στην αποθέωση του εγωισμού τους κόβουν και ράβουν στα μέτρα τους ;ένα τρόπο για να γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια τις υποχερώσεις τους στις κοινωνίες τους, Με την δημιουργία των φορολογικών παραδείσων σε συνάρτηση με νόμιμες σε παγκόσμιο επίπεδο διαδικασίες που παράγουν όμως βαριά εθνικά αδικήματα. Αυτή είναι η εποχή μας, με το επιπλέον που τη διαφοροποιεί είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που το ψάχνουν και παίζει και η δυνατότητα να δημοσιοποιούν όσα ανακαλύπτουν σχετικά με τις κομπίνες των ελίτ. Από εκεί και πέρα η ευθύνη περνάει στα χέρια των πολιτών και της κάθε Πολιτείας, που είναι φανερό όμως πως δίχως διεθνή συνεργασία ελάχιστα μπορεί να πετύχει.. 

Τι είναι τώρα η Mossack Fonseca; Δικηγορική εταιρεία που έχει έδρα στον Παναμά και διαθέτει υποκαταστήματα σε 35 πόλεις σε όλον τον καλό κόσμο. Αυτή η εταιρεία είχε στην κατοχή της 11 εκατομμύρια έγγραφα από το 1977, αυτά που νομιμοποιούν τα  κόλπα που εξασφάλιζαν το αφορολόγητο σε ανθρώπους με μεγάλη περιουσία, που για τους περισσότερους υπάρχουν βάσιμες υποψίες πως δεν πλούτισαν στην φωτεινή πλευρά του φεγγαριού. Η Mossack Fonseca με λίγα λόγια έστηνε εικονικές εταιρίες σε 21 φορολογικούς παραδείσους ( μία από τις οποίες είναι η Κύπρος), που χρησιμοποιούνταν για την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων. Να σημειώσουμε εδώ πως στα αρχεία της Mossack - που η βάση δεδομένων των αρχείων της δεν είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό - δεν ανακοινώθηκαν πολλές αμερικάνικες εταιρείες, αλλά αυτό ως ένα βαθμό εξηγείται μιας και αυτές προτιμούν την πολιτεία Ντέλαγουερ που ανήκει στους φορολογικούς παράδεισους. Το συνολικό ποσόν που υπάρχει κατατεθειμένο στις offshore εταιρείες που εμφανίζονται στα Panama papers ανέρχεται στα 32 τρις δολαρίων. Την ίδια στιγμή το συνολικό παγκόσμιο κρατικό χρέος αγγίζει το ποσόν των 60 τρις δολλαρίων. 

Γενικεύοντας, όπως ο νονός της κόρης του Πούτιν, πάνω κάτω έτσι κινήθηκαν και όλοι οι υπόλοιποι. Στα έγγραφα που ήρθαν στη δημοσιότητα αποκαλύφθηκαν 214.000 υπεράκτιες εταιρείες που προερχόντουσαν από 200 κράτη. Εκτός από τον νονό του Πούτιν, υπάρχουν στη λίστα μέλη της οικογενείας του Κινέζου προέδρου, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, της Αργεντινής, ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας, ο πρωθυπουργός της Ισλανδίας, του Πακιστάν, ο πατέρας του Κάμερον και ο Κάμερον, ο Μέσι, ο Πλατινί, και πολλοί ακόμα διάσημοι, επιχειρηματίες και γνωστοί ημιμαφιόζοι και μαφιόζοι. 

Κι εμείς; Σιγά που θα έλειπε η αλεπού από το παζάρι. Βρέθηκαν λοιπόν στα κατάστιχα της Mossack 223 ελληνικές εταιρίες, 64 Έλληνες ιδιώτες και 285 μέτοχοι. Ανάμεσά τους και ο Σταύρος Παπασταύρου, συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού Α.Σαμαρά. Είναι ο ίδιος που εμφανίζεται και στη λίστα Λαγκάρντ με 6.9 εκ.δολάρια. Μακάρι οι συνέπειες αυτών των αποκαλύψεων όχι μόνο να απασχολήσουν άμεσα τη δικαιοσύνη, αλλά να θέσουν σε κίνηση θεσμικά μέτρα  υπέρ της πάταξης της διαφθοράς και του ελέγχου του πλούτου. 

Ποιος τα αποκάλυψε όλα αυτά; Η αρχή έγινε από τη γερμανική εφημερίδα "Suddeutsche Zeitung", η οποία έκανε επαφή και εμπιστεύτηκε τύπον άγνωστο μέχρι σήμερα, ο οποίος είχε πρόσβαση στα αρχεία της Mossack. Τα αρχεία αυτά τα μοιράστηκαν οι Γερμανοί με περισσότερους από 100 δημοσιογραφικούς οργανισμούς και την International Consortium of investigative journalists. Η τελευταία είναι μια παγκόσμια οργάνωση που προωθεί την ανεξάρτητη δημοσιογραφική έρευνα. Αυτοί τα δούλεψαν για πάνω από ένα χρόνο, διασταυρώνοντας στοιχεία και αποκαλύπτοντας μυστικούς ιδιοκτήτες εταιρειών και κατόχους τραπεζικών λογαριασμών. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες δημοσιογραφικές έρευνες του 21ου αιώνα. Καλό είναι να μην έχουμε την ψευδαίσθηση ότι εξαντλήθηκε το θέμα με την Mossack. Προφανώς υπάρχουν και λειτουργούν κι άλλες παρόμοιες εταιρείες με το αζημίωτο, οι οποίες τώρα θα λάβουν αυστηρότερα μέτρα. Όμως ότι και αν κάνουν πάντα υπάρχει ο άνθρωπος, αυτός ο μέγας αστάθμητος παράγων κι αυτό είναι που δεν τους επιτρέπει να κοιμούνται δίχως εφιάλτες. Πάντως αυτή η παρασπονδία των υπεράκτιων και των φορολογικών παραδείσων, όπως και να τη δούμε, δε μας φαίνεται ότι είναι ένα ψεγάδι του συστήματος, αυτού που η καρδιά του κτυπάει για το κέρδος. Πιο λογικό μας φαίνεται να τη θεωρήσουμε πως πρόκειται για ένα από τα κύριά του στοιχεία που το χαρακτηρίζουν και ας μην είναι μέσα στις δηλωμένες επιδιώξεις του. 

 

Αυτό που μας έμεινε ως ηθικό αλλά και πολιτικό δίδαγμα είναι το πανάρχαιο. Ότι δηλαδή, αν είσαι πλούσιος, μέλος των ελίτ,  μπορείς να κάνεις το κέφι σου όσο αυστηροί έλεγχοι και αν γίνονται στην χώρα σου, όσο αυστηροί νόμοι και αν υπάρχουν και όσοι ευσυνείδητοι λειτουργοί κι αν βρίσκονται στις κατάλληλες θέσεις. Τις τελευταίες δεκαετίες το διάχυτο πνεύμα που κυριαρχεί σε όλες τις κοινωνίες είναι η αποφυγή των υποχρεώσεων των πολιτών προς το κράτος τους. Το να είσαι δηλαδή εντάξει με τις φορολογικές σου υποθέσεις, ακόμα και σε χώρες που η φορολογική συνείδηση ήταν σε υψηλό επίπεδο, δεν σε ανεβάζει πια στα μάτια σου και στα μάτια των άλλων. Ίσα ίσα, μαλάκα σε θεωρούν. Άλλος λίγο και άλλος πολύ, αυτό που σίγουρα παίζει στα σχέδια όλων είναι το πως θα ξεγελάσουμε την εφορία. Και όσοι τους παίρνει να το επιχειρήσουν, η εμπειρία μας μάς λέει πως είναι επιρρεπείς  στον πειρασμό. Μια σκέψη όχι και τόσο αποδεκτή, είναι αυτή που αναρωτιέται αν οι περισσότεροι οφσορίτες δεν είναι ότι θεωρούν πως οι φόροι τους δεν πιάνουν τόπο στις κοινωνίες τους και πως αυτοί γνωρίζουν καλύτερα από το κράτος που, πως και γιατί θα διαθέσουν τα χρήματά τους. Αυτό που κινεί ασυνείδητα αυτό το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι η υπερκοστολόγηση των προσπαθειών που καταβάλλουν για να πετύχουν τα αμύθητα κέρδη τους, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από δράσεις που τις ξεδιπλώνουν σε γκρίζες ζώνες και στο φάσμα του λυκόφωτος. Με άλλα λόγια, βαθιά μέσα τους θεωρούν όλους εμάς τους υπόλοιπους ενοχλητικές μύγες για την ανεπανάληπτη υπαρξή τους. 

Η ιστορία πάντως μας θύμισε το γνωστό παιχνίδι του κλέφτη με τον αστυνόμο. Ότι και να κάνει ο αστυνόμος ο κλέφτης θα βρίσκεται πάντοτε ένα βήμα πιο μπροστά και θα βρίσκει τρόπους να ξεγλιστράει από τα δίχτυα της νομιμότητας, αυτής που την εγκαλεί ο Φαρισαίος κουνώντας το δάκτυλό του για να την σέβεται η πλέμπα. Κι αν κάτι μας δίδαξε αυτή η ιστορία είναι η μεγάλη ανάγκη για συνεργασία ανάμεσα στα κράτη ώστε να γίνουν εκείνες οι συμβατές με την εποχή μεταρρυθμίσεις και τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία και η νομοθεσία σε κάθε καρυδιάς καρύδι να κάνει τα κόλπα του. Μεταρρυθμίσεις θεσμών και πρακτικών λοιπόν, απαραίτητες για να έχουν οι εκλεγμένες κυβερνήσεις τον έλεγχο σε όσα περισσότερα απ'αυτά που διακινούνται και συμβαίνουν στην επικράτειά τους κάτω από την μύτη τους.

Που αν δεν τις πολυπιστεύει το πολιτικό προσωπικό της κάθε χώρας, τότε η μόνη λύση είναι να παλέψουν γι'αυτές τα διάφορα κινήματα που θεωρούν την ισοπολιτεία και την ισονομία ουσιαστικό μέρος της σύλληψης που έχουν για τη λειτουργία των κοινωνιών τους. Έχοντας φυσικά στο πίσω μέρος του μυαλού μας, πως αν και πάντοτε αξίζουν τέτοιες μάχες, εν ονόματι ας πούμε του λαού, δεν τελειώνουν ποτέ. Όσοι διαβάζουν την Ιστορία πίσω από τα γεγονότα, κατανοούν πως οι άπληστοι και οι ιδιοτελείς σαν άτομα και σαν ομάδες, σαρώνουν σε όλες τις εποχές, σε όλες τις χώρες και με όλα τα καθεστώτα και είναι αυτοί που διευκολύνουν την ενσάρκωση του αδίστακτου, τόσο στην ιδιωτική τους σφαίρα όσο και στη δημόσια. Ας θυμόμαστε που και που και το αυτονόητο. Ότι δηλαδή, κοινωνίες που πετυχαίνουν δημοκρατικά να θέτουν αποτελεσματικούς φραγμούς στην δράση των δυνατών και των υποψήφιων αρπακτικών, είναι αυτές που αυξάνουν τις πιθανότητες να αφορά την πλειονότητα των μελών τους η όποια ευημερία τουςδιαποτισμένη από μια φυσική δικαιοσύνη.  

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 11 Απριλίου 2016 16:10
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση