Έχουμε επίσης παρατηρήσει ότι οι μικρές αλλαγές, αυτές που μοιάζουν σαν αναπόφευκτες και που όταν προκύψουν μετά από συνήθως μεγάλες προσπάθειες στο μεταίχμιο της ρήξης και της συνέχειας και ας μην είναι τελικά ακριβώς οι αναμενόμενες, είναι όμως αυτές που δίνουν ισχύ και διάρκεια στις αλλαγές, στις μεταμορφώσεις. Φυσικά πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις δεν καβαλάμε το καλάμι μιας κι έχουμε πάντα στο μυαλό μας το εύστοχο στιχάκι "όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν".

Είναι πολλοί εκείνοι που ισχυρίζονται ότι αυτά που ισχύουν για τον έναν άνθρωπο, έχουν πέραση και για μεγαλύτερα σύνολα. Να, όπως οικογένειες, παρέες, σόγια, ιδρύματα, εταιρείες, οργανισμοί, σύλλογοι και οργανώσεις, χωριά και πόλεις, κράτη και ήπειροι. Φυσικά σ'αυτές τις ομάδες όλα είναι πιο αβέβαια, πιο δύσκολα και πιο εκτός προγραμματισμού και ελέγχου. Ας είναι. Οι αλλαγές έτσι κι αλλιώς προκύπτουν, άλλοτε σε διάρκεια ενός χρόνου που χωράει στη ζωή των αλλαγμένων και άλλοτε στο διάβα των αιώνων. 

Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως οι αλλαγές/μεταμορφώσεις ακόμα και όταν πρόκειται για μόδες, κάτι βαθύτερο ικανοποιούν, μια νέα ανάγκη καλύπτουν, μια βαθιά επιθυμία τις έχει ονειρευτεί. 

Αφορμή γι'αυτές τις πρωτόλειες σκέψεις στάθηκε το φετινό βραβείο Τέρνερ. Το ετήσιο αυτό βραβείο έχει καταστεί το πιο δημοφιλές και αξιοσέβαστο που απονέμεται στη Βρετανία από το 1984 σε εικαστικό καλλιτέχνη κάτω των 50 ετών και οργανώνεται από τη διάσημη πινακοθήκη Τέιτ.  

Η φετινή επιλογή μοιάζει να αντανακλά μια αλλαγή στον τρόπο που σκέφτονται οι κριτές. Αλλαγή που φαίνεται ότι έχει λάβει υπόψη της αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο μας και τις νέες αναζητήσεις που αναδεικνύονται σε κοινωνίες που περνάνε δύσκολες στιγμές.

Το φετινό λοιπόν βραβείο απονεμήθηκε για πρώτη φορά σε ομάδα. Την ομάδα Asseble. Ένα το κρατούμενο. Η ομάδα αυτή αποτελείται από 18 νέους ηλικίας από 26 έως 29 ετών, έχει έδρα της το Λονδίνο και χρησιμοποιεί την αρχιτεκτονική, την τέχνη το ντιζάιν και τις τεχνικές για να αντιμετωπίσει την αστική παρακμή στην περιοχή του Τόξτεθ στο Λίβερπουλ. Δύο τα κρατούμενα.

Στην έκθεση για το Τέρνερ παρουσίασαν ένα ξύλινο σπίτι σε πραγματικό μέγεθος, όμοιο με τις κατοικίες στο Granby τις οποίες έχουν ανακαινίσει μαζί με τους ντόπιους κατοίκους. 

Τα μέλη της ομάδας όταν πληροφορήθηκαν την απόφαση της επιτροπής, δεν έκρυψαν ούτε την έκπληξή τους, ούτε την χαρά τους. Όσο για το που και πως θα διαθέσουν το χρηματικό έπαθλο των 25 χιλ. λιρών, δήλωσαν ότι θα αποφασίσουν συλλογικά τι θα κάνουν μ'αυτά τα χρήματα. 

Οι Asseble δεν ισχυρίζονται ότι είναι καλλιτέχνες. Ο κόσμος τους αποκαλεί "κοινωνικούς αναγεννητές". Οι ίδιοι λένε πως θα μπορούσαν να είναι υδραυλικοί ή αγωνιστές. Βασικά δεν συζητάμε τι είναι καλλιτέχνης στην εποχή μας και σ'αυτήν την χώρα. Δεν υπάρχει καμία διαρκείας απάντηση γι'αυτό. Πιστεύουμε, συνέχισαν σε μία συνέντευξη που παραχώρησαν στην Guardian, ότι οι ετικέτες δεν είναι το σημαντικό σ'αυτό το πεδίο του έργου και αν κάτι το αποδεικνύει έμπρακτα είναι οι συλλογικές παρεμβάσεις που κάνουμε στην κοινωνία. Αυτό που έχουμε συνειδητοποιήσει είναι η προτεραιότητα των έργων απέναντι στα λόγια.

Τα τελευταία χρόνια οι Asseble υλοποιούν τα σχέδια τους που έχουν στόχο να βελτιώσουν τις κατοικίες και τις ζωές των ανθρώπων που ζουν στη συνοικία Granby του Τόξτεθ. Πολλές από τις κατοικίες κινδύνευαν με κατεδάφιση σ'αυτήν την υποβαθμισμένη περιοχή που ήταν τόπος συγκρούσεων το 1981 επί Θάτσερ.

Πέρα απ'αυτό οι Asseble φτιάχνουν κι άλλα. Όπως λόγου χάρη προμηθεύονται έπιπλα από μια κοινωνική επιχείριση του Granby. Παράλληλα δημιούργησαν ένα εργαστήριο όπου εκπαιδεύονται και απασχολούνται κάτοικοι της περιοχής οι οποίοι φτιάχνουν χειροποίητα προϊόντα από υλικά κατεδάφισης. Τα υλικά πωλούνται και τα έσοδα τροφοδοτούν εκ νέου το έργο της οικιστικής ανάπλασης. 

Η Guardian χαρακτήρισε το έργο τους ζωτικής σημασίας, μέρος της μάχης ενάντια στις κοινωνικές ανισότητες, ενώ θεώρησε πως η βράβευσή τους σηματοδοτεί ένα άνοιγμα στο δημόσιο χώρο. Πρόκειται για ένα έργο τέχνης, σημείωσε ο σχολιαστής της εφημερίδας, που δεν πραγματοποιείται στον κόσμο της τέχνης, που φυσικά η αξία της δεν αμφισβητείται, αλλά στον ίδιο τον κόσμο. Δείχνει επίσης πως οι αρχιτέκτονες μπορούν να συνεργαστούν με τις κοινότητες δημιουργικά, αρκεί τέτοιες πρωτοβουλίες να μην αντικαταστήσουν κρατική μέριμνα και χρηματοδότηση. 

Να συμπληρώσουμε κι εμείς, πως πιστεύουμε ότι από τέτοιες ενέργειες έχουμε μεγάλη ανάγκη στην χώρα μας σ'αυτήν την συγκυρία. Ενέργειες που θα παράγουν ένα χρήσιμο έργο γι'αυτούς που το έχουν ανάγκη, μαζί μ'αυτούς και με όσους διατίθενται να εμπλακούν στην εθελοντική συνεργασία.

Κάθε φορά που μαθαίνουμε για τέτοιες ενέργειες, αισθανόμαστε ότι έπιασε τόπο έστω και στην αλλοδαπή, εκείνο το στιχάκι που τραγούδησε κάποτε η Μοσχολιού και έλεγε "...λιγότερα συνθήματα και πιο πολύ δουλειά...".

Και χαιρόμαστε για άλλους.