Δευτέρα, 03 Αυγούστου 2015 18:30

Και στο CERN και στο Tevatron διαπρέπει η Καστοριανή φυσικός του ΑΠΘ Μαρία Σπυροπούλου

Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Μια γνωστή φίλων μας θα επισκεφτεί εκτός απρόπτου αυτές τις μέρες το CERN. Τo θυμηθήκαμε διαβάζοντας για την Καστοριανή απόφοιτο του Φυσικού της ΑΠΘ Μαρία Σπυροπούλου, που έκανε τη διδακτορική της διατριβή στο Χάρβαντ και εδώ και πολλά χρόνια συμμετέχει στις σωματιδιακές έρευνες και στις δύο όχθες του Ατλαντικού,

τόσο στον επιταχυντή Tevatron του εργαστηρίου Fermilab στο Σικάγο (1993-2003), όσο και ως μέλος της ερευνητικής ομάδας του πειράματος CMS στο CERN (2004 έως σήμερα).

Η κα. Σπυροπούλου έχει αναπτύξει πρωτοποριακές μεθόδους ανάλυσης των επιστημονικών δεδομένων, τα οποία προκύπτουν από τις συγκρούσεις των υποατομικών σωματιδίων, διευκολύνοντας έτσι τόσο την ιστορική ανακάλυψη του σωματιδίου Χιγκς το 2012, όσο και το άνοιγμα του δρόμου για μια μελλοντική «νέα Φυσική».

Από το 2009, είναι καθηγήτρια φυσικής (αρχικά αναπληρώτρια και από το 2012 τακτική) στο φημισμένο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech). Παράλληλα, έχει αναπτύξει μια έντονη δραστηριότητα στις ΗΠΑ, διοργανώνοντας πολλά επιστημονικά συνέδρια, συμπόσια και σεμινάρια, συμμετέχοντας σε πολλές επιστημονικές επιτροπές και προάγοντας την κατανόηση του ευρύτερου κοινού για τη Φυσική. 
 
Μεταξύ άλλων, είναι εταίρος της Αμερικανικής Εταιρείας για την Προώθηση της Επιστήμης (AAAS) και της Αμερικανικής Φυσικής Εταιρείας, συμμετέχοντας, μαζί με άλλους κορυφαίους Αμερικανούς φυσικούς, σε επιστημονικές αντιπροσωπείες, που έχουν ως στόχο να πείσουν το Κογκρέσο των ΗΠΑ να ενισχύσει με περισσότερα κεφάλαια τη βασική έρευνα στο πεδίο της φυσικής.
Δεν καταφέραμε να βρούμε ποιος/α πήρε τη συνέντευξη που ακολουθεί από την κα. Σπυροπούλου. Μια συνέντευξη που, απαντώντας η κα.Σπυροπούλου τις περισσότερες φορές με λίγα λόγια, δείχνει πόσο μετρημένη και φιλοσοφημένη επιστήμονας είναι. Της ευχόμαστε τα καλύτερα.
 
Πού γεννηθήκατε και μεγαλώσατε; Είχαν κάποια σχέση με τη φυσική οι γονείς σας;
«Γεννήθηκα στην Καστοριά και μεγάλωσα στην Κλεισούρα. Είμαι η μόνη σύνδεση των γονιών μου με τη φυσική. Ο πατέρας μου, Γιώργος, μεγάλωσε στα χρόνια του πολέμου, οπότε αναγκάστηκε να διακόψει το σχολείο και να δουλέψει από έφηβος στα γουναράδικα της Καστοριάς. Η μητέρα μου διδάσκει σχέδιο μόδας στην τεχνική σχολή του ΟΑΕΔ. Ο αδελφός μου ο Μάρκος είναι καπετάνιος ιστιοπλοϊκού σκάφους αναψυχής και πέρυσι διέσχισε τον Ατλαντικό. Στοχεύει να κάνει τον περίπλου της γης και να διεκδικήσει και το American Cup. Είμαι πολύ υπερήφανη για αυτόν!».
 
Πρόσφατα άρχισαν ξανά οι συγκρούσεις σωματιδίων στον επιταχυντή του CERN, με πολλές ελπίδες των φυσικών για νέες ανακαλύψεις. Θεωρείτε δικαιολογημένη αυτή την αισιοδοξία;
Ναι, έχουμε εισέλθει στην εποχή των συγκρούσεων σωματιδίων με υψηλότερες από ποτέ ενέργειες. Έχοντας ανακαλύψει το μποζόνιο Χιγκς με 8 TeV, περνάμε τώρα στην Φυσική πέρα από το Καθιερωμένο Μοντέλο και πέρα από το ίδιο το Χιγκς.
 
Προσδοκάτε πιθανές νέες ανακαλύψεις ίδιας ή και μεγαλύτερης σημασίας με εκείνη του μποζονίου Χιγκς το 2012;
Είναι δύσκολο να κάνουμε προβλέψεις, ιδιαίτερα για το μέλλον, όπως είπε ο Νιλς Μπορ. Με βάση πάντως την ιστορία της σωματιδιακής φυσικής, νέα φαινόμενα αναμένεται να ανακαλυφθουν, όταν η ενέργεια των σωματιδίων που συγκρούονται, αυξάνεται.
 
Ο κορυφαίος Έλληνας θεωρητικός φυσικός Δ.Νανόπουλος δήλωσε πρόσφατα στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι αν μέσα στην επόμενη διετία δεν βρεθεί τουλάχιστον ένα υπερσυμμετρικό σωματίδιο στο CERN, τότε η Φυσική θα έχει χτυπήσει σε «τοίχο» και τα πράγματα θα είναι σοβαρά γι' αυτήν. Συμμερίζεσθε αυτή την άποψη;
Είμαι ένας πειραματικός φυσικός. Πιστεύω σε αυτό που μαθαίνω από τα δεδομένα και ποτέ δεν θα σταματήσω τη διερεύνηση. Η υπερσυμμετρία είναι μια όμορφη θεωρία. Η Φύση όμως δεν εξαρτάται από θεωρίες ή από επιστήμονες, ή από πεποιθήσεις. Η Φύση είναι - και αγωνιζόμαστε να κατανοήσουμε πώς και γιατί είναι.
 
Είσθε ικανοποιημένη από την ελληνική συμβολή στην έρευνα του CERN;
Οι Έλληνες επιστήμονες είναι διακεκριμενοι διεθνώς και στο CERN σε όλους τους τομείς.
 
Υπάρχει περίπτωση οι επιστήμονες σύντομα να φωτίσουν τα μυστήρια της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας;
Ναι, θα τα λύσουμε αυτά τα θέματα. Δεν είναι εύκολα "παζλ", αλλά είναι επιλύσιμα.
 
Ελπίζετε σε μια Θεωρία του Παντός, που θα ενσωματώνει τόσο την κβαντομηχανική, όσο και τη βαρύτητα, ή κάτι τέτοιο είναι άπιαστο όνειρο;
Όχι, νομίζω ότι η βαρύτητα είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα. Πιστεύω ότι η βαρύτητα είναι αναδυόμενη (emergent) και όχι θεμελιώδης.
 
Πιστεύετε στον Θεό; Μπορεί το Σύμπαν να εξηγηθεί χωρίς έναν Δημιουργό;
Το ερώτημα αυτό δικαιολογεί μια πλήρη νέα συνέντευξη. Το Σύμπαν είναι αρκετα πολύπλοκο, ώστε ακόμη και η επίκληση της μαγείας και των 12 ελληνικών θεών δεν είναι αρκετή για να το εξηγήσει κανείς.
 
Αρκετοί επιστήμονες πιστεύουν στη θεωρία του πολυσύμπαντος και στα παράλληλα σύμπαντα. Τι πιστεύετε εσείς;
Δεν έχω στοιχεία που να δείχνουν πολυσύμπαντα. Θυμηθείτε ότι είμαι μόνο ένας πειραματικός φυσικός...
 
Είσθε αρκετά χρόνια εγκατεστημένη στις ΗΠΑ. Ως επιστήμων της διασποράς, πώς βιώσατε την κρίση της χώρας μας;
Είμαι βαθύτατα θλιμμένη. Η Ελλάδα είναι το σημείο αναφοράς του ανθρώπινου πολιτισμού. Πώς φτάσαμε εδώ; Η οικογένειά μου είναι στην Ελλάδα, ο πατέρας μου είναι συνταξιούχος - έτσι ζω την τραγωδία από πρώτο χέρι.
 
Πόσο αισιόδοξη είσθε για την πορεία της Ελλάδας γενικότερα και για τη διεθνή θέση της ειδικότερα;
Θα χρειαζόμουν κάποιο χρόνο στην Ελλάδα για να δω την κατάσταση και να μιλήσω με τους ανθρώπους, να καταλάβω ποιά είναι τα όνειρα και οι φιλοδοξίες του νέου Ελληνα.
 
Πώς θα συγκρίνατε το εκπαιδευτικό και το ερευνητικό σύστημα στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ;
Το ελληνικό ακαδημαϊκό πρόγραμμα σπουδών είναι άριστο σε προπτυχιακό επίπεδο. Στο μεταπτυχιακό και σε ερευνητικό επίπεδο, ξέρω μόνο το σύστημα των ΗΠΑ και έτσι δεν μπορώ να κρίνω το ελληνικό.

 

- Η διαρκής αναζήτηση του μη άμεσα αντιληπτού και το βίωμα της «Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων» έχει μεγαλώσει την απόστασή σας από τα καθημερινά των ανθρώπων; Νιώθετε ότι οι γύρω σας ζουν σε έναν «μικρόκοσμο», σε μια πραγματικότητα ελάχιστης αξίας;

Θα έλεγα μάλλον ότι ο κόσμος της επιστήμης είναι ένας μικρόκοσμος ξεκομμένος από την καθημερινή ζωή. Ως επί το πλείστον είμαστε σαν μικρά παιδιά στη γωνιά μιας αίθουσας, που παίζουμε απορροφημένα με τα παιχνίδια μας μη προσέχοντας ιδιαίτερα το τι τρέχει γύρω μας. Ωστόσο, όταν κάποιος μας πλησιάζει, είμαστε πρόθυμοι να μοιραστούμε τα παιχνίδια μας και τη χαρά μας. Το μόνο πρόβλημα είναι αυτό που έχει κάθε επικοινωνία χωρίς κοινά κατανοητή γλώσσα. Πρόσφατα, για παράδειγμα, πήγα ύστερα από μια διάσκεψη στην Αγγλία με συναδέλφους σε μια παμπ. Δύο ώρες μετά, όταν μας έφερε τον λογαριασμό ο μπάρμαν, μάς είπε: "Παράξενη γλώσσα μιλάτε"! Πράγμα πέρα για πέρα αληθινό, καθ' ότι το ιδίωμά μας είναι γεμάτο από ειδικούς όρους και... ελληνικά (τα περισσότερα ονόματα των στοιχειωδών σωματιδίων είναι ελληνικά)».

- Οι μαθητές της χώρας μας θεωρούνται συχνότατα από ξένους καθηγητές ιδιαίτερα οξυδερκείς αλλά και ιδιαίτερα απείθαρχοι. Εσάς σας χαρακτήριζε αυτός ο συνδυασμός;

Σίγουρα ναι. "Σκέτη καταστροφή". Πάντως ο συνδυασμός αυτός μπορεί να ερμηνευτεί και ως εξής: Οι Έλληνες φοιτητές στην πλειονότητά τους είναι έξυπνοι και εργατικοί. Όμως δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τον δρόμο των άλλων και έχουν μία έντονη τάση να εξετάζουν το κάθε τι. 

- Ο Αϊνστάιν, βλέποντας πού οδηγεί η κακή χρήση της πυρηνικής ενέργειας,τάχθηκε κατά της διάδοσής της. Ποια είναι η δική σας θέση για το ενδεχόμενο κατασκευής «μαύρων οπών» σε εργαστήρια;

Ακόμη και αν σταθούμε τυχεροί και παραγάγουμε μαύρες τρύπες μέσω των υψηλής ενέργειας συγκρούσεων σωματιδίων που προκαλούμε, η μάζα και ο χρόνος ζωής τους δεν συνιστούν καμία πραγματική απειλή. Θα εξαφανιστούν στη στιγμή, αλλά θα προλάβουν να μας διδάξουν πολλά για τη βαρύτητα και τις δυναμικές του χώρου και του χρόνου.

- Είναι φυσικό το... μεταφυσικό; Δηλαδή, αυτό που τώρα οι φυσικοί ανιχνεύουν ως «κόσμο πέραν των τριών διαστάσεων» είναι για τους απλούς ανθρώπους «εξώκοσμος», «κόσμος των πνευμάτων» κτλ. Ηδη πολλοί από τους θιασώτες των υπερφυσικών φαινομένων δηλώνουν στο Internet ότι οι εργασίες σας τους δικαιώνουν. Ποια είναι η δική σας θέση;

Οπωσδήποτε η θεμελιώδης φυσική - όπως και το άγνωστο - είναι μαγευτική και «ανάβει» τη φαντασία των ανθρώπων. Ωστόσο πρέπει να θυμόμαστε ότι η φυσική είναι πειραματική επιστήμη και οι φυσικοί δουλεύουν με στοιχεία. Αν τα στοιχεία τους απορρίπτουν μια θεωρία, τότε η θεωρία είναι λανθασμένη. Πάντως, σχετικά με αυτά που πολλοί πιστεύουν, σε μια πρόσφατη ομιλία μου κάποιος με ρώτησε αν η ανάσταση του Χριστού μπορεί να εξηγηθεί μέσω της θεωρίας των χορδών. Οτι, δηλαδή, βγήκε σε έναν κόσμο άλλων διαστάσεων και έπειτα επέστρεψε στις δικές μας τρεις διαστάσεις. Απαντώντας του ανέφερα ότι χωρίς στοιχεία δεν μπορώ να αποφανθώ. Επέμενε, ρωτώντας αν αντίστροφα έχω κάποια στοιχεία που να αποκλείουν τη θεωρία του. Οταν απάντησα "όχι", χάρηκε... Παράλληλα θα ήθελα να σχολιάσω ότι ως και τις αρχές του 20ού αιώνα η μοντέρνα φυσική δημοσιευόταν σε "δελτία φιλοσοφίας", καθώς είχε όντως τις ρίζες της στη φιλοσοφία και δη στην ελληνική. Σήμερα οι φιλόσοφοι επίσης σχολιάζουν συχνά τις ανακαλύψεις μας και οι φυσικοί βρίσκονται μπλεγμένοι σε φιλοσοφικές διαμάχες. Κατ' εμέ, ό,τι δεν μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς από την επιστήμη μεταπίπτει στο πεδίο των φιλοσοφικών συζητήσεων.

Αν θέλατε να δώσετε μια παραίνεση στη νεολαία μας, ποια θα ήταν;

Οπως είπε ο Σοφοκλής, "ψάξε και θα το βρεις - ό,τι δεν ψάχνεται πάει χαμένο!

-Υπάρχει μια ερώτηση που δεν σας υπέβαλε ποτέ κανένας δημοσιογράφος, αλλά θα θέλατε πολύ να απαντήσετε;

Αν νιώθω στιγμές στιγμές ότι με πιάνει τρέλα με αυτό που κάνω. Η απάντηση είναι "ναι"!

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 03 Αυγούστου 2015 19:23

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση