Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2022 15:39

Και το όνομα αυτής της μικρής πλατείας με τη μεγάλη ιστορία, ανάμεσα Εθνικής Αντίστασης και Ψαρών στη Δραπετσώνα, προτείνω να είναι...

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

vourlaΑπό μόνος μου δε θα έγραφα τη γνώμη μου, όχι γιατί δεν είχα, μου δόθηκε όμως η εντύπωση πως στο θέμα δόθηκε δυσανάλογο βάρος. Αλλά επειδή σε πέντε έξι φίλους και γνωστούς, από αυτούς που κουβεντιάζουμε που και που και δημοτικά θέματα, όταν το έφερε η κουβέντα την είπα γι'αυτό αποφάσισα να την καταθέσω κι εγώ δημόσια. Αναφέρομαι στο όνομα της μικρής πια πλατείας που βρίσκεται στη Δραπετσώνα, ανάμεσα Εθνικής Αντιστάσεως και Ψαρών και απέναντι από το Lidl. Η συζήτηση γίνεται διότι οσονούπω το Δ.Σ του Δήμου Κερατσινίου Δραπετσώνας θα πάρει απόφαση για το ποιο θα'ναι τελικά το όνομά της και αφού έχουν προηγηθεί κάποιες συζητήσεις και μάλιστα και ανάμεσα στους επικεφαλής των παρατάξεων.

Από μικροί αυτήν την πλατεία, που στις αρχές του 20ου ήταν 15 περίπου στρέμματα και σιγά σιγά την μίκραιναν αρκετά, μιας και η τάση του να μικραίνουν οι δημόσιοι ελεύθεροι χώροι είχε αρχίσει να κάνει παιχνίδι από τότε, την μάθαμε ως πλατεία Βούρλων κι έτσι τη λέγαμε. Μάλιστα προλάβαμε και τις φυλακές που υπήρχαν εκεί και που τις έκλεισε οριστικά το 1970 ο δικτάτορας  Γιώργος Παπαδόπουλος. Τότε ο χώρος αποδόθηκε στο δήμο Δραπετσώνα.

Εκείνη την εποχή περίπου διαβάσαμε ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα λειτουργούσε στον έξω από τα όρια τότε της πόλης του Πειραιά ένα μεγάλο δημόσιο πορνείο που ανήκε στο δήμο Πειραιά και όπου έκανε μεγάλο σουξέ μετά την έλευση των προσφύγων από την Μικρασία, τότε που οι πόρνες έφτασαν να είναι ανάμεσα στις 150 με 200. Οι ρεμπέτες της Δραπετσώνας και του Πειραιά συχνότατα περνούσαν από τα Βούρλα για να βρουν το κατάλληλο ταίρι, και η περιοχή ήταν ένα μεγάλο κέντρο εμπόρων ναρκωτικών και σωματεμπόρων. 'Ελα όμως όταν η περιοχή της Δραπετσώνας γέμισε με πρόσφυγες, οι κάτοικοι που κοιτούσαν τις δουλειές τους περισσότερο από τις ηδονές τους, πίεζαν για να κλείσει το πορνείο και το 1937 τελικά ο δικτάτορας Μεταξάς το έκλεισε. Οι ιερόδουλες μεταφέρθηκαν στην Τρούμπα, ενώ τα κτίρια μετατράπηκαν σε φυλακές. Στις 3 πτέρυγες μεταφέρθηκαν φυλακισμένοι, στις δυο πρώτες σκληροί ποινικοί, και στην τρίτη αποκλειστικά πολιτικοί κρατούμενοι, ενεργά μέλη του ΚΚΕ  κατηγορούμενοι ότι τάχα μου δήθεν ήταν κατάσκοποι της Σοβιετικής Ένωσης. Οι συνθήκες ζωής όλων των κρατούμενων ήταν φρικτές και όχι ιδιαίτερα γνωστές στον έξω κόσμο. 

Το 1955 έγινε το μεγάλο μπαμ. Τον Ιούλιο αυτής της χρονιάς απόδρασαν απ'αυτές τις υψίστης ασφαλείας φυλακές 27 κομμουνιστές που εργάστηκαν σκληρά επί τέσσερις μήνες για να το πετύχουν αυτό. Από τους 27 αποδράσαντες κομμουνιστές, οι 15 συνελήφθησαν το επόμενο χρονικό διάστημα από άνδρες των σωμάτων ασφαλείας, ένας δολοφονήθηκε στα σύνορα ενώ προσπαθούσε να διαφύγει, ενώ οι υπόλοιποι 11 διέφυγαν την σύλληψη και συνέχισαν την ζωή τους ελεύθεροι, σε συνθήκες παρανομίας βέβαια. 

 Η πλατεία μίκρυνε κι άλλο όταν λίγο πριν από την κρίση του 2010 ο δήμος Δραπετσώνας έδωσε την άδεια στο γνωστό μεγαλοεργολάβο Ροσσουνέλο να κτίσει σε ένα κομμάτι της μία μεγάλη πολυκατοικία. 

Όσοι τις προηγούμενες δεκαετίες έμαθαν αυτή την πλατεία σαν πλατεία Βούρλων έτσι συνεχίζουν να την αποκαλούν μέχρι σήμερα. Οι υπόλοιποι την λένε ή σκέτο πάμ' πλατεία ή πάμε στου Γαβριηλίδη, ένα γνωστό ζαχαροπλαστείο συν μία πιτσαρία που λειτουργούν εκεί ή ίσως και κάπως αλλιώς ή και τίποτα ακόμα. Το Βούρλων λοιπόν, είναι κατ'εμέ, ένα όνομα που συμπεριλαμβάνει όλη την ιστορία αυτής της πλατείας με τις σκοτεινές φάσεις της και τη φωτεινή της στιγμή. Όλοι που θα ενδιαφερθούν κάποια στιγμή να μάθουν σφαιρικά και διαχρονικά την ιστορία της, το Βούρλων θα τους βοηθήσει, μιας και υπάρχουν στο διαδίκτυο πολλές αναφορές και στοιχεία και αναλύσεις και κυκλοφορούν και κάποια σχετικά βιβλία. Το όλοι και το σφαιρικά-διαχρονικά είναι οι δυο λέξεις με βάρος σ'αυτήν την επιλογή ονόματος.

Η σημειολογία επίσης μας βοηθά να ισχυριστούμε ότι το σημαίνον της λέξεως βούρλα είναι το γνωστό μας φυτό, αλλά το σημαινόμενο της "πλατείας Βούρλων" είναι όλα τα ιστορικά γεγονότα και οι καταστάσεις που συνέβησαν εκεί και στα οποία παραπέμπει τους μελετητές της ιστορίας όσο και τους κατοίκους της πόλης που το έψαξαν ή έχουν τη διάθεση να το ψάξουν και προφανώς όχι η πλατεία των φυτών που αφθονούσαν στο έλος που υπήρχε εκεί. Αλλά το πιο σημαντικό κατά τη γνώμη μου είναι η χασούρα που έχουμε ως υπάρξεις όταν επιλέγουμε να προβάλλουμε το επί μέρους, το δένδρο δηλαδή όσο ψηλό κι αν είναι αυτό και λαμπερό, που στην προκειμένη περίπτωση είναι η απόδραση των 27, από το όλον, το δάσος δηλαδή, που είναι όλες οι ιστορίες που συνέβησαν στην περιοχή των Βούρλων. Να δύο ακόμα προσεγγίσεις που μας βοηθούν να ισχυριστούμε το όνομα πλατεία Βούρλων είναι μια επιλογή που έχουμε ισχυρούς λόγους να επιμένουμε.  

Αυτό λοιπόν που έγινα μες τα χρόνια με οδηγεί ως έναν ανάμεσα στους πολλούς από τους άνευ ψήφου υποψήφιους νονούς στο "πλατεία Βούρλων", δίχως να σημαίνει ότι εγώ είμαι ο σωστός και οι άλλοι που κάτι διαφορετικό προτείνουν δεν έχουν καλά επιχειρήματα και είναι λάθος.

Το αναγκαίο επιπλέον, και επειδή μπορεί και να βοηθάει στο αγωνιστικό φρόνημα των περίεργων επισκεπτών της η μεγάλη απόδραση των 27, είναι να φτιαχτεί ένα γλυπτικό μνημείο που θα αναφέρει επιγραμματικά την εξέλιξη της πλατείας τονίζοντας όμως με χρυσά γράμματα την απόδραση. Νομίζω ότι το εύχρηστο "πλατεία Βούρλων" μαζί με το μνημείο είναι ένα δυνατό ζευγάρι που με καλύπτει. 

Ακολουθεί μία ανάρτηση στο fb του συνδημότη μας Κωνσταντίνου Κοσκινά, ενός Δραπετσωνίτη που υποστηρίζει μια διαφορετική γνώμη και διαδικασία. 

…και το όνομα της πλατείας στη Δραπετσώνα στα βούρλα είναι: «Πλατεία Απόδρασης»
(με ή χωρίς συνθετικό, πχ. «των 27», «Μεγάλης», κλπ.)
Αυτή η άποψη κυριάρχησε στους φίλους της ιστοσελίδας μας και τους αναγνώστες της συγκεκριμένης ανάρτησης -ψηφοφορίας.
Ποιο είναι το «Δίδαγμα» για τη Δημοτική Αρχή που έχει την ευθύνη να διεκπεραιώσει τη διαδικασία ονοματοδότησης :
1.  Δεν είναι ομόφωνα αποδεκτή η ονομασία «Βούρλα» που προτείνει η πλειοψηφική Δημοτική Αρχή. Υπάρχει τουλάχιστον άλλη μια πρόταση - «Πλατεία Απόδρασης»- και ίσως περισσότερες που θα πρέπει να τεθούν υπόψη των δημοτών (και όχι μόνο του Δημοτικού Συμβουλίου).
2. Η θέση «οπαδών» της δημοτικής πλειοψηφίας, αν όχι της ίδιας, είναι ότι οποιαδήποτε άλλη άποψη εκτός απο αυτή της : «Πλατεία Βούρλων», δεν είναι τίποτα άλλο παρά «Ανέξοδη Αντιπολίτευση». Καταρχάς το θέμα δεν είναι τοπικό και κοντόφθαλμο, αλλά ιστορικής σημασίας για όλη την Ελλάδα και το οποίο ξεπερνά κατά πολύ το «μπόι» μιας πρόσκαιρης -όσες φορές και να επανεκλεγεί- (εκμεταλλευόμενη τις συγκυρίες), δημοτικής αρχής, η οποία προτείνει ονομασία που δεν θα «αναταράξει» τον ψυχισμό του συντηρητικού πιθανού ψηφοφόρου της.
3. Η προσχώρηση στον καθεστωτισμό, της δημοτικής πλειοψηφίας, έχει σαν συνέπεια τη συντηρητικοποίηση της, το προσανατολισμό της καθαρά και μόνο στη ψηφοθηρία, αλλά και σε ιδεοληψίες περί «Επαναστατικού Μεγαλείου» που έχει και καλλιεργεί για τον εαυτό της και προβάλει στους αλλους, Εξισορροπούνται έτσι κατά τη δίκη της αντίληψη, η επιλογή κατευνασμού των συντηρητικών ψηφοφόρων, με το «βερμπαλιστικό παραμύθιασμα» των αντίστοιχων προοδευτικών: δηλαδή ότι αγοράζει ο καθένας, εγώ του το πουλάω.
4. Επιχειρήματα του τύπου: η Γαλλική επανάσταση μετά την επικράτηση της, κράτησε το όνομα της Βαστίλλης (όνομα τοποθεσίας και της φυλακής στο Παρίσι) για τη πλατεία που δημιουργήθηκε εκεί, είναι τουλάχιστον ανιστόρητα . Τη Βαστίλλη την έκαψε ο επαναστατημένος λαός, τη γκρέμισε το μετά επαναστατικό αστικό καθεστώς και σήμερα εκτός από τη πλατεία, είναι τόπος αναψυχής. Η αρχική σκέψη ήταν να δοθεί στη πλατεία όνομα αφιερωμένο στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ , ονοματίζοντας την και έτσι. Στα βούρλα το «κρατικο πορνείο» το έκαναν οι Γερμανοί Φυλακή, την οποία έκλεισε το κράτος και τη γκρέμισε ο Δήμος για να τη πουλήσει σε εργολάβους και επιχειρηματίες, αφήνοντας ένα ελάχιστο κομμάτι γης όπου σήμερα είναι η πλατεία. Η σχέση μεταξύ Βαστίλλης και Βούρλων είναι η απίστευτη προσπάθεια όλων των βαθμίδων εξουσίας να μην υπάρχει τίποτα που να θυμίζει και να αναφέρεται στους συνειρμούς «Παρί Ελευθερίας». Αυτό ακριβώς επιτυγχανει ( συνειδητά ή όχι) η πλειοψηφία της δημοτικής αρχής, υποστηρίζοντας τη θέση της με αριστερισμούς αν όχι αστεϊσμούς: την άχρωμη, άοσμη και ουδέτερη πολιτικά, ονομασία της πλατείας, με αναφορά στη τοποθεσία στα βούρλα ενός βάλτου.
5. Η συμμετοχική διαδικασία που πρέπει, μια δημοκρατική και πολιτισμικά φορτισμένη από την ιστορία της Δραπετσώνας δημοτική αρχή, (πέρα από το γνωστό τραγούδι που μπορεί να ακούν κατ επανάληψη στα φεστιβάλ τους -αυτό που λέει «στη Δραπετσώνα δεν έχουμε ζωή» -και που μάλλον το έχουν ενστερνισθεί), να προτείνει και να δρομολογήσει είναι μια διαδικασια που κατά το ελάχιστο να περιλαμβάνει :
α. τη σύσταση επιστημονικής, διαπαραταξιακής επιτροπής τεκμηρίωσης και κωδικοποίησης της ιστορίας,
β. Σύνταξη πρωτοκόλλου για τα πλαίσια και τους άξονες που θα πρέπει να λάβουν υπόψη οι δημότες που θα προτείνουν όνομα
γ. Επιλογή των προτάσεων που πληρούν τις προϋποθέσεις και διασφαλισμένος και
τεχνολογικά άρτιας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
δ. Να υπάρχει επιβράβευση για την ονομασία που θα επιλέγει.
Έτσι εμπλέκεται η Τοπική κοινότητα σε μια συζήτηση παιδαγωγική, εκπαιδευτική για την ιστορία του τόπου που μαζί με τις δομες τις πλατείας, αποκτά πολιτιστικό αποτύπωμα. (για όσους διερωτούνται τι είναι πολιτιστικό αποτύπωμα και πως δημιουργείται : πολιτιστικό δρώμενο +εκπαιδευτική διαδικασία πάνω σ´ αυτό+υποδομές στήριξης και συνέχειας διαφοροποιώντας πάντα το τοπικό από το γενικό).
Οτιδήποτε άλλο, απλά τεκμηριώνει την λογική και τη πρακτική της «Τρομοκρατίας της Πλειοψηφίας» την οποία ανέδειξαν ως σοβαρό πρόβλημα για τη Δημοκρατία ο Tocqueville και ο Mills.
Κι ΕΔΩ η ανάρτηση στο fb της ιστοσελίδας "Θυμαιτάδες".
Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 18 Οκτωβρίου 2022 06:44
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Σχόλια   

0 # Ιγνατιάδης Λάκης 30-10-2022 18:49
Το ότι ο Μεταξάς το 1937 έκλεισε το πορνείο των Βούρλων μετά από πιέσεις των κατοίκων της Δραπετσώνας και οι πόρνες εγκαταστάθηκαν στην Τρούμπα και στη θέση του λειτούργησε φυλακή για ποινικούς και πολιτικούς κρατούμενους το διάβασα στη Βικιπαίδεια και σε δυο ακόμα άρθρα.
Αυτές είναι οι πηγές μου.
Παράθεση
0 # Κ. Βλησίδης 25-10-2022 21:26
Σημειώνοντας ότι τα "Βούρλα" δεν έκλεισαν το 1937 επί Μεταξά αλλά μετατράπηκαν σε φυλακές το 1941-42 από τις κατοχικές Δυνάμεις, θα έλεγα ότι συμφωνώ με την ονομασία Πλατεία Βούρλων, που είναι συμπεριληπτική όλης της ιστορικής διαδρομής του τοπόσημου αυτού.
Παράθεση
0 # Γ.Θ.Τσιριδης 20-10-2022 10:27
Στην σύσκεψη των επικεφαλής ο πολύ ωραίος διάλογος ήταν στο περίπου ο εξής:

ΔΗΜΑΡΧΟΣ: Το σκεφτήκαμε το 2018 και καταλήξαμε στο Βούρλων. Επιμένουμε σε αυτό. Την απόδραση την τιμούμε με ένα μνημείο στον χώρο, αλλά, το Βούρλων το αποφασίσαμε το 2018 κατόπιν σκέψεως και τέλος.

Εγώ επέμεινα αρκετά, μέχρι που κούρασα, στο γεγονός της απόδρασης που είναι ευκαιρία να καταγραφεί και στο γεγονός ότι το μνημείο (στήλη αναμνηστική) δεν φτάνει. Το παράδειγμα της οδού Π.Τσαλδάρη που ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ σε Παύλου Φύσα για να θυμίζει το ιστορικό γεγονός δείχνει ότι το μνημείο (που υπάρχει ´κι εκεί) δεν είναι αρκετό.

Το ΚΚΕ είπε ότι το γεγονός της απόδρασης τιμάται με την ύπαρξη μνημείου (!!!). Απίστευτη θέση του ΚΚΕ, πιο απίστευτη από εκείνην του δημάρχου. (Δεν ξέρω γιατί δεν θέλουν να θυμίζει την απόδραση το όνομα της πλατείας. Κι ήταν απόδραση κομμουνιστών! Μάλλον το είχαν ψηφίσει το 2018 χωρίς να το πάρουν χαμπάρι και τώρα δεν θέλουν να δεχτούν το λάθος, δεν έχω άλλη εξήγηση).

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι ο δήμαρχος είπε πως το είχαν σκεφτεί το 2018, την απόδραση την τιμούν με το μνημείο και η πλατεία θα ονομαστεί Βούρλων.
Ωραίος διάλογος!
Παράθεση

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση