Σάββατο, 20 Μαρτίου 2021 07:10

Ζήτω η Άνοιξη, η Ποίηση κι ο Αντιρατσισμός, και πάνω απ'όλα ζήτω η ΖΩΗ

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

anixi2Ανάμεσα στο σήμερα, 20.3 και το αύριο, 21.3, ξεκινάει και φέτος η Άνοιξη. Όμως ο καιρός που προβλέπουν τα δελτία δεν θα'ναι στην όψη ανοιξιάτικος, μιας και σύννεφα και βροχές θα μας βαρύνουν. Με το που ξύπνησα κοίταξα έξω από το παράθυρό μου με μια λαχτάρα να χαρώ τον καιρό και τη διάψευση των δελτίων, αλλά που τέτοια τύχη. Η βροχή ήταν ήδη εκεί κι αυτό μ' έκανε να ξανακλείσω τα μάτια μου και να κουκουλωθώ για ώρα. Δεν ξέρω πως και γιατί μες το σκοτάδι το τζουκ μποξ της καρδιάς μου άρχισε να παίζει το Calypso Queen (στο τέλος) ένα όμορφο τραγουδάκι απ'αυτά της Καραϊβικής που σε ταξιδεύουν απαλά και γλυκά προς το καλοκαίρι. Κι αφού ευχαρίστησα το τραγούδι για την χείρα βοηθείας που μου πρόσφερε ως προς το ανέβασμα της διάθεσής μου, κάποια στιγμή σηκώθηκα. 

Τότε ήταν που σαν αστραπή πέρασαν από το μυαλό μου κάποια άλλα πολλά πρωινά που πεταγόμουν με ύπνο ανολοκλήρωτο και την ψυχή στο στόμα για να προλάβω το πρωινό κουδούνι στη δουλειά μου. Ουδεμία σχέση με την πολυτέλεια που ζω τώρα ως συνταξιούχος, όπου κι άπλα ελεύθερου χρόνου έχω και δεν με τρέχουν ασφυκτικά υποχρεώσεις, δίχως όμως εκείνη την παλιά ενέργεια που λες και πετούσα και που τώρα, η καραντίνεια δυσφορία την ρίχνει κι άλλο.   

Τέλος πάντων, φέτος λέμε, ναι ρε, ζήτω και πάλι η άνοιξη, γιατί πέρα από τα χρώματά της και τα αρώματά της ίσως γλυκάνει λίγο το μέσα ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων. Το λέω αυτό διότι διαισθάνομαι μια ζηλόφθονη μαυρίλα στο βλέμμα τους όταν πέφτει πάνω σε μεγάλους ανθρώπους. Κι αυτό διότι μάλλον έχουν ψυχανεμιστεί πως οι μεγαλύτεροι είχαν την ευκαιρία να φτιάξουν τη ζωή τους επιλέγοντας ρόλους, κυνηγώντας στόχους, κεντώντας τις σχέσεις τους και ως ένα βαθμό κάτι πέτυχαν.

Ενώ αυτοί, μια με την δεκαετή κρίση και τώρα με την πανδημία, υποθέτω ότι θα αισθάνονται πως δυστυχώς αυτό το παιχνίδι πολύ θα δυσκολευτούν να το παίξουν. Μπορεί να'ναι και η ιδέα μου, όμως και τα γκάλοπ το δείχνουν και άλλοι διαπιστώνουν να ανοίγεται ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις γενεές. Που ίσως και να'ναι αδύνατο να κλείσει πια. Τι απομένει; Όπως λένε οι σοφοί είναι να βρουν οι διπλοκτυπημένοι νέοι το κουράγιο και να παλέψουν με νύχια και με δόντια μπας και γυρίσουν το χαρτί. Τα πράματα είναι όντως πολύ δύσκολα. Τώρα, το ότι η άνοιξη έρχεται μετά από χειμώνα, δεν είναι ωραίο αν αυτό πιάνει ως συμβολισμός και βοηθάει ψυχολογικά;  

Δώρο: Η άνοιξη μέσα από πίνακες μεγάλων ζωγράφων (στο τέλος). 

Θέλω να πιστεύω ότι από το πνεύμα της άνοιξης παίρνω αμπάριζα για να αναφερθώ στην εαρινή ισημερία, στην ημέρα της Ορθοδοξίας, στην παγκόσμια ημέρα κατά του ρατσισμού όπως και στην παγκόσμια ημέρα της ποίησης. Γιατί όλα αυτά μαζί, εδώ, τα γιορτάζουμε την 21η Μαρτίου.  

Ο ρατσισμός έχω καταλήξει, όπως όλοι μας φαντάζομαι, ότι δεν είναι γονιδιακό αποτέλεσμα αλλά καθαρά πολιτισμικό, εννοώντας πως η ανθρώπινη φύση έχει μια κατάλληλη διάπλαση ώστε χιλιετίες τώρα συναναστρεφόμενη παράγει και απορροφάει ρατσιστικές θεωρίες και συμπεριφορές, συνήθως προς ίδιον όφελος και εις βάρος άλλων ανθρώπων, ψυχολογικό βεβαίως βεβαίως και συνήθως και κοινωνικοοικονομικού συμφέροντος. 

Απ'αυτά που έχω παρατηρήσει στον εαυτό μου και στους άλλους, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα πως κανείς δεν έχει ανοσία απέναντι στον ρατσισμό ακόμα κι αν είναι σε κάτι, κάπου, ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Γι'αυτό καλό κάνει, όσοι επιλέγουμε συνειδητά την αντιρατσιστική στάση, να τη δουλεύουμε, τόσο στις προσωπικές μας σχέσεις όσο και στις πολιτικές συμπεριφορές μας, αν φυσικά θέλουμε να είμαστε εντάξει απέναντι στις ιδέες μας. 

Η εαρινή ισημερία είναι η ισοπαλία νύχτας και μέρας και η σημερινή σηματοδοτεί την αρχή της άνοιξης. Έχει ενδιαφέρον η γνώση πως η ύπαρξη των εποχών οφείλεται στην κλίση (23.5°) του άξονα περιστροφής της γης ως προς το επίπεδο της ελλειπτικής τροχιάς της γύρω από τον ήλιο. Σε μία λοξότητα οφείλεται λοιπόν η εναλλαγή των εποχών, όπερ μεθερμηνευόμενον εστί στα κοινωνικά πως στους λοξίες οφείλονται οι αλλαγές, όταν φυσικά συντονίζονται με τους υπόγειους πόθους του κόσμου και τους μετουσιώνουν, είτε πρόκειται για τους σκοτεινούς είτε για τους φωτεινούς. 

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας σύμφωνα με την Βικιπαίδεια: Η Κυριακή της Ορθοδοξίας αποτελεί ιδιαίτερη χριστιανική θριαμβική εορτή, σε ανάμνηση της οριστικής αναστήλωσης των ιερών και σεπτών εικόνων στη Βασιλεύουσα από την Αυτοκράτειρα Θεοδώρα το 842 οπότε και έπαψε ο μακροχρόνιος σάλος που είχε δημιουργηθεί εκ του ζητήματος των εικόνων. Στην Κωνσταντινούπολη, η αναστήλωση των εικόνων εορτάσθηκε το έτος εκείνο με λαμπρό πανηγυρισμό και λιτανεία με μεγάλη πομπή. Αναθεματίστηκαν οι εικονομάχοι, συλλήβδην οι αιρετικοί και όλοι οι αναθεματισθέντες από τις Οικουμενικές Συνόδους. Στο τέλος μνημονεύθηκαν και όλοι οι «αθλητές» της ευσέβειας και της ορθόδοξης πίστης.

Γιατί και πότε ξεκίνησε αυτή η διαμάχη; Το 726 μ.Χ ο αυτοκράτορας Λέοντας Γ' έβγαλε ένα διάταγμα που απαγόρευε την προσκύνηση των εικόνων ως ψευδολατρεία. Η αιτία, πάλι κατά την Βικιπαίδεια, ήταν οι λατρευτικές υπερβολές των πιστών σχετικά με τις εικόνες , τα ιερά σκεύη και τα λείψανα των αγίων και η μεγάλη επιρροή της Εκκλησίας και ιδιαίτερα των μοναχών. Τέρατα και σημεία έγιναν ανάμεσα στους εικονολάτρες και στους εικονομάχους. Βία αχαλίνωτη, πολλές ζωές που χάθηκαν, μοναστήρια κρατικοποιήθηκαν και υποχρεώθηκαν σε γάμους μοναχοί και μοναχές. Το θέμα λύθηκε οριστικά 115 χρόνια μετά από τότε που ξεκίνησε και αποτέλεσε για έναν αιώνα μια μεγάλη ανοιχτή πληγή του Βυζαντίου. 

Αυτό που έχω διαβάσει στο βιβλίο του Ε.Ζάχου "Η πιάτσα" είναι πως η εικονομαχία ήταν το φαίνεσθαι και το είναι ήταν η σύγκρουση του πολιτισμού των πόλεων και ιδιαίτερα της Κωνσταντινούπολης και του πολιτισμού της υπαίθρου, του αγροτικού κόσμου δηλαδή. Και δεν ήταν καθόλου τυχαίο ότι όλοι οι εικονομάχοι αυτοκράτορες είχαν καταγωγή από την επαρχία. Οι άνθρωποι στην ύπαιθρο εκλάμβαναν όλη αυτή την ιστορία με τις εικόνες ως μία προκλητική επίδειξη που καλλιεργούσαν συστηματικά τα πλούσια μοναστήρια και οι άνθρωποι των πόλεων, ως ένα τρόπο επιβολής της εξουσίας τους που έφτανε στα όρια της καταπίεσης και της εκμετάλλευσής τους.

Φυσικά μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε το τι θα συνέβαινε στα κοινωνικά και στα πολιτισμικά θέματα αν κέρδιζαν οι εικονομάχοι. Θα'ταν καλύτερα ή χειρότερα και για πόσο, τόσο για την πλειονότητα του κόσμου όσο και εν γένει για την αυτοκρατορία; Να σημειώσουμε εδώ πως οι μουσουλμάνοι εικόνες και τα παρεμφερή λατρευτικά αντικείμενα δεν έχουν και πως για αιώνες έκαναν πράματα και θάματα σε πολλά πεδία. Εμείς πάντως, οι άνθρωποι του 20ου και του 21ου αιώνα, εικονομάχοι δεν είμαστε αλλά είμαστε μέχρι τα μπούνια εικονολάτρες. Ο θρίαμβος του σινεμά και της τηλεόρασης τα τελευταία 100 χρόνια δηλώνει την σαρωτική νίκη της εικόνας, την κυριαρχία της όρασης. Ναι, αλλά υπάρχουν ηττημένοι;  Μήπως οι άλλες αισθήσεις μας, μήπως ο γραπτός λόγος;     

anixiΠοίηση: Οι όλο και λιγότεροι πια που τους προκαλούν κάποια ποιήματα μια ευχαρίστηση και ανεπαίσθητους εσωτερικούς κραδασμούς, απ'αυτούς που οξύνουν τις ευαισθησίες τους, άραγε ζουν την ζωή τους πάνω κάτω όπως οι πολλοί ή κάπου και ενίοτε διαφέρουν; Τη διαφορά ψηφίζω, αλλά δεν μπορώ να την διατυπώσω με λέξεις που να ηχούν πειστικές. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι από τα ποιήματα που έχω διαβάσει, αρκετά με πήγαν αλλού και έστω και για λίγο βίωσα τον κόσμο ως άλλος κι αυτό μου άρεσε.

Για φέτος, που εξ ανάγκης έχουμε βάλλει τα δυο μας πόδια σε ένα παπούτσι και ένα φόβο στην καρδιά μας, διάλεξα ένα άγνωστο ποίημα του Καβάφη να μου και να σας το αφιερώσω. Να σημειώσουμε απλώς πως την γνωστή Ιθάκη του την τελείωσε το 1911. 

Δευτέρα Οδύσσεια (1894)

 

Οδύσσεια δευτέρα και μεγάλη

της πρώτης μείζων ίσως. Αλλά φευ

άνευ Ομήρου, άνευ εξαμέτρων.

 

Ήτο μικρόν το πατρικό του δώμα,

ήτο μικρόν το πατρικό του άστυ,

και όλη του η Ιθάκη ήτο μικρά.

 

Του Τηλέμαχου η στοργή, η πίστις 

της Πηνελόπης, του πατρός το γήρας,

οι παλαιοί του φίλοι, του λαού

του αφοσιωμένου η αγάπη,

η ευτυχής ανάπαυσις του οίκου

εισήλθον ως ακτίνες της χαράς 

εις την καρδίαν του θαλασσοπόρου.

 

Και ως ακτίνες έδυσαν.

 

                                           Η δίψα

εξύπνησεν εντός του της θαλάσσης.

Εμίσει τον αέρα της ξηράς.

Την ύπνο του ετάραττον την νύχτα 

της Εσπερίας τα φαντάσματα.

Η νοσταλγία τον κατέλαβε 

των ταξιδίων, και των πρωινών 

αφίξεων είς τους λιμένας όπου,

με τη χαράν πρώτη φορά εμβαίνεις.

 

Του Τηλεμάχου την στοργήν, την πίστιν

της Πηνελόπης, του πατρός το γήρας,

τους παλαιούς του φίλους, του λαού

του αφοσιωμένου την αγάπην,

και την ειρήνην και ανάπαυσιν 

του οίκου εβαρύνθη.

 

                         Και έφυγεν.

 

Ότε δε της Ιθάκης αι ακταί

ελιποθύμουν βαθμηδόν εμπρός του

κ' έπλεε προς δυσμάς πλησίστιος,

προς Ίβηρας, προς Ηρακλείους στήλας -

μακράν παντός Αχαϊκού πελάγους -

ησθάνθη ότι έζην πάλι, ότι

απέβαλλε τα επαχθή δεσμά 

γνωστών πραγμάτων και οικιακών.

Και η τυχοδιώκτις του καρδιά

ηυφραίνετο ψυχρώς, κενή αγάπης.

 Calypso Queen  

  Είναι καιρός για Άνοιξη μέσα από τα «μάτια» μεγάλων ζωγράφων  

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 24 Μαρτίου 2021 04:17
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση